تاثیر‌آب و هوای ارتفاعات بر بدن

به طور کلی فشار جو در سطح دریا 760 میلی‌متر جیوه و در بالاترین نقطه زمین یعنی قله اورست حدود 250 میلی‌متر جیوه است. به این ترتیب هرچه به ارتفاعات نزدیک می‌شویم ضخامت لایه‌های جو بالای سر ما کاهش پیدا می‌کند. این عامل باعث می‌شود شدت تابش نور خورشید در ارتفاعات بیشتر باشد. صاف و رقیق بودن و همچنین کم بودن رطوبت هوا نیز از عواملی هستند که باعث تسهیل عبور اشعه‌های نور خورشید می‌شوند. حتی وجود اجتناب‌ناپذیر برف در ارتفاعات بالا باعث انعکاس شدید نور خورشید به انسان می‌شود.

در ارتفاعات به دلیل کاهش فشار هوا، میزان اکسیژنی که با هر بار تنفس وارد حبابچه‌های ریوی می‌شود، بسیار کمتر از هنگامی است که در کنار دریا هستیم. به همین دلیل بدن برای جبران این کمبود اکسیژن میزان تهویه ریوی را افزایش می‌دهد. در چنین شرایطی با افزایش دم و بازدم سطح دی اکسید کربن در ریه‌ها و سپس خون کاهش می‌یابد که این امر باعث افزایش PH خون می‌شود. در این مرحله که سطح بی‌کربنات مایع خارج سلولی افزایش پیدا می‌کند، خون حالت قلیایی به خود می‌گیرد. در چنین شرایطی علائمی مثل سردرد، سرگیجه، حالت تهوع و استفراغ و... در نهایت آلکالوز تنفسی به وجود می‌آید.

برای جلوگیری از این امر، هم در صعود و هم در پایین آمدن از ارتفاعات باید به دفعات استراحت کنیم تا بدن ما بتواند خود را با تغییر ارتفاع وفق دهد؛ چرا که اگر خیلی سریع و بی‌وقفه ارتفاع خودمان را تغییر بدهیم، بدن فرصت تطابق خود با این سطح را نخواهد داشت، در نتیجه دچار مشکلات ناشی از ارتفاعات می‌شود.

حتی کوهنوردان حرفه‌ای که به ارتفاعاتی از 2700 متر به بالا صعود می‌کنند، اگر بی‌وقفه و با سرعت ارتفاع خود را افزایش دهند، ممکن است دچار خیز ریوی شوند، که بسیار خطرناک و کشنده است. چرا که مایع جمع شده در ریه‌ها می‌تواند به مرور حجم حبابچه‌ها را برای گرفتن هوا کاهش دهد. این موضوع می‌تواند موجب کاهش اکسیژن در بدن و سیانوزه (کبودی) لب‌ها و ناخن‌ها شده و همچنین باعث خستگی، کاهش عملکرد و اختلال حواس ‌شود. برای بهبودی باید بیمار را در معرض اکسیژن مناسب قرار دهیم و او را به ارتفاعات پایین‌تر ببریم. مورد مشابه دیگر که کمتر رخ می‌دهد تجمع مایع در جمجمه (خیزمغزی) است که علائم و درمان آن همانند خیزریوی است.