آگاهانه پیرشوید
اکنون او در حالی که دهه ششم زندگیاش را میگذراند، هنوز سعی دارد خود را با وسایل آرایشی و جوانسازی پوست، دوباره به زیبایی روزهای از دست رفته کند. او تاکنون 3 عمل زیبایی انجام داده، اما وقتی جوانی رفت حتی با تیغ جراحی هم نمیشود آن را بازگرداند.
زری خانم هم این را فهمیده، به خاطر همین است وقتی تنها میشود یا اقدس خانم پای درد دلش مینشیند، آهی از سر حسرت میکشد و یاد روزهای جوانی میکند که پرجنب و جوش بود و گل سرسبد میهمانیها و هر کسی دوست داشت کنار او بنشیند و با او صحبت کند، اما حالا آن دوران سپری شده و تنها چیزی که برایش باقی مانده یک خانه بزرگ است با دیوارهایی پر از عکس و اتاقهایی که میتوانست جای رفت و آمد نوهها و بچهها باشد، اما خالی و بیروح مانده است.
اقدس خانم میگوید: زری باید بازهم ازدواج کند. بخصوص که کسی در این سن و سال دیگر دنبال بچه نیست، اما زری خانم اول باید با خودش و سن و سالش کنار بیاید. اگر کسی به او بگوید مادر جان به او برمیخورد و دلش میخواهد جواب خوبی به او بدهد. او برای جوانی و زیباییاش فکر و خیال زیادی داشته، ولی برای روزگار پیری خود هرگز نقشهای نکشیده است و انگار پیری او را غافلگیر کرده است.
یکی از ویژگیهای مهم دوره سالمندی، سازگاری است. سالمند باید بتواند با تغییرات جسمانی، روانی و اجتماعی، خود را هماهنگ سازد و واقعیت سن خود را بپذیرد.
افرادی که پا به سن پیری میگذارند، براساس تفاوت در شخصیت، نگرشها و علایق به تغییرات پیری و سالمندی واکنش متفاوتی نشان میدهند و درواقع ادراک آنان از مسائل متفاوت است.
اگر سالخوردگان بتوانند با مشکلات خاص دوره سنی خویش هماهنگ شوند، با شرایط ویژه این دوره مثبت برخورد کنند و از زندگی، همچون دورههای گذشته لذت ببرند بدان معناست که با مسائل سالخوردگی سازگاری دارند.
نتایج یک پژوهش که از سوی فرهنگسرای سالمند منتشر شده، نشان میدهد که سالمندان با مسائل سالخوردگی به 3 طریق برخورد میکنند:
دسته اول که «سالمندان رشد یافته» نامگذاری میشوند، دید انعطافپذیر و سازندهای نسبت به زندگی دارند.
دسته دوم، «سالمندان وابسته» هستند. آنان حیات خود را در کنار دیگران معنا میدهند و شخصا درگیر مسائل زندگی نمیشوند، اما در عین حال با همین شیوه زندگی، احساس آرامش میکنند.
دسته سوم، «سالمندان فعال» هستند که میکوشند سرپا و فعال بمانند و از اظهار خستگی خصوصا وابستگی به دیگران اجتناب کنند.
جدا از این 3 گروه که سازگارتر از بقیه به حساب میآیند، سالمندان ناسازگاری نیز وجود دارند که نمیتوانند با واقعیات سن خود کنار بیایند و آنان در زندگی احساس خوشایندی ندارند.
گروه اول افراد افسردهای هستند که از خود متنفرند، خود را سرزنش میکنند و مدام منتظر مرگ هستند.
گروه بعدی کسانی هستند که به جای خود، دیگران را متهم میکنند که البته وضع بهتری نسبت به گروه اول ندارند. گروه اول خودخواسته از دیگران دوری میکنند، اما بدبینی نمیگذارد گروه دوم با دیگران در ارتباط باشند. آنان دیگران را مسوول بدشانسی خود میدانند، از همسرشان شکایت دارند و از مرگ میترسند.
آنان که سازگار میشوند
توکا خانم، بانوی 67 سالهای است که بزودی با مردی 72 ساله ازدواج میکند. او میگوید: هر کسی باید نیازهای خود را تشخیص دهد و برای رفع آن اقدام کند.
توکا، خواهری 50 ساله دارد که 5 سال پیش بیوه شده است. او میگوید: خواهرم با اینکه جوان، زیبا و سرحال است اما روحیه خوبی ندارد. او میگوید پیر شدهام و درست نیست به ازدواج فکر کنم، اما به نظر من درست این است که در عین آن که واقعیات را میپذیری، برای حل مشکلات هم تلاش کنی. مشکل من ترس از تنهایی بود و وقتی کسی را پیدا کردم که او هم مشکل مشابهی داشت و میتوانستیم کنار هم این مشکل را حل کنیم با هم قرار ازدواج گذاشتیم و با فرزندانمان نیز در مورد این موضوع به توافق رسیدیم.
این بانوی سالمند که کارمند بازنشسته است، میگوید: من همیشه با مشکلات زندگی کنار میآیم. خدا را شکر وضع سلامتیام هم خوب است و هیچ وقت احساس افسردگی نکردهام.
اغلب افراد مسن قادرند واقعیات را بپذیرند و با مشکلات سازگار شوند و عده کمی قادر به سازگاری صحیح با مسائل پیری نیستند.
تاثیر محیط یا روحیات شخصی سبب میشود عدهای قادر به تحمل واقعیات پیری و سازگاری با مسائل نباشند.
برنامهای برای تمام عمر
شما باید از دهههای قبلبرای بهتر سپری کردن این سالها، برنامهریزی کنید.
چند نکته طلایی:
همه چیز را به بیمه و صندوقهای بازنشستگی واگذار نکنید. معمولا آنها بهترین سرمایهگذارها نیستند، همان طور که میبینید این روزها بیمه، خدمات خود را محدودتر میکند و صندوقهای بازنشستگی رفته رفته کمتر پاسخگوی نیازهای سالمندان هستند.
برای جوان ماندن از جوانی برنامهریزی کنید. مراقب سلامت دندانها، فشار خون، دیابت و قلب خود باشید و سعی کنید در هر حالتی تناسب اندام خود را به کمک ورزش ـ نه با فشار رژیمهای غذایی غیراستاندارد ـ حفظ کنید.
تا آخر عمر ورزش کنید.
با طبیعت دوست باشید و هرگز ساعتی در طبیعت نشستن و از آن انرژی گرفتن را فراموش نکنید.
چیزی بکارید، حیوانی تربیت کنید و گیاهی پرورش بدهید.
کار جدیدی را امتحان کنید که برایتان جنبه تفریح نیز داشته باشد.
از زندگی خود لذت ببرید و دوستان و نزدیکانتان را در این لذت سهیم کنید.
صندوق بازنشستگی شخصی خود را داشته باشید و پولهای آن را دائما سرمایهگذاری کنید تا از ارزششان کم نشود.
سیستم تغذیهای مناسبی برای خود در نظر بگیرید که سلامت شما را تضمین کند.
برای سازگاری بیشتر با سالخوردگی، تدارک بازنشستگی باید قبل از آن انجام گیرد تا به بازنشستگان امکان دهد برای خود از نظر مالی و شرایط زندگی موقعیت مناسبی دست و پا کنند.
در ابتدای دوران سالخوردگی که افراد هنوز واقعیت پیری را نپذیرفتهاند، مشکلات بیشتری را تجربه میکنند و بیشتر دچار افسردگی میشوند، ولی بتدریج پیری را میپذیرند و خود را با آن تطبیق میدهند. تحقیقات نشان میدهد که افراد پیرتر در مقایسه با افراد دیگر از زندگی گذشته خود خشنودتر به نظر میرسند. بنابراین مسنتر شدن به افراد این فرصت را میدهد که گذشته را بپذیرند و بدون تاسف از هدفهای دست نیافته از آنچه به دست نیاوردهاند چشم بپوشند و از آنچه حاصل عمرشان است لذت ببرند.
سالخوردگان نیز مثل افراد سایر سنین اگر بتوانند شایستگی و لیاقت از خود نشان دهند احساس موفقیت میکنند. بنابراین سعی کنید خود را در محیطی قرار دهید که از دستاوردهای روزهای جوانی شما و تجربیاتتان استفاده کنند.
کانونهایی با نام کانونهای تجربه میتوانند در فرهنگسراهای شهر شکل بگیرند تا سالمندان در هر زمینهای که تجربه دارند به مردم مشاوره بدهند. این کار میتواند برای آنان درآمدی هم به حساب بیاید و احساس کنترل و سودمندی را به آنان بازگرداند.
مشخص شده است افراد سالخوردهای که در روستاها به کشاورزی و دامداری مشغولند نسبت به شهرنشینان از سلامت و طول عمر بیشتری برخوردارند، سالخوردگان روستایی، قوی، سالم و مورد احترام هستند، زیرا عوامل اجتماعی و فرهنگی مؤثر در حمایت آنان متفاوت از عوامل اجتماعی و فرهنگی شهرنشینان است. از طرف دیگر در روستاها بازنشستگی اجباری وجود ندارد و سالخوردگان تا هر زمانی که قادر باشند کار میکنند.
دولت میتواند از این نکته استفاده کرده و به کمک توان سرپرستی و مدیریت و حتی سرمایهگذاری سالمندان رو به بازنشستگی، زمینهای بایر اطراف شهرها را احیا کند تا هریک از سالمندان که به کشاورزی، باغداری و اموری از این دست علاقه دارند ضمن استفاده مفید از وقت خود با پیوندی دوباره با طبیعت، ضمن مشغول بودن از محصول و دستاورد خود، خانواده را بهرهمند سازند.
زهره زیارتی
گفت و گو
