طرح ساماندهی کارگران فصلی از زوایای مختلف

فرقی نمی کند از بزرگراه چمران به سمت میدان تجریش بروی یا مدرس. در هر صورت باید ساعتی را در ترافیک بمانی ، بخصوص اگر اول صبح باشد.

کد خبر: ۴۰۰۲۷

در ترافیک همیشگی این محل راننده هایی که از میدان قدس به سمت نیاوران می روند در سمت چپ خیابان محوطه ای را می بینند که سطحش بالاتر از پیاده رو است.
چند مرد جوان ، میانسال و حتی پیر روی صندلی هایی که دقیقا لبه این سکوی بزرگ گذاشته شده ، نشسته اند.
اگر به چهره هایشان دقت نکنی ، فکر می کنی عده ای دلخوش هستند که آمده اند دور هم حرف بزنند و روزی را سپری کنند.
اما در نگاه دقیق تر چهره های آفتاب سوخته ای توجهت را به خود جلب می کنند.
فردی که قلم موی نقاشی بزرگی به دست دارد و دیگری که کاردک گچ کاری را به دست گرفته ، به تو می فهماند که این آدمها اینجا نیامده اند شطرنج بازی کنند.
به انتظار کسی نشسته اند که بیاید و آنها را ببرد. فرقی نمی کند کار ساختمانی باشد یا شستن فرش یا هر کار دیگری.
آنها فقط کار می خواهند با مزد. زن و بچه هایشان در منزل به انتظار آنها نشسته اند تا نان آورشان برسد.
وقتی متوجه می شوند من خبرنگار هستم ، دستجمعی اطرافم را می گیرند.
یک لحظه شک می کنم که کار درستی کرده ام یا نه. به هر طرف نگاه می کنم ، فقط نگاه مردان خسته ای را می بینم که فکر می کنند من برای حل تمام مشکلات زندگیشان آمده ام.
اینها کارگران فصلی هستند که قبلا در میادین مختلف شهر جمع می شدند، تا کارفرمایی برای خودشان پیدا کنند، اما چندی است شهرداری تهران با اجرای طرح ساماندهی کارگران فصلی 3 نقطه را در تهران به تجمع این کارگران اختصاص داده است ، تا دیگر سر گذرها نایستند.
در ایستگاه یک با جوان ترین آنها صحبت می کنم. خیرالله محمدی ، با چند پسر جوان دیگر در همان محوطه فوتبال بازی می کنند.
16 ساله است و اهل خرم آباد. می گوید یک سال است به جستجوی کار به تهران آمده ؛ اما هر روز بدتر از دیروز است: «از زمانی که نیروی انتظامی ما را به اینجا آورده ، وضع بدتر شده و کسی به سراغ ما نمی آید.»
محمد 48 سال دارد. می گوید 23 سال است که در تهران زندگی می کند و در تمام این 23 سال هیچ شغلی نداشته بجز بنایی.
می گوید: «ما کارگریم. قبلا که دور میدان تجریش می ایستادیم ، مشتری ثابت داشتیم، اما از وقتی اینجا آمده ایم ، کسی ما را پیدا نمی کند.»
محمد می گوید از بعد عید هنوز سرکار نرفته و نمی داند اول ماه با کرایه خانه اش چه باید بکند. محمد اهل ملایر است. بهمن کارگری دیگر است که با لهجه غلیظی صحبت می کند.
23 ساله است و اهل کرمانشاه. او 16 روز است سرکار نرفته و می گوید: «سواد ندارم و 6 سال است در تهران کار می کنم.»
می پرسم: «اگر به شهر خودت برگردی ، وضع زندگی ات از این بهتر نمی شود؛» می گوید:«نه ، آنجا اصلا کار نیست. اینجا ممکن است هر چند روز یک بار سرکار برویم ، ولی آنجا هیچ.»
می گویم: «حداقل خرج و مخارج زندگی و اجاره منزل آنجا کمتر است.» می گوید: «کارگر آنجا روزی 1500 تومان است و اینجا روزی 5 هزار تومان. آنجا باید 3 روز کار کنیم ، تا به اندازه یک روز اینجا درآمد داشته باشیم.»

افغانی ها را ترجیح می دهند!

چادربزرگ برزنت با داربستی که آن را نگه داشته ، محوطه ای را می سازد که گویا کارگران در روزهای سرد زمستان آنجا تجمع می کرده اند.

worker

به گفته نماینده اداره کل کار و امور اجتماعی استان تهران هر روز صبح حدود 120 نفر اینجا هستند. به دقت که به چادر نگاه کنی ، متوجه می شوی محال است این تعداد مرد زیر این چادر جا بگیرند.
بهمن می گوید: «مدتی است ما را از سر گذر به اینجا آورده اند. من در تمام طول این مدت فقط یک روز سرکار رفته ام.»
می پرسم: «پس مخارج زندگی ات را چگونه تامین می کنی؛» می گوید: «از دوستانم قرض می گیرم. اگر یک نفر سرکار برود پولش را به ما قرض می دهد.»
مشکل این کارگران تنها این نیست که به خاطر طرح ساماندهی کم کار شده اند. کارگران می گویند عمده ترین مشکل کارگران فصلی وجود کارگران افغانی است.
وقتی کارفرما به آنجا مراجعه می کند، اول از همه به دنبال کارگران افغانی می گردد. ظاهرا کارفرمای ایرانی علاقه ویژه ای به کارگران افغانی دارد. علتش البته خیلی پیچیده نیست.
کارگر افغانی مزد کمتری می گیرد. فرشاد که از کرمانشاه آمده و 17 سال دارد، هنوز آنقدر جوان هست که جذابیت های تهران برایش فریبنده باشد.
موهایش را ژل زده و شلوار جین پوشیده و اگر در جمع هم ولایتی هایش او را نبینید، باور نمی کنید برای کار به تهران آمده است.
فرشاد می گوید: یک سال است به تهران آمده ام و شبها برای خوابیدن به محل کار عمویم می روم. روزها هم همین جا هستم.
او 3 برادر و یک خواهر دارد. آمده است که کار کند، اما مثل بقیه بیکار است و می گوید: «اگر افغانی ها بروند، مشکل ما هم حل می شود.»
حسین مرادی 35 ساله ، جواد ابوالفتحی 40 ساله ، هادی خجسته 25 ساله ، علی فراهانی 22 ساله ، یغنعلی خان احمدلو 44 ساله و... همه کارگرانی هستند که روزهاست سر کار نرفته اند.
آنها می گویند وزارت کشور برای بازگرداندن افغانی ها کاری نکرد. شهرداری هم که محل خوبی را برای تجمع آنها انتخاب نکرده است ، چون در این خیابان هیچ ماشینی جای پارک پیدا نمی کند که آنها را ببرد. این چه جور ساماندهی است؛

امکانات کم است

علی محمد زندپویا، نماینده اداره کل کار و امور اجتماعی تهران در محل ساماندهی کارگران در منطقه یک است.
او می گوید: «این اقدام شهرداری مناسب است ، اما اطلاع رسانی دقیق صورت نگرفته. به همین دلیل هیچ کارفرمایی به سراغ کارگران نمی آید.»
او می افزاید: «اغلب این کارگران از شهرستان آمده اند و در اینجا براساس تخصصی که دارند طبقه بندی می شوند، اما تا کسی از حضور آنها اطلاعی نداشته باشد، فایده ای ندارد.»
طبق طرح ساماندهی ، نیروی انتظامی کارگران فصلی را به نقاط خاصی هدایت می کند. اما این نقاط هیچ گونه امکاناتی ندارند. به کارگران اینجا یک لیوان چای به قیمت 50 تومان فروخته می شود.
اما سرویس بهداشتی ندارند و اغلب کارگران به بهانه مراجعه به دستشویی از این محل خارج می شوند و دوباره به جای سابقشان برمی گردند.
نماینده اداره کل کار و امور اجتماعی استان تهران یادآور می شود: «بهتر است چند خط تلفن در این محل وجود داشته باشد تا با دادن این شماره ها به کارفرما و تبلیغات مناسب روی آن کارفرما بتواند با تلفن نیاز خود را به کارگر مرتفع کند.»
او اضافه می کند: «طرح بسیار خوب است ، اما باید امکانات هم فراهم شود.»

اگر بیکار بمانند، نمی توانیم نگهشان داریم

مهندس فرجی ، دبیر طرح ساماندهی کارگران فصلی می گوید: «این طرح از اول دیماه در حال اجراست. ابتدا قرار بود 2 ماه به شکل آزمایشی اجرا شود و بعد از اول اسفند ماه سال گذشته در 2 منطقه یک و پنج دایمی شد. اکنون منطقه 9 نیز به این طرح پیوسته است.»
وی می افزاید: «قبل از این طرح کارگران به شکل گروهی در قسمتهای مختلف شهر تجمع داشتند، که این مساله سبب ایجاد مزاحمت برای مردم شده بود. با اجرای این طرح و همکاری نیروی انتظامی کارگران به محل های از پیش تعیین شده از سوی شهرداری هدایت شدند.
از عمده ترین مشکلاتی که هم اکنون وجود دارد، عدم اطلاع کارفرما از وجود چنین مناطقی است. به همین دلیل اگر کارگر در این مناطق بیکار بماند، ما نمی توانیم او را در آنجا نگه داریم.»
فرجی می افزاید: «برای تبلیغات این طرح شهرداری فقط به نصب چند پرده در سطح شهر اکتفا کرد، که به اعتقاد من اصلا کافی نبود.»
دبیر ستاد ساماندهی کارگران فصلی ادعا می کند به طور میانگین روزانه بین 50 تا 270 نفر کارگر در قسمتهای مذکور تجمع دارند و ازجمله امکاناتی که برای آنها فراهم شده است ، پزشک مستقر در محل است که آنها را رایگان ویزیت می کند.
اما او هم اعتراف می کند که هنوز درخصوص بیمه کارگران هیچ تصمیمی گرفته نشده است. این که بیمه عمر شوند، یا حادثه و یا این که حق بیمه را کارفرما بپردازد، یا کارگر، هنوز مشخص نیست: «در حال حاضر فضا برای حضور تامین اجتماعی مناسب نیست.»
قرار است طرح ساماندهی در کل سطح شهر تهران اجرا شود، تا در قسمتهای مختلف شهر کارگران حضور داشته باشند و یک کارفرما مجبور نباشد از قسمتی به قسمت دیگر شهر مراجعه کند. اما شهرداری هم اکنون حتی درباره فضای اختصاص داده شده به این افراد مشکل دارد.
آیا می شود امیدوار بود که طرحهای خوشنامی مثل «ساماندهی کارگران فصلی» از حد حرف و حدیث خارج شوند؛