«پرسش و پاسخ تاریخی» در عصر جمعه

با وجود این‌که امروز ما درگیر زندگی ماشینی شده‌ایم و کمتر فرصت داریم که به دنبال شبهات دینی باشیم، شبکه رادیویی معارف برای حل این مشکل برنامه‌ای رادیویی با عنوان پرسش و پاسخ طراحی کرده تا هر مسلمانی بتواند به راحتی سوالش را مطرح کند تا در کمترین زمان ممکن پاسخش را از یک متخصص دینی بشنوند. این برنامه حاصل تلاش گروه فقه و سیره شبکه است. این گروه، جهت ترویج، تبلیغ و آموزش فقه و سیره معصومین علیهم السلام و مقوله‌های مرتبط با این دو موضوع مانند علم اصول، علم رجال، تاریخ اسلام، احکام، حقوق و... با توجه به نیازهای مخاطبان به تولید برنامه‌های رادیویی می‌پردازد.

مأموریت‌ اصلی این گروه طراحی، تولید و تامین برنامه با رویکرد تبیین، ترویج و نقد در حوزه‌های فقه و حقوق، اقتصاد، تاریخ، سیره معصومین و مفاخر دینی و پاسخ به پرسش‌‌های تاریخی است و اگر شبهه‌ای دارید می‌توانید از طریق تلفن 02512910551 با این برنامه درمیان بگذارید.

برای آشنایی بیشتر هموطنان در استودیوی شبکه رادیویی معارف حاضر شدم تا گزارشی از روند تولید این برنامه تهیه کنم.

پرسش و پاسخ تاریخی یکی از برنامه‌های جذاب و پرمخاطبی است که هر هفته، عصر جمعه از رادیو سراسری معارف پخش می‌شود. قالب این برنامه گفت‌وگویی است که با حضور استاد تاریخ اسلام، نویسنده و محقق حوزه و دانشگاه، حجت الاسلام و المسلمین مهدی پیشوایی اجرا می‌شود.

محمد حسین‌پور، تهیه‌کنندگی این برنامه را برعهده دارد. من زودتر از او در استودیو حاضر شدم تا فرصت بیشتری برای گفت‌وگو داشته باشم. حسین پور به همراه سعید طالبی‌نیا(مجری، کارشناس) وارد استودیو شدند. حسین‌پور دسته‌ای از پرسش‌های مردمی را در دست داشت که روابط عمومی شبکه رادیویی معارف آنها را در اختیارش قرار داده بود.

حسین‌پور از این‌که تهیه این برنامه را برعهده دارد بسیار خرسند است، وی می‌گوید: با توجه به این‌که من با بسیاری از جوانان در دانشگاه در ارتباط هستم وقتی با آنها صحبت می‌کنم می‌فهمم که اگر ما هر روز هم برای جوانان برنامه تولید کنیم هنوز آن‌طور که باید و شاید نتوانسته‌ایم به شبهات آنها پاسخ بگوییم. در حال حاضر که رسانه‌های بیگانه از طریق برنامه‌های جذاب سعی می‌کنند مردم را دچار شبهه کنند، این وظیفه ماست که آنها را با تاریخ اسلام آشنا کنیم تا در زندگیشان دچار مشکل نشوند.

وی ادامه می‌دهد: ما با تعداد زیادی پرسش مواجه هستیم که در هر برنامه تنها به 8 موضوع می‌توانیم بپردازیم که هر 8 موضوع با تلفن‌های مردم عنوان می‌شود. در حالی که در روز بسیار بیش از این تعداد با برنامه تماس می‌گیرند و منتظر هستند تا پاسخ سوالشان را بشنوند. رسانه دینی در کشور ما جایگاه بسیار خوبی دارد و به نظرم توانسته مخاطبان زیادی را همراه خود کند.

حسین‌پور به نیازهای مخاطبان اشاره می‌کند و معتقد است: رادیو معارف سعی می‌کند از تکنیک‌های برنامه‌سازی بهره بگیرد تا بتواند مخاطبان خود را جذب کند. شاید امروز شنونده رادیو کمتر شده باشد اما رادیو می‌تواند همچنان جریان ساز و تاثیرگذار باشد.

وی خاطرنشان می‌کند: اگر ما بتوانیم مخاطبانمان را حفظ کنیم و با نیازسنجی به نیازهای آنها پاسخ دهیم، هیچ‌وقت رادیو فراموش نمی‌شود چرا که رادیو در دسترس‌ترین رسانه است.

حسین‌پور زمان کمی دارد و باید آیتم‌های خود را دوباره بشنود، به همین خاطر سعید طالبی‌نیا باب صحبت را باز می‌کند. طالبی‌نیا هم که خود از مدرسان و پژوهشگران حوزه علمیه قم است، مجری کارشناس برنامه است، پیشوایی، کارشناس برنامه وارد استودیو می‌شود، مطمئنم خیلی از شنونده‌ها، چهره پا به سن گذاشته استاد پیشوایی را ندیده‌اند؛ ولی با صدای دلنشین ایشان آشنا هستند و وقایع تاریخ اسلام را از زبان ایشان شنیده‌اند. پس از حال و احوال با استاد پیشوایی، طالبی‌نیامی‌گوید: محور اصلی این برنامه، پاسخ به سوالات تاریخی شنونده‌هاست و در واقع این شنونده‌ها هستند که مسیر اصلی برنامه را تعیین می‌کنند. سوالات از پیش در اختیار استاد پیشوایی قرار می‌گیرد و ایشان با مطالعه قبلی در برنامه حضور پیدا می‌کنند.

وی می‌افزاید: البته در طول برنامه، برخی از مسائل توسط مجری کارشناس هدایت می‌شود و سعی بر آن است تا با توجه به حساسیت طرح مسائل تاریخی صدر اسلام در رسانه ملی، هیچ‌گونه خطایی در این زمینه صورت نگیرد که این موضوع نیز خود باعث ایجاد شبهه شود.جالب اینجاست که خود استاد پیشوایی، کاملا رسانه‌ای هستند و اقتضائات آن را رعایت می‌کنند و عوامل برنامه از این جهت هیچ مشکلی با ایشان ندارند. نوع سوالاتی که در این برنامه مطرح می‌شود مربوط به تاریخ صدر اسلام است و استاد پیشوایی با تسلط کامل و به دور از گمانه‌زنی به آنها پاسخ می‌دهد.

کارشناس مجری برنامه پرسش و پاسخ تاریخی ادامه می‌دهد: خوشبختانه استقبال از این برنامه در میان نخبگان و اساتید حوزه و دانشگاه، طلاب و دانشجویان فوق‌العاده است و برخی بازخوردها به گوش ما هم می‌رسد. بر همین اساس هم‌اکنون سوالات زیادی دست تهیه‌کننده برنامه هست و به دلیل کثرت آنها با تاخیر یک ماهه در برنامه مطرح می‌شوند. همین‌جا لازم می‌دانم از شنوندگان محترم برنامه که ما را مورد لطف خودشان قرار می‌دهند، تشکر ویژه کنم.

یکی از کارهای خوبی که در این برنامه انجام می‌شود تنظیم سوالات براساس مناسبت‌های تقویم رسمی کشور است که توسط تهیه‌کننده و سردبیر انجام می‌شود. به این معنی که مثلا این روزها که در ایام فاطمیه به سر می‌بریم، سوالات مربوط به این ایام مطرح و پاسخ داده می‌شود و اتفاقا همین انتظار هم از شنوندگان برنامه وجود دارد. برنامه پرسش و پاسخ تاریخی جمعه‌ها ساعت 16/45 و تکرار آن شنبه‌ها ساعت 10/15 به مدت 45 دقیقه از رادیو سراسری معارف پخش می‌شود. رادیو معارف در مناطق مرکزی علاوه بر موج اف ام، روی موج ای ام ردیف1071 قابل دریافت است و در سایر مناطق کشور از طریق موج اف ام پخش می‌شود. مهم‌ترین نکته‌ای که به نظر می‌رسد این است که طرح و درخواست پرسش، بیانگر بلوغ فکری و فرهنگی است. هم بلوغ فکری پرسشگر و هم بلوغ فکری کسانی که به پرسش گوش فرا می‌دهند و زمینه را برای طرح پرسش فراهم می‌آورند. استاد مطهری در بحث منطق می‌گوید: «چون مسائل منطق تماما حل و فصل شده است دیگر رشدی در منطق دیده نمی‌شود زیرا پرسشی نیست تا بدان پاسخ بگویند یا بدان بپردازند.» بنابراین به نظر می‌رسد هر حوزه‌ای که در آن طراحی پرسش نشود و با مسأله روبه‌رو نشود، مرگ حتمی آن فرا رسیده است. اگر بخواهیم فضای دینی همیشه پویا و زنده بماند بهتر است فضای طرح پرسش و ایجاد مسأله را فراهم آوریم.