ترافیک جشنواره‌های ریز و درشت در سینمای ایران

اگرچه برگزاری جشنواره‌های موضوعی یا محدود به یک شاخه یا گونه سینمایی مثل فیلم کوتاه درکنار جشنواره سینمایی فجر امری پذیرفتنی است، اما باید دید رویداد‌های سینمایی چون فیلم شهر و کیش با بخش‌های گوناگون خود نیز کارکرد مناسبی دارند یا نه؟

ترافیک برگزاری جشنواره‌های فیلم در فصل بهار را با چند نفر از کارشناسان و هنرمندان سینما در میان گذاشتیم و نظر آنان را جویا شدیم.

داوود رشیدی، بازیگر و تهیه‌کننده سینما در این ارتباط با اشاره به این که برگزاری هر جشن فرهنگی همیشه خوب است، می‌افزاید: موفقیت هر جشنواره سینمایی باعث می‌شود تا تماشاگران بیشتری به سالن‌های سینما بیایند که این جریان می‌تواند در طول سال هم ادامه پیدا کند و باعث رونق این هنر شود.

او در واکنش به این پرسش که آیا بهتر نیست هزینه‌های برگزاری این جشنواره‌ها صرف تولید فیلم و ساخت سالن سینما شود، پاسخ می‌دهد: بهتر است هیچ وقت مسائل را با هم قاطی نکنیم. ساخت زیربناهای سینمایی و تولید فیلم در جای خودش باید دنبال شود که کاستی‌ها و کمبود‌های آن به هیچ وجه نافی برگزاری جشنواره‌ها نیست.

ابوالحسن داوودی، از کارگردانان سینمای ایران نیز تقریباً با رشیدی هم عقیده است و می‌گوید: برگزاری جشنواره‌ها چون یکی از مجرای‌های ارتباطی مخاطب و سینماگر است، همیشه می‌تواند به نفع این هنر تمام شود.

او البته تاکید می‌کند: اما مهم‌تر از برگزاری جشنواره ها، نحوه استفاده از خروجی‌های آن است که متأسفانه باید گفت بجز چند جشنواره، سایر رویداد‌های مشابه نتوانسته‌اند سازماندهی و هدف‌گذاری مناسبی داشته باشند.

وقتی به سراغ علی سرتیپی، تهیه‌کننده سینما می‌رویم و نظرش را در این باره جویا می‌شویم، می‌گوید: جشنواره‌ها اگر درست برنامه‌ریزی و هدایت شوند، می‌توانند در گرم کردن فضای اکران عمومی فیلم‌ها نیز تاثیر مثبت بگذارند. برای همین به طور اصولی نباید از زیاد شدن آن‌ها نگران شد.

این تهیه‌کننده موفق نیز در ادامه با گوشزد کردن ملاحظاتی می‌افزاید: جز جشنواره فجر، به نظرم دیگر جشنواره‌ها باید تخصصی‌تر برگزار شوند. چرا که ممکن است تولیدات برخی از فیلمسازان در جشنواره‌های عمومی‌تر و اکران بخوبی دیده نشوند که آن وقت این جشنواره‌های تخصصی بستری می‌شود تا سینماگران بتوانند تاثیرات آثارشان را مشاهده کنند. داوود رشیدی هم در این زمینه می‌گوید: یک جشنواره باید از همان ابتدا تکلیفش را با خودش مشخص کند و بداند که قرار است چه تاثیری بر جریان اصلی سینمای کشور بگذارد. برای همین ممکن است یکی به دنبال ترویج فیلم‌های مستند باشد، دیگری بر توجه سینماگران بر فرهنگ بومی مردم مناطق گوناگون زوم کند و جشنواره‌ای هم مثلاً به سراغ موضوعات اجتماعی برود. در این صورت ما در سال 50 تا جشنواره هم داشته باشیم، کم است.

ابوالحسن داوودی، یکی از آفت‌های برخی جشنواره‌ها را در ناپایداری مدیریت و سیاستگذاری آنها می‌داند و ادامه می‌دهد: خیلی از این جشنواره‌ها به دلایل سیاسی یا سلیقه مدیریتی راه می‌افتند و پس از مدتی یا جمع می‌شوند یا سیاست و هدف‌گذاری‌های آنها تغییر می‌کند. برای همین نه تنها اثر مثبتی نمی‌گذارند که به سینمای کشور آسیب هم می‌زنند.

او جشنواره فیلم کودک و نوجوان اصفهان را مثال می‌زند و می‌افزاید: این جشنواره که خیلی هم موفق بود، به مرور زمان دچار بی برنامگی شد و متأسفانه به دلیل سیاستگذاری‌های غلط مهمان شهرهای دیگر هم شد و دیگر نتوانست به روزهای اوج خود بازگردد.

سرتیپی نیز در این باره می‌گوید: با افت جشنواره اصفهان، سینمای کودک و نوجوان ما هم دچار افت شد و نشان‌دهنده آن است که اگر جشنواره‌ای بخوبی برنامه‌ریزی و هدایت شود، می‌تواند در تولید فیلم، جذب مخاطب و بهبود جریان اصلی سینمای کشور هم موفق عمل کند.

مهدی یاور منش / گروه فرهنگ و هنر