نگارگری، ‌گمشده ذهن و‌ جان مردم ایران است

البته نگارگری امروز میراث‌دار نگارگری کهن است و هر هنرمندی که پا در این عرصه می‌گذارد نسبت به حفظ، ارائه و اشاعه این میراث گرانبها مسوول است. بنده نیز همچون گذشتگان سعی بر این دارم تا با الهام از ادبیات و داستان‌های کهن و آیین‌های با ارزش ایرانی و با آمیختن آنها با حس شخصی خود و صد البته حفظ مبانی و تکنیک‌های خاص نقاشی سنتی ایرانی آثار خود را به تصویر بکشم. در واقع در مجموعه به نمایش درآمده سعی شده تا از شاخه‌های مختلف نقاشی ایرانی یعنی نگارگری (مینیاتور) گل و مرغ، تذهیب و تشعیر استفاده کنم تا مجموعه نسبتا کامل و گویایی را به نمایش گذاشته باشم.

در تذهیب هر رنگ یا شکلی، نمادی از یک وجود است که ریشه در عرفان ایرانی و اسلامی دارد. با این حال نباید از یاد برد که در نهایت تذهیب بیشتر جنبه تزئینی دارد و بیننده را مسحور و مجذوب تکنیک و ظرایف کار می‌سازد.

متأسفانه در این اوضاع که گرایش جامعه هنری و حتی سلیقه جامعه به سمت هنر و انتزاع‌گرایی کشیده شده به نظر شما هنر اندیشمندانه و عرفانی ایران کهن می‌تواند جایگاهی داشته باشد؟ جایی که اشعار هجو و بی معنا جای اشعار آسمانی حافظ، سعدی، مولانا و... را گرفته است. جایی که روایات عارفانه رستم و اسفندیار و حکایات سعدی و داستان‌های جامی و قصص کلیله‌و دمنه و... جای خود را به معانی مجهول و نامفهوم مدفون شده در دل آثار مدرن، کوبیسم، پست مدرن و از این دست سبک‌ها داده آیا هنر اصیل ایرانی توان یافتن جایگاه خود را دارد؟

از نقطه نظر کار هنرمندان بله، به اعتقاد همه بزرگان و اندیشمندان این رشته، نگارگری در دوره‌ای به زوال و خاموشی گرویده و به لحاظ معنایی و تکنیکی راه خود را گم کرده بود اگر چه بزرگانی در دوران افول این هنر، آثار فاخری پدید آورده‌اند، اما اثری از آن ضرایف و عرفان کهن کار وجود نداشت. با همت بزرگانی چون هادی خان تجویدی، طاهرزاده بهزاد، حسین بهزاد و... این هنر مجددا احیا شد و سینه به سینه به استادانی چون علی کریمی، علی مطیع، زاویه، الطافی یونسی، باقری و... انتقال یافت و از آنها به بزرگمردان نگارگری عصر حاضر چون محمود فرشچیان، محمدباقر آقاسیری، مجید مهرگان و تاکستانی رسید. حالا هم به نظرم دوران جدیدی در زمینه هنر نگارگری آغاز شده است که برای رسیدن به روزهای طلایی نیازمند حمایت است؛ حمایتی که می‌تواند به زنده ماندن یک هنر و جهانی شدن آن کمک کند.

غیر از این که تمامی این ممالک روزی قلمرو ایران بزرگ بودند و هنرشان ایرانی، در دوره‌های بعد از آن نیز وامدار هنر ما بودند. با این تفاوت که هنر ما جز در دوره کوتاه دیگر جنبه‌های مبتذل پیدا نکرد. چرا که نگارگران ما همیشه در الگوبرداری تصویری به آثار بزرگان ادبیات فارسی می‌نگریستند. برای مثال در هند دوره‌هایی است که آنان دست به خلق آثار مبتذل و پست‌مایه‌ای زده‌اند که حتی این آثار بر نقاشی‌های فاخرشان نیز سایه افکن شده‌ است.

هر مقوله‌ای اکتسابی است و تا حد زیادی حس و سلیقه در آن دخیل است. به طور مثال 2 شاگرد که از محضر یک استاد کسب هنر کرده‌اند، ممکن است در مسیر یا پایان راه قلمی کاملا متفاوت داشته باشند و حتی سبکی متفاوت با استاد خود پیدا کنند. حال هنر که تحصیل صحیح آن سینه به سینه است چگونه می‌تواند دانشگاهی تدریس شود. هر چند که هم اکنون این هنر در قالب رشته‌های دانشگاهی در دانشکده‌هایی چون سوره، علمی و کاربردی و پیام نور تدریس می‌شود و بعضا در مواردی اندک و نادر اساتید طراز اول این رشته‌ها نیز عهده‌دار رسالت سنگین تدریس آن نیز هستند، اما فکر می‌کنم همان شیوه سنتی آموزش، کارآمدتر است.