احترام به مخاطب در یک سریال جسورانه

وقتی فیلمنامه را دوباره می‌خوانم، متوجه می‌شوم خیلی جاها دیالوگ‌هایی نوشته شده که از جملات ارائه شده زیباتر است. ولی این چیزی که می‌بینیم چون از دل آمده خوب بر دل می‌نشیند. در این سریال زندگی ساری و جاری است.

در این سریال فیلمنامه عینا اجرا نشد. هنگام تمرین یک بخش‌هایی از آن تغییر کرد. برای من سخت بود که از متن خودم بگذرم. اما وقتی به یک ژانر و به یک شکل مشخص رسیدیم بهترین کار این بود که به نفع کلیت کار از خیلی چیزها بگذریم.

سیروس مقدم بسیار آدم تجربه گرایی است. وسط گود می‌رود و شرایط سخت ـ را تجربه می‌کند. در حالی که متن آماده نیست و بازیگرانش چهره نیستند این ریسک را می‌پذیرد و ساخت سریال را به عهده می‌گیرد.

از یک جایی به بعد که شرایط در مشت‌تان است و همه چیز را در دست دارید. در نتیجه این جسارت را پیدا می‌کنیم که یک ذره بتوانیم متن را کنار بگذاریم.

براساس همان متن خیلی صحنه‌ها را تمرین می‌کردیم برای این که جملات از یکدستی فیلمنامه‌ای در بیاید و به یک گفت‌وگوی راحت و باور پذیر تبدیل بشود.

6 قسمت اول فیلمنامه آماده بود. بقیه قصه بعدتر نوشته شد، آقای الوند در قسمت‌هایی به گروه پیوستند و اواخر کار به‌علت سفری که برایشان پیش آمد گروه را ترک کردند.

من خودم قصه را طراحی کردم. سیناپسش را هم خودم نوشتم. 5 قسمت از قصه را با مشارکت خشایار الوند کار کردیم. اما بخش عمده قصه را خودم کار کردم. فیلمنامه ما کاملا پویا بود و بتدریج تکمیل می‌شد. اتفاقاتی را که در حین کار برای گروهمان رخ می‌داد به داستان اضافه می‌کردم. در رفتن ترمز دستی و آتش‌سوزی پشت کامیون اتفاقاتی بود که پیش آمدند و وارد قصه شدند. در کل تلاش من و آقای مقدم این بود که محصول نهایی خیلی بوی ساخت و ساختار ندهد و همه چیز دقیق، معین و متر شده نباشد.

البته فیلمنامه این سریال کاملا کلاسیک است. کاملا بر اساس قواعد کلاسیک نوشته شده است. شیوه ارائه این فیلمنامه به شکل معمول نبود. خود سبک و سیاق فیلمنامه کلا کلاسیک بود.

شما به من بگویید در جامعه ما چه چیزی و چه کاری گروهی بودنش جواب می‌دهد! در این سریال من و خشایار الوند خوب با هم هماهنگ شدیم. الوند از یک ژانر فیلمنامه نویسی دیگر می‌آمد. اما به‌خاطر استعدادش توانست سریع خودش را وفق بدهد. من دوست تازه‌کاری به نام امیرحسین قاسمی داشتم. او هم در هنگام نوشتن کنار من بود. من عادت دارم بعضی چیزها را در بحث و گفت‌وگو و چالش پیدا کنم. حقیقتش این است که در تجربه‌های قبلی خیلی کار گروهی به من کمک نکرده است. متمرکز فکر کردن و تکی کار کردن برایم خیلی نتیجه بهتری داشته است.

در تیم‌های فوتبال وقتی تیم می‌بازد یک نفر مقصر معرفی می‌شود. وقتی تیم می‌برد همه در برد سهیم‌اند. اگر فیلمنامه گروهی نوشته شده، بد بشود مقصرش یک نفر است. اما اگر خوب باشد صد تا پدر و مادر پیدا می‌کند. یک نفر می‌گوید من ایده‌هایش را دادم. آن یکی می‌گوید من دیالوگ‌هایش را نوشتم. من سعی می‌کنم که به یک تیم دست پیدا کنم که بشود با آن کار گروهی کرد. اما حقیقتا پیدا کردنش خیلی خیلی دشوار است.

نوع نوشتن من و سیروس مقدم فرق دارد. من هیچ‌وقت قصه آن طوری کار نکردم. به نظر من شکل جذابی نیست. فکر می‌کنم اصلا کار درستی نیست که به مردم جامعه قصه این طوری تحویل بدهید. شما به عنوان یک نویسنده باید یک کیاست و باهوشی داشته باشید و مثل کاریکاتوریست‌ها عمل کنید. آنها یک ماجرای تلخ و گزنده را با یک تصویر جذاب به شما می‌دهند. شما می‌توانی آن معضل اجتماعی را بپذیری. در عین حال که می‌دانی در آن تصویر چه غمی خوابیده است. من از این سر و شکل برای کار کردن بیشتر خوشم می‌آید. در عین حال افراد دیگر را نفی نمی‌کنم. اما من قصه تلخ نمی‌پسندم. بیننده خودش به اندازه کافی غم و غصه دارد. خیلی جایز نیست آدم این غم‌ها را بیشتر کند.

زندگی پر از لحظات شادی و غم است. بیننده ما در ایام نوروز، پایتخت را می‌بیند. در ارائه این جنس طنز خیلی تلاش کردیم که همه موقعیت‌های زندگی را داشته باشیم؛ از اتفاقات ناگوار گرفته تا اتفاقات جذاب.

حقیقتش یکی از مهم‌ترین دلایل شکل‌گیری آن جور کمدی‌ها مسوولان هستند. همه واقف‌اند که این کمدی کار سخیفی است. مردم آن را دوست ندارند. اما مسوولان مخاطب را نادیده می‌گیرند و کار را به این‌جور کارگردان‌ها می‌سپارند. دوباره همان اتفاقات می‌افتد. من به شما قول می‌دهم ‌در سال‌های بعد هم تعداد زیادی کمدی سخیف خواهیم داشت. چنانچه یک موفقیت نسبی نصیب سریال پایتخت شده، فقط به دلیل جسارت یک گروه است. این گروه شامل مدیر شبکه می‌شود. آقای فرجی خیلی جسارت کرد که این کار را قبول کند. شما به جنس قصه نگاه کنید. قصه‌ای در نوروز و مهم‌ترین ساعت پخش قرار است از فراگیرترین شبکه به روی آنتن برورد. این قصه درباره چند آدم شهرستانی است. خیلی‌ها به من می‌گفتند تهران 11 میلیون جمعیت دارد. اگر اینها را راضی کنی، تقریبا کل جامعه راضی شده‌اند. ولی من این جوری فکر نمی‌کردم. پس چنین قصه‌ای با همچین کاراکترهایی خیلی جسارت می‌خواست.

ما یک شخصیتی به اسم پنجعلی داریم. مطمئنم برای همه قابل درک است که این شخصیت می‌توانست بیشتر جولان بدهد. این ظرفیت را داشت که به مرز لودگی برسد و صرفا تماشاگر را بخنداند. ولی شما می‌بینید که از پنجعلی چقدر به اندازه استفاده شده. سعی کردیم او را در بافت کلی بگنجانیم. سعی کردیم کسی از آن هارمونی شکل گرفته بیرون نزند. اینها جسارت می‌خواست. من به شما قول می‌دهم که اگر این شخصیت دست کس دیگری بود، پنجعلی بیشتر اجازه کار پیدا می‌کرد. شاید آنقدر به این موقعیت‌های پیش آمده ور می‌رفتند که شورش در می‌آمد.

در این سریال شما یک هارمونی شخصیت می‌بینید. یعنی یک خانواده بزرگ از شخصیت می‌بینید که تک تک برای خودشان جذاب‌اند. در برخی از کارها یک یا دو ستاره داری که آنها شیرین کاری می‌کنند و کلیت را نگه می‌دارند.

در انتخاب بازیگر و جنس بازی کار ما جسورانه بود. از مدیر شبکه تا خود ما این جور انتخاب بازیگر ریسک به نظر می‌رسید. شبکه‌های دیگر دارند برای کوچکترین نقش‌هایشان هم بازیگر شناخته شده می‌گذارند. می‌گویند اگر خود سریال خوب نبود این بازیگران شناخته شده بتوانند با چهره‌شان سریال را نگه دارند. خیلی سخت بود که برای باکس نوروز ترکیبی جدید از یک سری بازیگران کمتر شناخته شده بچینیم. لهجه مازندرانی خیلی ریسک بود. برای آدم‌هایی که مازنی نیستند ارتباط برقرار کردن با این لهجه در نگاه اول سخت است.

جنس بازی خیلی جدی و به دور از تمام کلیشه‌های رایج بود. جنس کارگردانی و قصه و خیلی چیزهای دیگر دست به دست هم داد که پایتخت سریال جسورانه‌ای باشد. مهم‌ترین نکته پایتخت احترامش به مخاطب بود. ما به همین دلیل یک موفقیت نصف و نیمه‌ای را به دست آوردیم.

احسان رحیم‌زاده / گروه رادیو و تلویزیون