اقتباس ادبی در سینمای جهان جایگاه ویژهای دارد
از کاغذ تا پرده چقدر فاصله؟!
اگر به فهرست تولید آثار در سینمای جهان نگاهی بیندازیم، متوجه میشویم که غالب فیلمهای تولید شده، اقتباسی از آثار ادبی و داستانی هر یک از کشورها هستند. در این میان فیلمهای موفق و تحسین شده سهم بسزایی دارند و این خود به تنهایی نشان میدهد که تا چه میزان سینما و ادبیات وابسته و مکمل هم هستند.
«سرگیجه»، اقتباسی پخته و بالغ
فیلم سرگیجه ساخته آلفرد هیچکاک در سال1958 از روی رمانی ساخته شده که «در میان مردگان» نام داشته و «پیربو آلبو» آن را نوشته بود. اقتباس از این رمان یکی از هنرمندانهترین اقتباسهای سینمایی در تاریخ سینما به شمار میرود. آلفرد هیچکاک و فیلمنامهنویساش توانستند در ساختار رمان «در میان مردگان» تغییراتی ایجاد کنند که در موفقیت نهایی فیلم نقش موثری داشت. مثلا در این رمان، پایانبندی بر پایه عنصر غافلگیری بوده، اما هیچکاک و کاپل، در یکسوم پایانی فیلم، غافلگیری را تبدیل به تعلیق کردهاند.
«دکتر ژیواگو»، آموزش اقتباس در سینما
نمونه دیگر از اقتباسهای موفق در تاریخ سینما در فیلم ماندگار «دکتر ژیواگو» بروز و ظهور پیدا میکند. «بوریس پاسترناک» در رمان «دکتر ژیواگو» تصویری از اختناق حاکم بر شوروی در نیمه اول قرن بیستم ارائه میدهد. اگر بخواهیم نحوه اقتباس در سینما را توضیح دهیم و برای آن تنها یک نمونه بیاوریم، فیلمی بهتر از «دکتر ژیواگو» در دسترسمان نخواهد بود. با مطالعه این رمان و خواندن فیلمنامهاش یا دیدن فیلم آن، به ارزشهای کار فیلمنامهنویسی «رابرت بالت» بیش از پیش آگاه خواهیم شد.
«ارباب حلقهها»، اقتباسی مشکل
در سالهای بعد یک نمونه دیگر از اقتباس سینمایی موفق در سینماهای دنیا را شاهد بودیم. فیلم ارباب حلقهها که با استفاده از سه گانه ماندگار «جی.آر.آر تالکین» بوده، توانست ارزشهای بیبدیل رمان را در فیلم هم انعکاس دهد و هواداران متعصب رمانهای ارباب حلقهها را راضی نگه دارد. رمانهای ارباب حلقهها از دنیایی خیالی سخن میگویند که در آن گاهی نویسنده برای هر یک از شخصیتها زبانی مخصوص به خودش اختراع کرده است و این فقط یکی از وجوهی است که اقتباس در ارباب حلقهها را مشکل میکند. «پیر جکسون» اما توانسته این وجوه غیرسینمایی را هم به بهترین وجه ممکن به زبان سینما ترجمه کند.
این روزها در سینماهای صنعتی دنیا، جریانهای ادبی هم نقش تاثیرگذار بر عهده دارند و ساخته شدن فیلمهایی بینظیر در اینگونه، حکایت از اهمیت روزافزون ادبیات داستانی در سینمای صنعتی هالیوود دارد. امسال نیز 5 فیلم در بخش بهترین فیلمنامه اقتباسی نامزد دریافت اسکار شدهاند؛ 127 ساعت، شبکه اجتماعی، داستان اسباب بازی3، شهامت واقعی و استخوان زمستان.
مریم اکبرلو
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
