مشخصات بالینی: بیشتر مرگ و میر و ناخوشی ناشی از دود به آسیب مجاری تنفسی مربوط میشود. سرفه، تنگی نفس و انقباض مجاری هوایی ناشی از دود و سموم تحریکی است. مدت زمانی که حرارت و محرکها بخواهند به حنجره آسیب رسانده و تولید سرفه و خسخس کنند، طولانی است. مدت زمان تماس با دود و شروع علائم بالینی بسیار متغیر و وابسته به درجه و ماهیت تماس است. موهای بینی سوخته شده و دوده در خلط بیمار نشانگر تماس قابل توجه است.استنشاق منواکسید کربن در تمام بیماران در معرض دود باید در نظر گرفته شود اما بیمارانی که در تماس دود از راه دور(مانند فرد ساکن در اتاق مجاور محل دچار آتشسوزی) یا احتراق بیدود (دود اگزوز ماشین) هستند عمدتا آنچه تنفس میکنند منواکسید کربن، سیانید و سمومی است که سوخت و ساز بدن را متاثر میکنند. این افراد مستعد تماس با دود نیستند.مرگ زودرس افراد در تماس با دود ناشی از کمبود اکسیژن، اختلال در راههای هوایی یا مسمومیت ناشی از منواکسید کربن است.
اقدامات اولیه: باید سریعا بیمار از محل آتشسوزی خارج شود. توجه داشته باشید که انجام این اقدام منجر به گیرافتادن فرد یا افرادی دیگر در مخمصه نشود. در بسیاری از موارد دیده میشود که افراد ناآشنا با امداد برای کمک به مصدومان آتشسوزی اقدام میکنند و این باعث میشود که خودشان هم گرفتار شده و تعداد مجروحان افزایش یابد. بنابراین اگر میزان آتشسوزی شدید و امکان دسترسی آسان به مجروحان وجود ندارد، بهتر است انجام هر اقدامی به پرسنل آتشنشانی واگذار شود. پس از تماس با آتشنشانی با شماره 125، سریعا اورژانس پیش بیمارستانی(115) را نیز در جریان واقعه بگذارید تا در اولین فرصت خود را به محل رسانده و جهت انجام اقدامات اولیه و انتقال بیماران در دسترس باشند.
دکتر بهروز هاشمی / متخصص طب اورژانس