برج قربان همدان

درباره علت نامگذاری این بنا به برج قربان، معروف است که در جریان شورش افاغنه در اواخر دوره صفویه فردی به نام قربان این محل را سنگر‌گاه خود قرار داده و ضمن دفع شورشگران، از اهالی محل دفاع کرده‌ و از این رو مسجد و بقعه به نام او شهرت یافته ‌است.

به گزارش خبرنگار ما از همدان، در سال 1312 و در حین انجام تعمیرات درزیر برج، سردابی پیدا شد که کلیه قبور اشاره شده در آنجا قرار داشت.

این برج در تاریخ 28‌‌‌‌/‌‌‌‌4‌‌‌‌/‌‌‌‌1354 در فهرست آثار تاریخی و ملی ایران به ثبت رسیده ‌است.

این بنا از یک برج 12 ضلعی آجری با گنبد هرمی شکل 12 ترک آجری تشکیل شده است. طول اضلاع 12گانه برج از بیرون بیش از 2 متر و از درون کمی بیش از یک متر است.

جبهه خارجی بنا را طاق نماهایی با عمق 15 سانتی‌متر و پهنای 123 سانتی‌متر در هر ضلع تشکیل می‌دهد که هر یک به وسیله یک گوشواره از سطح خارجی جرزهای 12گوشه به عقب نشسته و در جبهه داخلی برج نیز طاق‌نماهایی به عمق 20 و عرض 90 سانتی‌متر قرار گرفته است. این بنا فاقد هرگونه کتیبه و گچبری و تزئینات است.

از سال 1330 بخش فوقانی برج قربان تخریب شده و فرو ریخته بود که مرحوم محمد‌تقی مستوفی، رئیس سازمان باستان‌شناسی آن زمان برای هزاره بوعلی‌سینا آن را تعمیر کرد. به طور کلی برج قربان در 30 سال اخیر اندکی تعمیر شد و نمایی پیدا کرد.

این برج به عنوان جاذبه‌ای تاریخی در حال حاضر از طرف سازمان میراث‌فرهنگی بازسازی شده است و بخشی از خانه‌های اطراف نیز خریداری و دور آن حصارکشی شده و رفت‌و‌آمد برای توریست‌ها طی مقرراتی انجام می‌شود.

در وسط برج قربان روی طاق سردابه سنگ قبری ساده و معمولی قرار دارد که این متن به صورت برجسته و در 6 سطر روی آن حجاری شده است: «یا غفارالذنوب هذا قبرالمرحوم المغفور الوصل رحمه‌الله تعال محمد، فی شهر ذیحجه الحرام سنه 1090» این سنگ در دوره صفویه ساخته شده است.

جد اعلای ابوالعلاء همدانی، عرب تبار بوده ولی او و پدرانش همدانی بوده‌اند. تاریخ وفات او را 488 ذیحجه نوشته‌اند.