کتابی که برای دانش‌آموز 20 نمی‌آورد

تا 10 سال پیش هیچ اتفاقی در این عرصه رخ نداده بود. اما در سال‌های اخیر چند فرهنگ دانش‌آموزی به چاپ رسیده که البته اگر انتشار فرهنگ آسان زودتر از اینها انجام می‌شد، پیش از تمام آنها در اختیار نوجوانان قرار می‌گرفت. چاپ این کتاب بسیار طول کشید.

از بعضی جهات چرا. برای مثال من لغت‌های موجود در کتاب‌های اول، دوم و سوم دبستان را استخراج کرده بودم، اما چون چاپ این فرهنگ 12 سال طول کشید، تمامی کتاب‌های دانش‌آموزان در سه پایه اول تغییر کرد. ما تمامی مداخل فرهنگنامه را با آن لغت‌ها معنی کرده بودیم و مطمئن بودیم که دانش‌آموز در کلاس چهارم دبستان می‌توانست براحتی از کتاب استفاده کند و این کار مبنای علمی داشت. پس از تغییر کتاب‌ها نیز دیگر کار دست ما نبود تا بتوانیم تغییراتی در آن ایجاد کنیم.

در دنیا فرهنگ‌های متعددی برای سن‌های گوناگون چاپ می‌شود. مثل فرهنگ‌های مصور که فقط شامل شکل اجناسی می‌شود که بچه‌ها به آنها دسترسی دارند یا فرهنگ‌های توصیفی و حتی فرهنگ‌های تخصصی در رشته‌های نجوم و فضا که اصطلاحات خاص را در حد نیاز به چاپ می‌رسانند. در تهیه فرهنگ آسان ما سعی کردیم بر اساس معیارها و نیازهای فرهنگی فرزندانمان کار را ببندیم و به اصطلاح بومی‌سازی انجام دهیم.

ما باید راهمان را برویم. مسلما در آموزش و پرورش معلمان دلسوزی پیدا می‌شوند که از چنین آثاری استقبال می‌کنند که این عالی است و مسلما عده‌ای هم باقی خواهند ماند که فکر می‌کنند باید فقط بنشینند و درس بخوانند و نمره 20 بگیرند. اینها هستند و خواهند بود و حتما از چنین کتاب‌هایی خوششان نمی‌آید، همان‌طور که کتاب‌های شعر و قصه را هم بسختی می‌پذیرند. ما به معلمانی که دلشان برای بچه‌ها می‌سوزد و دنبال تکنولوژی آموزشی هستند، اهمیت می‌دهیم.

من خودم در نوشتن معتقدم که باید کلمات را برای بچه‌ها جدا کرد، مگر آن که جدانویسی کلمه مشکلی در خواندن ایجاد کند. مثلا کلمه گلاب را لازم نیست جدا کنیم، اما در کلمه خوش‌بخت بین شکل نوشتاری جدا و سرهم آن تفاوت وجود دارد. چون «بدبخت» جداست، بچه‌ها می‌فهمند که چیزی به نام بخت داریم که می‌تواند خوش باشد یا بد. متاسفانه فرهنگستان هم هنوز از عهده این کار برنیامده و این کار لنگ می‌زند.من زمانی تصمیم گرفتم که اثرم را بر‌اساس شیوه‌نامه فرهنگستان تنظیم کنم، اما وقتی دیدم که خود فرهنگستان کتاب‌هایش را بر اساس شیوه‌نامه خودش تنظیم نمی‌کند، دیگر نخواستم بیهوده کاسه داغ‌تر از آش بشوم بنابراین رسم‌الخط کانون را انتخاب کردم که با آموزش و پرورش هماهنگی بیشتری دارد و مسلما این شیوه نیز در آینده باقی می‌ماند.

این کتاب برای دانش‌آموزان در پایه‌های آخر دبستان و دوره راهنمایی نوشته شده و همه کتاب‌های درسی، غیردرسی، تلویزیون و رادیو منبع ما در مدخل‌یابی بوده است.

کانون پرورش فکری کودک و نوجوان با توجه به امکانات و تجربیاتش این توانایی را دارد که قیمت تمام شده کتاب را پایین بیاورد که در مورد فرهنگ آسان هم این اتفاق رخ داده است. امیدوارم همه این عوامل دست به دست هم بدهند تا کودکان و نوجوانان بتوانند از آن بخوبی استفاده کنند.