شتر مرغ ، مزرعه جدید گوشت

درست همان وقت که خبر دیوانه شدن گاوها در جهان پخش شد، شترمرغ های از همه جا بی خبر، اولین هدف سرمایه گذاری دامپروران آینده نگر شدند.

کد خبر: ۳۷۲۶۴

استرالیا، بهترین کشور دامدار دنیا، از سال 1995 نگهداری و پرورش شترمرغ را آغاز کرد و هنوز چند سال نگذشته یعنی در سال 2001، صادرات تخم مرغ ، پوست و گوشت شترمرغ به 450میلیون دلار رسید. گوشت شترمرغ ، به عنوان یکی از بهترین جایگزین های گوشت قرمز به شمار می رود.
گوشت شترمرغ در اسلام حلال است. این گوشت ترد و لذیذ، هم کم چربی است و هم پروتئین بالایی دارد. بیماران قلبی که مصرف گوشت کلسترول دار مثل گوشت قرمز برایشان ممنوع است ، می توانند هر قدر که می خواهند از گوشت شترمرغ استفاده کنند.

در دامداری ، هیچ حیوانی مثل شترمرغ نمی تواند گوشت تولید کند. شما می توانید از یک شترمرغ ماده در حدود 4 تن گوشت و 40 قطعه پوست به دست بیاورید.
همچنین باید یادآور شد که با گسترش پرورش شترمرغ در کشور، فرصتهای شغلی تازه ای ایجاد می شود و تولید چندین تن گوشت شترمرغ علاوه بر تامین گوشت مصرفی داخل با قیمت مناسب در بازارهای جهانی (بین 12 تا 15 دلار در هر کیلوگرم)، می تواند به زمینه صادراتی مناسبی نیز تبدیل شود.
شترمرغ حیوانی از دسته ماکیان ، تخم گذار و علفخوار است. رژیم غذایی شترمرغ به نشخوارکنندگان شباهت دارد.
قد او 5/2 متر و وزنش حدود 175 کیلوگرم است. با دو پا، شبیه شتر راه می رود و به جای پریدن ، خوب می دود؛ سرعت دویدنش به 70 کیلومتر در ساعت می رسد.
این پرنده صحرایی گرمای تا 50 درجه سانتیگراد را براحتی تحمل می کند. این پرنده در گذشته در ایران می زیسته و به طور ژنتیکی کاملا با آب و هوای ایران تطابق دارد و مشکلات پرورش این دام کمتر از کشورهای اروپایی است.
همچنین هر شترمرغ حدود 50 تا 100 تخم می گذارد که قدرت باروری آنها 80 درصد است. وزن تخم این پرنده از 1500 تا 2000 گرم متغیر است ، پوسته سختی دارد و به اندازه یک بشقاب چینی محکم است.
شترمرغ علاوه بر گوشت ، سالانه 2 کیلوگرم پر تولید می کند و چرمهای به دست آمده از آن ، لوکس و گرانقیمت است.
هر عدد تخم آن در عرض 45 دقیقه آب پز می شود؛ شکستن آن بدون چکش امکانپذیر نیست و می تواند 10 نفر را سیر کند. شترمرغ در سال اول 15 تا 20 عدد تخم می گذارد و بعد روی آن می خوابد.
البته در تبدیل تخم به جوجه هم شترمرغ ماده و هم نر باهم همکاری می کنند؛ روزها ماده روی تخم می خوابد و نر در اطراف مواظبت از او را به عهده دارد و شبها نر روی تخمها می خوابد تا تخمها در عرض 43 روز تبدیل به جوجه شوند.
ولی در نگهداری صنعتی ، تخمها هر روز جمع آوری می شود تا مقدار تخمها بیشتر شود. سپس با نوشتن تاریخ و شماره ماده و نر روی تخم ، هفته ای یکبار به ماشین جوجه کشی انتقال می یابد و بعد از 39 روز از جای اولیه با شکستن پوسته به محل دیگر به همان دستگاه منتقل می شود.

قیمت جهانی شترمرغ

صدها سال پیش شترمرغ را به دلیل پرهای زیبا و ارزشمندش در آفریقا شکار می کردند، ولی با پی بردن به ارزش گوشت این پرنده و همچنین پوست بسیار مرغوب آن ، ارزش پر دردرجه اهمیت بعدی قرار گرفته و پرورش تجاری شترمرغ به صورت معنی دارتری گسترش یافته است.
از دلایل استقبال پرورش دهندگان دام و طیور از پرورش شترمرغ می توان به موارد زیر اشاره کرد:
1- گوشت قرمز شترمرغ شبیه به گوشت گوساله است با این مزیت که از لحاظ کم بودن کلسترول و چربی شبیه گوشت مرغ و ماهی و از لحاظ پروتئین بالا با گوشت گوساله مقایسه می شود.
هر 5 شترمرغ پروار، برابر یک گوساله پروار گوشت تولید می کنند. البته تولید گوشت شترمرغ در مقایسه با گاو 4برابر است.
دوره حاملگی و زایش گاو حدود 9 ماه و دوره تشکیل تخم شترمرغ 42 روز است . یک گاو در طول یک سال یک راس گوساله تولید می کند، در حالی که شترمرغ توانایی تولید 40عدد جوجه را دارد.

2- پوست چرم مانند این پرنده در صنعت سراجی مورد استفاده قرار می گیرد. چربی طبیعی که در پوست شترمرغ وجود دارد، باعث انعطاف پذیری و مقاوم بودن آن در مقابل خشکی و ترک خوردگی می شود.
از پوست شترمرغ در صنایع کیف و کفش استفاده می شود. میزان پوست هر شترمرغ 13 فوت مربع (5/3 مترمربع) است که هر فوت مربع آن 35 دلار و هر متر آن 500 الی 600 دلار ارزش دارد.
یک شترمرغ 14 الی 16 ماهه بهترین زمان ذبح حدود 2 مترمربع پوست دارد. استحکام چرم شترمرغ 3 برابر چرم گاو است. پوست باارزش شترمرغ در دنیا با 2 جاندار قابل مقایسه است ، یکی پوست فیل و دیگری تمساح.
از پوست آن گرانبهاترین لباس و کفش و پوتین ساخته می شود که در صنعت چرم سازی کشور ما تنوع ایجاد کرده است.
هم پوست خام آن و هم بعد از عمل آوری پوست منبع ارزآوری خوبی برای کشورمان است. بر روی چرم شترمرغ جای سپرها یک شکل و جلوه زیبا به چرم بخشید که این مساله چرم شترمرغ را از دیگر چرمها زیباتر می کند.

3- پر شترمرغ معمولا هر سال 2 بار از بدن پرنده چیده و جمعا در سال حدود یک کیلوگرم پر حاصل می شود. هر کیلوگرم آن 1000 دلار در بازارهای جهانی خرید و فروش می شود که از این پرها در کارهای زینتی و یا تهیه جاروهای گرانقیمت استفاده می شود.
پر شترمرغ علاوه بر گرد و غبار معمولی به علت داشتن خاصیت الکترواستاتیک قادر است تمام ذرات را به خود جذب کند.

4- تخم شترمرغ نیز یکی از فرآورده های پرمصرف در جهان است. هر تخم شترمرغ بالاتر از 5/1 کیلوگرم وزن دارد و حدود 24 برابر تخم مرغ معمولی بوده و طعم آن شیرین تر از تخم مرغ است.
بومیان آفریقایی قرنهاست که از تخم شترمرغ به عنوان منبع غذایی و از پوست آن به عنوان ظرف (کاسه) استفاده می کنند.
پوسته تخم شترمرغ به اندازه ظروف چینی محکم است و هنرمندان و صنعتگران آن را رنگ آمیزی کرده یا با جواهرات مختلف تزیین می کنند.

5- استفاده های پزشکی از فرآورده های شترمرغ مرسوم است. از غضروف پای شترمرغ برای تعویض غضروف پای انسان استفاده می شود. مغز شترمرغ نوعی آنزیم تولید می کند که برای درمان بیماری های زیادی استفاده می شود.
چشم پزشکان آفریقای جنوبی معتقدند به دلیل شباهت زیادی که ساختمان چشم شترمرغ با چشم انسان دارد، قرنیه چشم شترمرغ بهترین انتخاب برای پیوند و جایگزینی قرنیه چشم انسان است و می توان آن را برای پیوند به کار برد.
با این که این عمل عجیب به نظر می رسد، اما با توجه به اتفاقات مشابهی که در دنیای پزشکی به کرات اتفاق افتاده این مساله قابل تعمق است.

6- روغن شترمرغ در صنایع آرایشی استفاده می شود؛ هر شترمرغ حدود 6 لیتر روغن تولید می کند.
با این که این پرنده بزرگ توانسته است به بازارهای امریکا، اروپا، استرالیا، امریکای مرکزی و امریکای جنوبی ، چین و سایر نقاط جهان وارد شود، اما در حال حاضر آفریقا قسمت عمده پرورش و تولید و صادرات فرآورده های این پرنده را به خود اختصاص داده است.

پرورش شترمرغ در ایران

صنعت پرورش شترمرغ از سال 77 با واردات 500 قطعه جوجه در کشور پایه گذاری شده و هم اکنون با هماهنگی بین وزارت جهاد کشاورزی و بخش خصوصی برای توسعه این صنعت پیشرفت خوبی در این زمینه حاصل شده است.
در 4 سال گذشته حدود 3 هزار قطعه جوجه شترمرغ از کشورهای پیشرو در این صنعت از جمله آفریقای جنوبی ، کانادا، هلند، بلژیک و... وارد شده که از این میزان تاکنون هزار راس شترمرغ به گله مادر تبدیل شده اند.
امسال 3 هزار راس واردات شترمرغ داشته ایم که این جوجه های وارداتی در سال آینده به 2 هزار راس و در 4 سال آینده به 4 هزار راس گله مادر تبدیل می شوند.
با رشد چند سال اخیر صنعت پرورش شترمرغ در کشور از هم اکنون کشورهای منطقه رغبت خود را برای خرید شترمرغ و فرآورده های مختلف آن از ایران اعلام کرده اند.
خوشبختانه وزارت جهاد کشاورزی به اهمیت این صنعت پی برده و درصدد ساماندهی آن است. با توجه به امکانات مناسبی نظیر نیروی انسانی و تاسیسات زیربنایی که در کشور وجود دارد، لزوم توجه بیشتر به این صنعت و تبدیل آن به صنعتی ملی احساس می شود.