حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
حاشیه خبر
خون بهای روسی برای فیلمساز لهستانی
نشان دوستی روسیه به یک فیلمساز لهستانی اهدا شد. این خبر شاید در نگاه اول چندان مهم نباشد، چرا که از این دست اتفاقات در عالم هنر زیاد رخ میدهد ؛ اما اگر به آن از منظر سیاسی نگاه کنیم، آن وقت اهمیتش آشکار میشود.
سینماگر لهستانی که نشان دوستی روسیه را دریافت کرده، آندره وایدای 84 ساله است که پدرش در جنگ جهانی دوم در کشتار جنگل کاتین به دست ارتش استالین کشته شد و چند سال پیش فیلمی در باره همین واقعه ساخت.
لهستان که به جبر جغرافیایی میان روسیه (شوروی سابق) و آلمان قرار گرفته است، در طول 200 سال گذشته ضربات سنگینی از سیاستهای توسعهطلبانه این دو کشور خورده است که اوج آن در جنگ جهانی دوم رخ داد. در سال 1939 بر اساس پیمان مخفی هیتلر و استالین،لهستان مورد هجوم ارتش نازی قرار گرفت و شوروی نیز بخشهایی از آن را به تصرف در آورد. در همان زمان، روسها در اقدامی غیر قابل قبول 22 هزار نفر از نخبگان لهستانی را در جنگلهای کاتین تیرباران و در گورهای دستهجمعی دفن کردند. شوروی سابق تا 50 سال بعد هیچ گاه این جنایت را به گردن نگرفت و تنها چند ماه قبل بود که دولت و پارلمان روسیه از این بابت پوزش خواست. اینک در حالی که بسیاری از سیاستمداران و حقوقدانان لهستانی بر ضرورت مسوولیتپذیری و پرداخت غرامت از سوی روسیه به بازماندگان کشتار کاتین تاکید میکنند، اهدای نشان دوستی از سوی دیمیتری مدودف، رئیسجمهور روسیه به آندره وایدا را باید بخشی از خونبهای این واقعه قلمداد کرد. جالب آنکه آندره وایدا فیلمسازی است که در دوران خیزش و اوج جنبش همبستگی لهستان، در فعالیتهای سیاسی و هنری اش با حکومت کمونیستی دست نشانده روسها مخالفت میکرد و برای همین، مورد آزار و در تنگنا قرار میگرفت. آندره وایدا، فیلمساز سرشناس و جریانسازی است که جایزههایی چون نخل طلای کن، اسکار افتخاری، خرس طلای برلین و شیر طلای ونیز را برای فیلمهای مشهوری چون کانال، مرد آهنی، مرد مرمرین، سرزمین موعود و دانتون و کاتین به دست آورد؛ آثاری که بسیاری از آنها از شبکههای مختلف سیما نیز پخش شدهاند.
مهدی یاورمنش / گروه فرهنگ وهنر
گفت و گو
