هدف ما؛ بهتر زیستن آحاد جامعه است
بیماری ایدز چالش مهم هزاره سوم در جهان و ایران، یک بیماری عفونی است که ریشهها و علل قوی رفتاری، آن را به صورت مشکلی بزرگ درآورده است. اعتیاد و رفتار جنسی پرمخاطره دو علت مهم این بیماری است و این دو پدیده پیچیده و مشکل، خود دلایل دشوار متعددی مثل فقر، بیکاری، خلأ معنویت ، طلاق و دیگر آسیب های اجتماعی دارد. واضح است که حل هر کدام از این دشواریها نیاز به همکاری و عزم جدی همه دارد و مداخلات گسترده، عاجل، علمی، منطبق بر واقعیتها و هماهنگ با فرهنگ و مذهب جامعه را میطلبد.
جمهوری اسلامی ایران امروزه با مرحله حساسی از همهگیری اچ آی وی مواجه است به طوری که مدیریت آن خواهد توانست تأثیر ژرفی بر روند گسترش این بیماری وسلامت عمومی در آینده داشته باشد.
طی دهه گذشته شیوع روزافزون اچ آی وی در مصرفکنندگان تزریقی مواد، کشور را از مرحله با شیوع اندک به مرحله متمرکز رسانده و نگرانیهای جدی در خصوص افزایش شیوع اچ آی وی در مصرفکنندگان تزریقی مواد و همچنین در سایر گروههای جمعیتی دارای رفتارهای پرخطر ایجاد کرده است به طوری که بر پایه برخی مطالعات شیوع ابتلا به ویروس در زنان در معرض بیشترین خطر و کودکان کار و خیابانی وضعیت نگران کننده ای پیدا کرده است. به نظر میرسد با وجود اقدامات مثبت انجام شده در زمینه کاهش آسیب، ارتقاء کیفی و کمی این خدمات و گسترش آنها به سایر گروههای در معرض بیشترین خطر و افرادی که ممکن است با آنها رابطه جنسی داشته باشند، اهمیتی حیاتی در این برهه از زمان دارد. همچنین در جامعه ایران زمینههای قوی مذهبی وجود دارد و آحاد مردم برای خانواده ارزش بسیاری قائل هستند، که اگر از آن بدرستی استفاده شود، میتواند در پیشگیری از گسترش همهگیری بسیار ارزشمند باشد.
با تغییر الگوی انتقال ویروس، سهم راه انتقال جنسی افزایش یافته و سرعت گسترش ویروس را هرچه بیشتر افزایش خواهد داد.
علاوه بر آن، این تغییر الگو باعث افزایش تعداد شیرخواران و کودکان مبتلا و یتیمان ایدز گردیده و این روند بصورت تصاعدی ادامه خواهد یافت و لذا بار مسوولیت سازمانهای حمایتی را به مراتب سنگین خواهد نمود. این در حالی است که نگهداری و حمایت از این شیرخواران و کودکان سختی خاص خود را دارد و برنامههای تخصصی و جدی را طلب مینماید. البته ما مطابق با آموزههای قرآنی وءات ذالقربی حقه و المسکین و ابن السبیل و لا تبذر تبذیرا (سوره اسراء آیه 26) برخود واجب میدانیم که این وظیفه خطیر را به عنوان عبادت تلقی کرده و با نشاط آن را انجام دهیم.
سازمان بهزیستی کشور به عنوان دستگاه تخصصی متولی پیشگیری و کنترل آسیبهای اجتماعی که مأموریتش ایجاد زمینههایی جهت کاهش رنج انسانها و افزایش بهتر زیستن آحاد جامعه میباشد، با در نظرگرفتن نقش کلیدی خود در برنامههای ایدز مبادرت به تشکیل کمیته پیشگیری و کنترل ایدز با ریاست رئیس سازمان نموده است تا علاوه بر انجام مطالعات و پژوهشهای لازم و پیشبینی مشکلات پیشرو و با هماهنگی همه معاونتها و دفاتر خود به بهترین صورت بتواند به وظایف خود عمل نماید لذا با رصد کردن وضعیت فوق در برنامههای کاهش آسیب ناشی از مصرف مواد در کشور پیشگام شده است، به طوریکه در سال 1379 و در ابتدای موج سوم بیماری (گسترش از راه تزریق مواد) تفکر کاهش آسیب در کنار برنامههای پرهیز مدارانه در دفتر اعتیاد این سازمان شکل گرفت و بلافاصله به تدوین اولین برنامه کاهش آسیب منجر گردید به طوریکه در سال 1388 این سازمان با تأسیس 108 مرکز گذری و 41 سرپناه شبانه و راهاندازی 183 تیم سیار توانست بالغ بر 74 هزار نفر از معتادان تزریقی را تحت پوشش برنامههای آموزش و توزیع سوزن و سرنگ و وسایل بهداشتی قرار دهد.
مراکز گذری همراه با مراکز درمان و بازتوانی سازمان توانستند بالغ بر 110 هزار نفر از معتادان پرخطر و تزریقی را بطور داوطلبانه روی درمان نگهدارنده با متادون (MMT) قرار دهند که بخش قابل توجهی از این افراد مصرفکنندگان تزریقی مواد بودهاند.
فعالیتهای فوق توسط دستگاههای مختلف باعث گردید تا فعالیتهای کاهش آسیب در جمهوری اسلامی ایران توسط سازمان جهانی بهداشت (WHO) به عنوان بهترین فعالیت (Best practice) در کشورهای منطقه به جهان معرفی شود.
با تغییر روند انتقال و لزوم انجام مداخلات جدی و به موقع در دیگر گروههای در معرض بیشترین خطر، این سازمان تعریف کاهش آسیب را به صورت گستردهتری مدنظر قرار داده و به دیگر رفتارهای پرخطر نیز تسری داده است. بطوریکه در این زمینه نیز به تربیت مربیان و آموزشگران همتا پرداخته و سعی نموده است از عوارض رفتارهای پرخطر بکاهد.
همچنین با اهمیت به برنامههای پیشگیری از ایدز و با پراهمیت دانستن نقش خانواده در پیشگیری و کنترل آسیبهای اجتماعی با مداخلاتی همچون آموزش مهارتهای زندگی و فرزندپروری، آموزش بدو ازدواج و ... این سازمان تلاش مینماید از شیوع و شروع رفتارهای پرمخاطره بکاهد و بهصورت بنیادین و اصولی از طیف وسیعی از معضلات و مشکلات سلامتی پیشگیری نماید.
لازم به ذکر است این سازمان با همراهی وزارت رفاه و تأمین اجتماعی و با همکاری وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در حال برنامهریزی برای نگهداری و حمایت از شیرخواران و کودکان مبتلا و یتیمان ایدز میباشد به طوریکه این کودکان بتوانند در کنار برنامههای حمایتی و مراقبتی عمومی که توسط این سازمان برای همه کودکان تحت سرپرستی انجام میشد، از خدمات ویژه نیز بهره ببرند.
همچنین سازمان طی بخشنامهای همه مراکز تحت پوشش خود را که به نگهداری از سالمندان، کودکان بیسرپرست و بدسرپرست، معلولین جسمی و ذهنی و بیماران روانی مزمن میپردازند را موظف نموده است که در صورت احراز شرایط پذیرش فرد، به صرف ابتلا به اچ آی وی از پذیرش این بیماران خودداری ننمایند و بودجه اضافهتری را نیز برای نگهداری از آنان پرداخت مینماید.
لذا رویکردهای سازمان برای کنترل ایدز آموزش از طریق همتایان Peer Education، کاهش آسیب Harm Reduction و حمایتهای اجتماعی و پیشگیری مثبت Social Support and Positive Prevention میباشد.
راهاندازی 15 باشگاه مثبت، تدوین 6 کتاب و راهنمای آموزشی در زمینه پیشگیری مثبت، احتیاطات استاندارد، پیشگیری از ایدز در مصرفکنندگان مواد، پیشگیری از ایدز در گروههای دارای رفتار پرخطر و آموزش ایدز ویژه آموزشگران همتا از دیگر فعالیتهای این سازمان میباشد.
علاوه بر فعالیتهای فوق، کمیته پیشگیری و کنترل ایدز سازمان، توانست در قالب پروژه صندوق جهانی و در مدت زمانی محدود، حجم بزرگی از فعالیتهای تعهد شده توسط جمهوری اسلامی ایران از جمله آموزش پیشگیری از ایدز و ارائه سوزن و سرنگ و وسایل بهداشتی به 119.575 هزار نفر از گروههای پرخطر و در معرض خطر انتقال ایدز اعم از معتادان، خانوادههای آنان و افراد دارای رفتار پرمخاطره جنسی به انجام رساند.
برای انجام آموزش در حجم وسیع کارگاههای تربیت مربی (TOT) پیشگیری از ایدز تشکیل گردید و طی آن 100 مربی از استانهای پرخطر تربیت شدند. مربیان با انتخاب افراد معتاد بهبود یافته و برگزاری 384 کلاس در سطح کشور حدود 3258 نفر از گروههای همتا را آموزش دادند و به آنان گواهی آموزشگر همتا ارائه نمودند.
آموزشگران همتا با توجه به داشتن زبان مشترک و جلب اعتماد افراد دارای رفتار پرخطر و شناخت مراکز تجمع آنان، توانستند 4 سال بیش از 100 هزار نفر از معتادان، خانوادههای آنان و زنان آسیبدیده و افراد دارای رفتار ناایمن جنسی آموزش پیشگیری از ایدز دهند و سوزن و سرنگ و وسایل بهداشتی ارائه دهند. همچنین توسط مشاوران دوره دیده برای 3750نفر مشاوره و تست اختیاری ایدز انجام گردید.
فعالیتهای فوق در موعد مقرر و با دقت لازم توسط سازمان باعث تحسین دفاتر بینالمللی سازمان در ایران و وزارت بهداشت و تسهیل در ادام? پروژه انجام شد.
هماکنون نیز دوره هشتم برنامه پیشگیری از ایدز با انجام مطالعات ارزیابی سریع وضعیت و ایجاد زیرساختهای لازم در جهت گسترش و تعمیق آموزشها و توزیع اقلام بهداشتی توسط سازمان در حال اجرا است که انشاالله شاهد پیامدهای مثبتی در این زمینه خواهیم بود.
روز جهانی ایدز با شعار «دسترسی به آموزش، پیشگیری، مراقبت و درمان ایدز حق هر انسان است»
روز جهانی ایدز، فرصت گرانبهایی را برای اعلام همبستگی ملی و نشان دادن تعهد همه ارکان دولت برای مقابله با گسترش این بیماری در اختیار می گذارد.
تشریک مساعی همه آحاد ملت، گروهها، سازمانها و دستگاههای دولتی و غیر دولتی لازمه توفیق در کنترل ایدز است و در همه سطوح، فرد فرد مردم، مدارس، خانواده ها و در محل های کار و عبادت باید این حس مسؤولیت ایجاد گردد تا بتوانیم با نوآوری، آینده نگری، مهرورزی،عدالت محوری و عمل گرایی برای مقابله با گسترش بیماری ایدز پیشگام شویم و در مقابل موانع و مشکلات صبوری کنیم.
دکتر احمد اسفندیاری / رئیس سازمان بهزیستی کشور
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
