نترسید، توده‌های یخی هیمالیا ذوب نمی‌شوند !

نکته قابل تأمل این است که این گزارش از سوی کمیته بین‌المللی تغییرات جوی سازمان ملل منتشر شده است یعنی عالی‌ترین مرجع رسمی بررسی و انتشار گزارش‌هایی در خصوص تغییرات جوی زمین. اکنون سردرگمی جهانی که درخصوص آینده مبهم هیمالیا شکل گرفته و گزارش نادرست اخیر این کمیته علت اصلی آن بوده است تا مرز استعفای رئیس هندی آن نیز پیش رفته است.

گزارش کمیته بین‌المللی تغییرات جوی سازمان ملل موسوم به IPCC درباره هیمالیا و آینده توده‌های یخی آن در سال 2007 منتشر شد که نشان می‌داد براساس مجموعه‌ای از محاسبات و معادلات تا سال 2035 تقریبا اثری از توده‌های یخی آن نخواهد بود. با این حال اکنون مشخص شده است که حقیقت چیز دیگری است و معلوم نیست این نتیجه‌گیری براساس چه معیارهایی صورت گرفته است. محققانی که این گزارش را مورد بررسی‌های دقیق قرار داده‌اند می‌گویند به واقع اغراق‌گویی بزرگی شده است. به دنبال این اشتباه بزرگ موجی از انتقادات این کمیته تحقیقاتی ـ فنی و از جمله رئیس هندی آن یعنی راجندرا پاچوری را نشانه رفته‌اند. البته این انتقادات چندان هم بی‌ثمر نبوده است به طوری که وی از انجام اصلاحات قطعی و گسترده در این کمیته و سیستم تجزیه و تحلیل‌های آن خبر داده است. وی که در نشست سه روزه این کمیته در بوسان کره جنوبی و خطاب به بیش از 300 نماینده شرکت‌کننده از 130 کشور جهان صحبت می‌کرد وقوع اشتباه فاحش آن هم در چنین سطح کلانی را پذیرفته و قول داده است که اصلاحات بنیادینی در آینده نزدیک انجام دهد. به عقیده کارشناسان انتشار چنین گزارش‌هایی به جهت آن‌که موج عظیمی از نگرانی‌ها را به همراه دارد و اثراتی فراکشوری و حتی منطقه‌ای در پی دارد باید با احتیاط و وسواس خاصی صورت گیرد.

در گزارشی که‌سال 2007 از سوی این کمیته منتشر شده بود اشتباهات فاحش دیگری نیز در خصوص اوضاع اقلیمی سراسر جهان به چشم می‌خورد اما به جهت اهمیتی که هیمالیا در تنظیم سیستم‌های اقلیمی زمین دارد تمرکز اصلی بر روی اشتباهات مربوط به آن بوده است. در این گزارش بحث برانگیز آمده است که مقادیر قابل توجهی از خاک هلند پایین تر از سطح دریا قرار دارد حال آن‌که آمار و ارقام ارائه شده در این زمینه بسیار فراتر از حقیقت موجود است. همچنین درباره شمار افرادی که در آفریقا تا سال 2020 با مشکل کم‌آبی دست و پنجه نرم خواهند کرد نیز اغراق‌گویی‌های زیادی شده است.

نگاهی به شرح وظایف کمیته بین‌المللی تغییرات جوی سازمان ملل گویای آن است که محققان این کمیته همواره با استفاده از داده‌هایی که از مراکز تحقیقاتی سراسر زمین به دست می‌آورند پیش‌بینی‌هایی در خصوص آینده تغییرات جوی و زیست‌محیطی زمین انجام می‌دهند. در راستای این مأموریت قرار است در سال 2013 یا 2014 گزارش جامع این کمیته در خصوص فرآیند گرمایش زمین منتشر شود. این گزارش در حالی قرار است تا 4 سال آینده منتشر شود که محققان این کمیته از چندی پیش دست به کار شده و به جمع‌آوری و ساماندهی داده‌های مختلف پرداخته‌اند. گفته می‌شود به دلیل اشتباه مملو از اغراقی که در گزارش پیشین این کمیته در خصوص آینده یخ‌های هیمالیا صورت گرفته است گزارش بعدی این کمیته درباره گرمایش زمین با دقت و وسواس متفاوتی ارائه خواهد شد. البته رئیس هندی این کمیته ‌معتقد است : ممکن است سرنوشت گزارشی که قرار است در 4 سال آینده ارائه شود با نوساناتی نیز همراه شود. بدون شک منظور وی از این نوسانات نظرات تحمیلی است که برخی کشورهای جهان ابراز خواهند کرد.

در حال حاضر کشورهایی نظیر آمریکا، هند، چین و چند کشور صنعتی و بزرگ دیگر که سهم قابل توجهی در تولید آلاینده‌ها و به دنبال آن افزایش گرمایش زمین دارند نظر چنان مساعدی در خصوص انتشار گزارش‌هایی مبنی بر افزایش گازهای گلخانه‌‌ ای زمین و گرمایش جهانی آن ندارند.

با توجه به اوج اشتباهاتی که در ارائه این گزارش به چشم می‌خورد برخی دانشمندان و کارشناسان صاحب‌نظر خواستار کناره‌گیری رئیس کمیته بین‌المللی تغییرات جوی سازمان ملل بوده‌اند.

وی از سال 2002 در این سمت حاضر بوده و البته در سال‌های اخیر از لزوم انجام اصلاحات بنیادین در نحوه تهیه گزارش‌ها و انتشار اطلاعات حقیقی خبر می‌داده است. او پیش از این و به نمایندگی از این کمیته برنده جایزه صلح نوبل نیز شده است و به همین دلیل برخی بر این باورند که پافشاری بر کناره‌گیری وی از این سمت می‌تواند به اصول اولیه‌ای که برای انتخاب برندگان جایزه صلح نوبل مد نظر قرار گرفته می‌شود، لطمه واردکند.

اکنون این کمیته خود را در برابر موجی از انتقادات و البته درخواست‌ها می‌بیند. بسیاری از دانشمندانی که در عرصه امور اقلیمی فعالیت دارند از این کمیته که عالی‌ترین مرجع رسمی بررسی و انتشار گزارش‌هایی در خصوص تغییرات جوی زمین هستند می‌خواهند که در تنظیم گزارش‌هایی از این دست دقت بیشتری صورت گیرد تا سردرگمی‌ها و نگرانی‌های بی‌مورد جهانی را موجب نشوند. این کمیته اکنون باید پذیرای پیشنهاداتی باشد که از سوی این دانشمندان و برای آگاه‌سازی درست جامعه جهانی از حال و روز آینده زمین مطرح می‌شود.

کمیته بین‌المللی تغییرات جوی سازمان ملل در سال‌های اخیر به عنوان عالی‌ترین مرجع رسمی بررسی و انتشار گزارش‌هایی درخصوص تغییرات جوی زمین شناخته شده است. این کمیته متشکل از یک سری دانشمندان ثابت و سایر محققانی است که از گوشه و کنار جهان اطلاعات متنوعی درباره تغییرات دوره‌ای جو زمین، منابع طبیعی و تجدیدپذیر و پیامدهای ناشی از تغییرات جوی به مقر اصلی آن ارسال می‌کنند. همزمان با گسترش فعالیت بسیاری از صنایع آلاینده در گوشه و کنار جهان، از چند سال پیش رشته مطالعاتی که در خصوص گرمایش جهانی زمین آغاز شده بود نیز رنگ و بوی جدی‌تری به خود گرفته است به طوری که قرار است یکی از مهم‌ترین گزارش‌های این کمیته در سال 2013 یا 2014 در این زمینه منتشر شود. در کمیته بین‌المللی تغییرات جوی سازمان ملل همواره کارگروه‌های تحقیقاتی مشغول بررسی داده‌های جمع‌آوری شده از سراسر جهان هستند. این داده‌ها در حقیقت اطلاعات پردازش‌نشده‌ای هستند که با استفاده از سیستم‌های پیشرفته رایانه و انجام مدل‌سازی‌های مختلف به نقشه‌ها و گزارش‌های کاربردی تبدیل می‌شوند که هر از چند گاهی منتشر شده و کشورهای مختلف جهان با استناد بر آنها تصمیماتی در خصوص آینده فعالیت‌های صنعتی مرتبط با مؤلفه‌های زیست‌محیطی و اقلیمی می‌گیرند.

مهدی پیرگزی
جام جم