ودیعه اسکان موقت، انقلابی در‌ نوسازی بافت‌های فرسوده

به لحاظ تعریف بافت‌های فرسوده با 3 ویژگی شناخته می‌شوند؛ ویژگی‌ اول ناپایداری است یعنی واحدهای مسکونی به لحاظ ساخت و ساز از استحکام لازم برخوردار نیستند و در حوادث غیرمترقبه خصوصا در زلزله مقاوم نیستند و احتمال خسارات مالی و جانی وجود دارد. ویژگی دومشان این است که نفوذناپذیرند یعنی در یک بافت طوری ساخته شدند که عرض معابر و کوچه‌ها از 6 متر کمتر است یعنی امکان تردد راحت خودرو، ماشین‌آلات و تریلی برای بردن مصالح جهت نوسازی و بازسازی خیلی سخت و دشوار است.

سوم این که ریزدانه هستند ،یعنی قطعات و واحدهای مسکونی معمولا از 100 متر کمــتر هستند. هر بافتی که این سه ویژگی را با هم داشته باشد به آن بافت فرسوده گویند. ما در کشور تاکنون حدود 65 هزار هکتار بافت فرسوده را شناسایی کردیم؛ گرچه این مقدار که شناسایی شده باز هم نیاز به تدقیق دارد و باید یک بار دیگر این بافت‌ها را کنترل کنیم. احتمال دارد جاهایی وجود داشته باشد که بافت فرسوده تلقی نشده و نیز جاهایی وجود داشته باشد که بافت فرسوده تلقی شده، اما ویژگی‌های بافت فرسوده را نداشته باشد.

بله. به خاطر همین پتانسیل از برنامه چهارم که ابتدای دولت نهم بوده تا الان اقدامات شایسته‌ای انجام شد.

از این 65 هزار هکتار، در طول برنامه‌های اول، دوم و سوم توسعه 1068 هکتار از بافت فرسوده را اصلاح کردیم ولی در برنامه چهارم که از سال 84 تا پایان سال 88 است 3 هزار و 500 هکتار نوسازی شده، یعنی 5/3 برابر 26 سال گذشته فقط در این 5 سال نوسازی صورت گرفته است. این نشان می‌دهد که رویکرد دولت نسبت به دولت‌های گذشته نسبت به بافت فرسوده خیلی متفاوت بوده است. البته عقب‌ماندگی سال‌های پیش را قبول داریم و این برمی‌گردد به محدودیت‌هایی که از 3 دهه گذشته وجود داشت. با توجه به این مسائل در سال گذشته ما برای نوسازی 30 هزار واحد مسکونی در بافت‌های فرسوده وام‌های 14 و 15 میلیونی دادیم. امسال نیز برای 50 هزار واحد وام‌های 20 و 25 میلیونی می‌دهیم. الان در مجموع 100 هزار واحد مسکونی را در بافت‌های فرسوده نوسازی می‌کنیم که در پایان سال 50 هزار واحد آن تحویل متقاضی می‌شود. 10 هزار تا در هفته دولت و 40 هزار تای دیگر تا پایان سال تحویل داده خواهد شد.

100 هزار تا در دستمان است. تا پایان سال 50 درصد آن یعنی 50 هزار واحد انجام می‌شود و بقیه‌اش در سال آینده است.

در حقیقت رویکرد دولت برای تسریع در احیا و نوسازی بافت‌های فرسوده ایجاد بستر مناسب برای مشارکت گسترده مردم است. بالاخره این املاک در اختیار مردم قرار دارند. دولت دنبال بسته‌های تشویقی است که مردم را وادار کند با توجه به تهدیداتی که برای این بافت‌ها وجود دارد و پتانسیل‌هایی که موجود است، از این پتانسیل قوی استفاده کنند. دولت با دادن وام‌های ارزان‌قیمت بدون سپرده، با دادن تخفیف در صدور پروانه ساختمان و با دادن ودیعه اسکان موقت به دنبال این است که با داشتن متقاضیان بیشتر وام و تسهیلات بیشتری بدهد و روند نوسازی این بافت‌ها با سرعت بیشتری انجام شود.

هر بار مباحثی مطرح می‌شود که باید جمع‌بندی کنند و به ‌آن برسند.در صحبتی که با جناب آقای وزیر داشتیم به من گفتند در جلسه بعدی که شورای عالی مسکن برگزار کند بگویید اولین دستورکار این جلسه موضوع پرداخت ودیعه اسکان موقت باشد. سقف آن 12 میلیون تومان و کف آن 5‌/‌4 ـ 4 میلیون تومان است. چون می‌دانید در استان‌های مختلف نرخ کرایه و ودیعه مسکن با هم متفاوت است. طبیعی است در تهران و کلانشهرها رقم آن بیشتر و در شهرستان‌ها کمتر است، در نتیجه رقم ودیعه‌‌ای که در اختیار مردم قرار می‌گیرد تا سقف 12 میلیون تومان متفاوت است.

دادن ودیعه انتقال موقت می‌‌تواند انقلابی را در سرعت نوسازی بافت فرسوده ایجاد کند، زیرا خیلی‌ها هستند که می‌خواهند این کار را انجام دهند، اما پول برای جابه‌جایی ندارند که جایی را اجاره کنند.

بله، البته ما آن 50 هزار واحد را هدف‌گذاری کردیم که بدون ودیعه انجام شود.

در واقع با دادن ودیعه اسکان موقت می‌خواهیم این بستر را فراهم کنیم که به جای سالی 50 هزار واحد، سالی 200 یا 300 هزار واحد را نوسازی کنیم.

تا حالا همکاری خوب بوده، اما ودیعه مسکن این همکاری را شتاب می‌بخشد. مالکی که 50 ـ 40 متر زمین دارد به او می‌گویند تو نمی‌توانی بسازی، اما وقتی با همسایه‌‌اش تجمیع شود ،می‌تواند ساختمان بسازد.

قیمت آن 40 متر حساب می‌شود. به اندازه این قیمت به او آپارتمان داده می‌شود. ممکن است صاحب یک آپارتمان شود. بنابراین خیلی امیدوارم که ودیعه مسکن انگیزه تجمیع و انبوه‌سازی را در بافت‌های فرسوده زیاد کند.

جالب اینجاست 70 درصد را انبوه‌سازان تامین کردند و انجام می‌دهند، 30 درصدش را ما، بنابراین ما ‌توانستیم یک جاذبه ایجاد کنیم؛ برای همین است که انبوه‌سازان ورود پیدا کردند. بحث ودیعه مسکن هم به این شتاب می‌دهد یعنی مشارکت بخش‌خصوصی و انبوه‌سازان را بیشتر می‌کند.

مشکلی که آنها داشتند این بود که تملک کردن با مردم برایشان سخت بود و قیمت هم زیاد بود. مثلا در بافت فرسوده سیروس خانه متری یک میلیون و 200 هزار تومان است، ولی با ودیعه مسکن آنها می‌روند جایی خانه اجاره می‌کنند، مالکیت خودشان را حفظ می‌کنند، در همان محل زندگی می‌کنند و خانه‌هایشان نو می‌شود.ممکن است ملکی که 150 متر زمین دارد، اگر مابه‌التفاوتش را بدهد به جای یک خانه، 4 خانه گیرش بیاید.