گفتگو با احمد صادقی، معاون وزیر مسکن و شهرسازی
ودیعه اسکان موقت، انقلابی در نوسازی بافتهای فرسوده
وجود بافتهای فرسوده یکی از بیماریهای شهری است که از لحاظ فرهنگی، اقتصادی، اجتماعی و بهداشتی بسیاری از ناهنجاریهای موجود کشور را در دل خود نهفته دارد و با توجه به زلزلهخیز بودن کشور وقوع هر حادثه غیرمترقبهای میتواند خسارات جبرانناپذیر مالی و جانی در این مناطق داشته باشد.
هرچند نوسازی بافتهای فرسوده از سالها پیش آغاز شده، اما به دلیل عدم همکاری تمامی دستگاهها و همچنین مردم روند نوسازی بسیار کند بوده است به طوری که در طول برنامه چهارم فقط 7 درصد نوسازی شده است و با توجه به وجود 65 هزار هکتار بافت فرسوده دولت در نظر دارد با ارائه سیستمهای تشویقی و فرهنگسازی در این زمینه روند نوسازی را تسریع کند. در این باره با احمد صادقی، معاون وزیر مسکن و شهرسازی و مدیرعامل شرکت مادر تخصصی عمران و بهسازی شهری گفتگو کردهایم.
تعریف شما از بافت فرسوده و سکونتگاههای غیرمجاز چیست و در حال حاضر چند هزار هکتار بافت فرسوده و چند هزار هکتار سکونتهای غیرمجاز داریم؟
به لحاظ تعریف بافتهای فرسوده با 3 ویژگی شناخته میشوند. ویژگی اول ناپایداری است یعنی واحدهای مسکونی به لحاظ ساخت و ساز از استحکام لازم برخوردار نیستند و در حوادث غیرمترقبه خصوصا در زلزله مقاوم نیستند و احتمال خسارات مالی و جانی وجود دارد. ویژگی دومشان این است که نفوذناپذیرند یعنی در یک بافت طوری ساخته شدند که عرض معابر و کوچهها از 6 متر کمتر است یعنی امکان تردد راحت خودرو، ماشینآلات و تریلی برای بردن مصالح جهت نوسازی و بازسازی خیلی سخت و دشوار است.
سوم این که ریزدانه هستند یعنی قطعات و واحدهای مسکونی معمولا از 100 متر کمتر هستند. هر بافتی که این سه ویژگی را با هم داشته باشد به آن بافت فرسوده گویند. ما در کشور تاکنون حدود 65 هزار هکتار بافت فرسوده را شناسایی کردیم؛ گرچه این مقدار که شناسایی شده باز هم نیاز به تدقیق دارد و باید یک بار دیگر این بافتها را کنترل کنیم. احتمال دارد جاهایی وجود داشته باشد که بافت فرسوده تلقی نشده و نیز جاهایی وجود داشته باشد که بافت فرسوده تلقی شده، اما ویژگیهای بافت فرسوده را نداشته باشد.
بنده به همکارانم دستور دادم که کار بررسی انجام شود که در حال انجام این کار هستند. سکونتگاههای غیررسمی نیز معمولا در حواشی شهرها هستند که به دلایل مختلفی مردم از روستاها و شهرهای کوچک ازجمله یافتن شغل به مجاور شهرهای بزرگ و کلانشهرها مهاجرت و حاشیهنشینی میکنند. آنها ساخت و سازهای غیرمجاز انجام میدهند. این ساخت و ساز استحکام ندارد و این جمعیت که در سکونتگاهها زندگی میکنند فاقد امکانات شهری هستند چون قانونی ساخته نشدند، مجموعه شهری هم برای آنها امکاناتی پیشبینی نکرده است. ما در درجه اول وظیفه داریم از ایجاد چنین محلهایی جلوگیری کنیم و شهرداری و سازمان مسکن و شهرسازی و استانداریها موظف هستند از ایجاد هر گونه ساخت و ساز غیرمجاز جلوگیری کنند. بعد از آن ما به دنبال این هستیم که برای چنین بافتهایی امکانات لازم شهرنشینی را فراهم کنیم.
به عبارتی درخصوص بهسازی معابر، ایجاد مدرسه، ایجاد درمانگاه، ایجاد واحدهای فنی و حرفهای، برای ایجاد اشتغال، ایجاد پارکهای محلهای و سایر نیازمندیهایی که یک مجموعه شهری به آن نیاز دارد را فراهم میکنیم.
سکونتگاههای غیرمجاز چند هکتار را شامل میشود؟
برآورد شده است، اما من الان آمار دقیق آن را ندارم.
براساس آماری که قبلا اعلام شده بود بافت فرسوده و سکونتگاههای غیرمجاز روی هم 112 هزار هکتار میشود. یعنی اگر بافت فرسوده 65 هزار هکتار باشد باقی آن مساحت سکونتگاههای غیرمجاز میشود؟
رقم 65 هزار هکتار هم از قدیم در آمارها بوده و لذا من به آن استناد میکنم. این آمارها نیاز به بررسی مجدد و تدقیق دارد. چند وقت پیش منطقهای را در تهران دیدم که بافت فرسوده است، اما بافت فرسوده تلقی نشده است یا در چند استان که بازدید داشتم بافت فرسودهاش خیلی کمتر از مساحتی بود که ذکر شده است و گاهی به خاطر داشتن یک شاخص، یک مکان را بافت فرسوده تلقی کردهاند.
آماری که فرمودید در چه سالی استخراج شده؟
آمار 65 هزار هکتار، آماری است که 3 ـ 2 سال اخیر تهیه شده است.
توسط کدام ارگان؟
توسط شهرداریها و خود وزارتخانه تهیه شده. وزارتخانه صرفا به اظهارات شهرداریها تکیه کرده و خودش ورود پیدا نکرده است. من اخیرا به آنها گفتم ورود پیدا کنید، بازدید کنید، چک کنید. ممکن است بعضی از محلات از قلم افتاده باشند و آنها را اضافه کنید.
بعضی از محلات هم ممکن است شامل بافت فرسوده نباشد که گفتیم آنها را خط بزنند، بنابراین فعلا ما 65 هکتار را پذیرفتهایم، اما به همکارانمان گفتیم بار دیگر مرور کنند.
برآورد ما این است که سکونتگاههای غیررسمی ما هم ممکن است حدود 50 هزار هکتار باشد.
در تهران چند هزار هکتار بافت فرسوده شناسایی شده؟
در استان تهران جمعا برای 19 شهر 4940 هکتار بافت فرسوده شناسایی شده که از این مقدار حدود 3700 کتارش مربوط به شهر تهران است.
از جمعیتی که در این بافتها سکونت دارند برآورد شده یا از تعداد مالکین؟
در کل کشور حدود 5/8 میلیون نفر در بافتهای فرسوده زندگی میکنند و در سکونتگاههای غیرمجاز نیز ممکن است 4 ـ 3 میلیون نفر سکنی داشته باشند.
در تهران چطور؟
در تهران جمعیت تفکیکیاش را نداریم.
یکی از مشکلات کنونی ما کلانشهرها هستند که هدف از نوسازی بافتهای فرسوده علاوه بر مقاومسازی در مقابل زلزله جا دادن سرریز جمعیت در این بافتهای فرسوده است. به نظر شما با انجام نوسازیها چقدر از سرریز جمعیت را میتوانیم در بافتهای فرسوده جای بدهیم؟
بافتهای فرسوده ضمن این که برای ما یک تهدید محسوب میشود به لحاظ این که استحکام ندارند و در حوادث غیرمترقبه ممکن است فجایعی را در بر داشته باشد نظیر آنچه در بم، رودبار، هرمزگان و طبس اتفاق افتاد، اما از طرفی میتواند برای ما یک پتانسیل قوی باشد و میتوانیم این تهدید را تبدیل به فرصت کنیم.
الان اراضی تهران تمام شده و میدانید در شهر تهران به سمت شهرهای هشتگرد، پرند، پردیس، اندیشه و... دنبال شهرهای اقماری هستیم، اما در شهر تهران حدود بیش از 3 هزار هکتار اراضی داریم که در محدوده بافت فرسوده است. هر واحد که تخریب شود میتواند به جای آن 6 ـ 5 واحد ساخته شود. بنابراین یک ظرفیت بسیار خوب در بافتهای فرسوده داریم. به همین دلیل است که دولت تصمیم گرفته سرمایهگذاری مناسبی در جهت احیا و نوسازی بافتهای فرسوده انجام دهد. ما در برنامه پنجم پیشبینی کردیم حدود 700 هزار واحد بافتهای فرسوده را نوسازی کنیم و مسکن بسازیم.
یعنی در کل کشور؟
بله. به خاطر همین پتانسیل از برنامه چهارم که ابتدای دولت نهم بوده تا الان اقدامات شایستهای انجام شد.
از این 65 هزار هکتار، در طول برنامههای اول، دوم و سوم توسعه 1068 هکتار از بافت فرسوده را اصلاح کردیم ولی در برنامه چهارم که از سال 84 تا پایان سال 88 است 3 هزار و 500 هکتار نوسازی شده، یعنی 5/3 برابر 26 سال گذشته فقط در این 5 سال نوسازی صورت گرفته است. این نشان میدهد که رویکرد دولت نسبت به دولتهای گذشته نسبت به خیلی متفاوت بوده است. البته عقبماندگی سالهای پیش را قبول داریم و این برمیگردد به محدودیتهایی که از 3 دهه گذشته وجود داشت. با توجه به این مسائل در سال گذشته ما برای نوسازی 30 هزار واحد مسکونی در بافتهای فرسوده وامهای 14 و 15 میلیونی دادیم. امسال نیز برای 50 هزار واحد وامهای 20 و 25 میلیونی میدهیم. الان در مجموع 100 هزار واحد مسکونی را در بافتهای فرسوده نوسازی میکنیم که در پایان سال 50 هزار واحد آن تحویل متقاضی میشود. 10 هزار تا در هفته دولت و 40 هزار تای دیگر تا پایان سال تحویل داده خواهد شد.
باقی صد هزار واحدی که اعلام شده بود چه زمان تحویل داده خواهد شد؟
صدهزار تا در دستمان است. تا پایان سال 50 درصد آن یعنی 50 هزار واحد انجام میشود و بقیهاش در سال آینده است.
در حقیقت رویکرد دولت برای تسریع در احیا و نوسازی بافتهای فرسوده ایجاد بستر مناسب برای مشارکت گسترده مردم است. بالاخره این املاک در اختیار مردم قرار دارند. دولت دنبال بستههای تشویقی است که مردم را وادار کند با توجه به تهدیداتی که برای این بافتها وجود دارد و پتانسیلهایی که موجود است از این پتانسیل قوی استفاده کنند. دولت با دادن وامهای ارزانقیمت بدون سپرده، با دادن تخفیف در صدور پروانه ساختمان و با دادن ودیعه اسکان موقت به دنبال این است که با داشتن متقاضیان بیشتر وام و تسهیلات بیشتری بدهد و روند نوسازی این بافتها با سرعت بیشتری انجام شود.
در مورد ودیعه اجاره مسکن فرمودید، اما چند بار در خبرها صحبت از منتفی شدن پرداخت این وامها به میان آمد. بالاخره سرانجامش چه میشود؟ آیا سقف آن به 12 میلیون تومان افزایش پیدا میکند؟ و این که اگر قرار است داده شود چه زمان ابلاغ خواهد شد؟
هیچ موقع ودیعه اسکان موقت منتفی نشده، یعنی در یک یا 2 جلسه مطرح شده، چون بحثهای کارشناسی زیادی داشته. اولا یکی از بحثهایش این است که چقدر بدهیم؟ در استانها چطور توزیع کنیم؟ به چه مدت بدهیم؟ قراردادهایش چگونه باشد؟ طبیعی است که وقت میبرد. ما به هر جلسهای که رفتیم شاید یکی دو ساعت راجع به آن بحث کردیم، منتها دادن ودیعه اجاره اسکان موقت قطعی است.
زمانش کی است؟
هر بار مباحثی مطرح میشود که باید جمعبندی کنند و به آن برسند.
در صحبتی که با جناب آقای وزیر داشتیم به من گفتند در جلسه بعدی که شورای عالی مسکن برگزار کند بگویید اولین دستورکار این جلسه موضوع پرداخت ودیعه اسکان موقت باشد. سقف آن 12 میلیون تومان و کف آن 5/4 ـ 4 میلیون تومان است. چون میدانید در استانهای مختلف نرخ کرایه و ودیعه مسکن با هم متفاوت است طبیعی است. در تهران و کلانشهرها رقم آن بیشتر و در شهرستانها کمتر است، در نتیجه رقم ودیعهای که در اختیار مردم قرار میگیرد تا سقف 12 میلیون تومان متفاوت است.
دادن ودیعه انتقال موقت میتواند انقلابی را در سرعت نوسازی بافت فرسوده ایجاد کند، زیرا خیلیها هستند که میخواهند این کار را انجام دهند، اما پول برای جابهجایی ندارند که جایی را اجاره کنند.
فکر میکنید مالکان ساکن در بافتهای فرسوده بتوانند در نیمه دوم سال این ودیعه را دریافت کنند؟
زودتر از پایان نیمه اول سال تصویب میشود.
از زمان تصویب تا پرداخت آن چه مدت زمان طول میکشد؟
از زمانی که تصویب میشود حداقل 2 ماه تا پرداخت زمان میبرد. در واقع اگر فرض کنیم تا شهریورماه موضوع پرداخت آن تصویب شود؛ احتمالا تا آبان به دست مردم میرسد.
با تاخیری که در پرداخت صورت گرفته آیا فکر میکنید پرداخت آن برای 50 هزار واحد تا پایان سال محقق خواهد شد؟
بله، البته ما آن 50 هزار واحد را هدفگذاری کردیم که بدون ودیعه انجام شود. در واقع با دادن ودیعه اسکان موقت میخواهیم این بستر را فراهم کنیم که به جای سالی 50 هزار واحد، سالی 200 یا 300 هزار واحد را نوسازی کنیم.
وقتی صحبت از نوسازی میکنید منظورتان اتمامش که نیست، تازه شروع ساخت یک واحد ساختمانی است.
بله، یک ساختمان اگر خیلی سریع باشد 2 سال طول میکشد که ساخته شود. شما اگر یک زمین داشته باشید، پولش را هم داشته باشید، نگرانی هم نداشته باشید حداقل بین 18 ماه تا 2 سال وقت نیاز است که ساخته شود. ما هم این طور تنظیم کردیم.
با تخریب این بافتها فکر میکنید در مجموع چه تعداد از سرریز جمعیت را بتوانید جای دهید؟
بستگی به نقشه تراکم دارد. مثلا در بافتهای تاریخی محدودیت داریم و بیشتر از 3 ـ 2 طبقه نمیتوانیم بسازیم. به عنوان نمونه الان در محدوده خیابان سیروس تهران 4 یا 5 طبقه بیشتر نمیتوانیم بسازیم، ولی در محلهای مثل رباطکریم ممکن است بتوانیم 12 ـ 10 طبقه هم بسازیم. این بستگی به تراکم دارد که در نقشه تفصیلی شهر دیده شده است.
قطعات در این بافتها خیلی ریز هستند، ممکن است مساحت 40 متر هم باشد. برای حداقل چه مساحتی اجازه ساخت میدهید؟
کمتر از 150متر را اجازه ساخت نمیدهیم.
مشکل تجمیع قطعات ریزدانه به کجا رسید؟ و الان در این قضیه چقدر همکاری از سوی مالکان وجود دارد؟
در برنامه چهارم توسعه 3 هزار و 500 هکتار از بافتهای فرسوده نوسازی شده یعنی 5/3 برابر 26 سال گذشته در این 5 سال نوسازی صورت گرفته است
تا حالا همکاری خوب بوده، اما ودیعه مسکن این همکاری را شتاب میبخشد. مالکی که 50 ـ 40 متر زمین دارد به او میگویند تو نمیتوانی بسازی، اما وقتی با همسایهاش تجمیع شود میتواند ساختمان بسازد. قیمت آن 40 متر حساب میشود. به اندازه این قیمت به او آپارتمان داده میشود. ممکن است صاحب یک آپارتمان شود. بنابراین من خیلی امیدوارم که ودیعه مسکن انگیزه تجمیع و انبوهسازی را در بافتهای فرسوده زیاد کند.
یکی از مشکلات انبوهسازان علاوه بر بحث مالی، انتقال مالکیت است. الان چه تعداد انبوهساز با توجه به این مشکلات به قضیه ورود پیدا کرده؟
ما تمام ساخت و سازهایمان را توسط انبوهسازان انجام میدهیم. 35، 40، 50 واحد را الان میسازیم ولی دنبال این هستیم که 100، 200 واحد را با هم بسازیم.
الان چند تشکل از انبوهسازان ورود پیدا کردهاند؟
انبوهسازان کاملا ورود پیدا کردند منتها توضیحی بدهم ما در بافت فرسوده فقط مسکونی نمیسازیم اماکن تجاری، فرهنگی، ورزشی نیز شاملش میشود و چون اسمش بافت است یعنی ما یک شهر جدید میسازیم.
یکی از پتانسیلهای بافت فرسوده این است که شما بافت قدیمی را به بافت نو تبدیل میکنید با معماری ایرانی و اسلامی.
فضای سبز، منظر سیمای شهر، نمای ساختمانها سبب میشود که وقتی فرد در یک محل رفت و آمد میکند لذت ببرد. این هم یکی از پتانسیلهای بافت فرسوده است که شما میتوانید یک بافت با منظره زشت و نازیبا را تبدیل کنید به بافتی که زیبا هست با معماری و هویت ایرانی و اسلامی.
ما موقعی که بافت را مطالعه میکنیم همه اینها را مطالعه میکنیم.
یک قسمت آن ساختمان و واحد مسکونی است. بالاخره در نوسازیها علاوه بر واحد مسکونی، واحد تجاری، فرهنگی، هتل، فضای سبز و پارک محلهای نیاز داریم و در مطالعات بافت فرسوده همه اینها را پیشبینی میکنیم.
پس آن احیای بافت فرسوده نمیتواند خیلی هم سر ریز جمعیت را پوشش دهد چون بخشی از فضای آن به ایجاد این اماکن اختصاص پیدا میکند؟
با احتساب آن عرض کردم. میخواهم در رابطه با مشارکت انبوهسازان بگویم که انبوهسازان ما فقط در بحث مسکونی ورود پیدا نکردند. در بحث تجاری با اقامتی و... نیز ورود پیدا کردهاند.
ما در مجموع 245 پروژه را با انبوهسازان شروع کردیم و بیش از 6 میلیون مترمربع را با هم میسازیم.
در کشور؟
بله.
در تهران چقدر است؟
آمار ریز آن را ندارم.
کلان شهرها در اولویت هستند؟
بله، بیشتر این رقم در کلان شهرهاست. این 6 میلیون مترمربع ارزش سرمایهگذاریاش 1300 میلیارد تومان است.
سهم آورده شما چقدر است؟
جالب اینجاست 70 درصد را انبوهسازان تامین کردند و انجام میدهند 30 درصدش را ما بنابراین ما توانستیم یک جاذبه ایجاد کنیم برای همین است که انبوهسازان ورود پیدا کردند. بحث ودیعه مسکن هم به این شتاب میدهد یعنی مشارکت بخشخصوصی و انبوهسازان را بیشتر میکند.
مشکلی که آنها داشتند این بود که تملک کردن با مردم برایشان سخت بود و قیمت هم زیاد بود. مثلا در بافت فرسوده سیروس خانه متری یک میلیون و 200 هزار تومان است، ولی با ودیعه مسکن آنها میروند جایی خانه اجاره میکنند، مالکیت خودشان را حفظ میکنند، در همان محل زندگی میکنند و خانههایشان نو میشود.
ممکن است ملکی که 150 متر زمین دارد، اگر مابهالتفاوتش را بدهد به جای یک خانه 4 خانه گیرش بیاید.
این که فرمودید 30 درصد اعتبارات احیای بافتهای فرسوده را دولت تامین میکند همهاش از محل خط اعتباری مهر است یا از منابع دیگری است؟
منابع 30 درصدی که ما داریم یکی منابع داخلی این شرکت است، یکی هم ردیفهای دولتی است. ردیفهای دولتی را برای بازگشایی معابری که تنگ است به کار میگیریم. وقتی این معابر را باز میکنیم سرمایهگذار راغب میشوند که لبهها را شروع به ساخت کنند.
بنابراین ما از منابع داخلی شرکت، از طریق اعتبارات دولتی که داریم و از طریق سرمایهگذاران بخش خصوصی و مردم و از طریق شهرداریها این 30 درصد را تامین میکنیم.
این که فرمودید مردم، مگر آنها بخش خصوصی حساب نمیشوند؟
این که میگویم بخش خصوصی، بیشتر انبوهسازان هستند،این اراضی مردم است. اراضیشان قیمت دارد. اراضیشان را به عنوان مشارکت میآورند، میگویند زمین از ما، سرمایه از شما.
سرمایهگذار خارجی که قرار بود ورود پیدا کند تا چه حد توانستید جذب کنید؟
اخیرا مجلس مصوب کرده و ما هم تلاش میکنیم که بتوانیم انگیزه ایجاد کنیم که تا بخش خصوصی خارجی هم ورود پیدا کند. میدانید ترکیه، چین و کره در شهر پرند ورود پیدا کردند و در حال ساخت هستند؟
تسهیلات ویژهای برای آنها قائل هستید؟
خیر. با همین قیمت انبوهسازان خودمان، آنها حاضر شدند بیایند و انجام دهند.
دفاتر محلی که قرار بود شهرداری در مناطق مختلف راه بیندازد و مردم را برای نوسازی راهنمایی و تشویق کند چه تعداد ایجاد شده است و الان این دفاتر چگونه عمل میکنند؟
این دفاتر به صورت غیررسمی در تهران و بعضی از شهرها وجود دارد.
ما به دنبال این هستیم که براساس قوانین، شهرداریها موظف شوند که این را دایر کنند، چون یکی از دلایل کندی نوسازی بافتهای فرسوده عدم اطلاع مردم به حقوق و ارزش زمینی است که دارند. ما اگر ورود پیدا کنیم و با مردم مذاکره کنیم تا آنها مطلع و آگاه شوند که این زمین چقدر ارزش دارد و آگاه شوند که دولت خانه 150 مترمربعی را وام میدهد که خانه 5 ـ 4 طبقهای نو و زیبا بسازند و مطلع شود که چه ارزش افزودهای برای صاحبان این مالکین ایجاد خواهد کرد قطعا میآیند و مشارکت میکنند.
ما اخیرا انیمیشنهایی را در تلویزیون پخش میکنیم که در آن خطر زلزله را در بافت فرسوده هشدار میدهد و مردم را راهنمایی میکند که بیایند وام بگیرند. ما همچنین سایت خبری، سامانه و سیستم پیامک را راهاندازی کردیم که همه آنها را به طور همزمان انجام میدهیم. از زمانی که این سیستم راه افتاد. مردم نشان میدهند که استقبال خیلی خوبی دارند و مرتب با ما در تماس هستند که چگونه میتوانیم خانههایمان را نوسازی کنیم؟
آیا شهرداری برای ایجاد این دفاتر با سرعت عمل میکند؟
هنوز نه. متاسفانه الان به صورت پراکنده در تهران هست، اما آنطور که مد نظر ماست در هر محلهای وجود داشته باشد و فعال باشد هنوز راهاندازی نشده.
دلیلش چیست؟
یکی این که هنوز خیلی از شهرداریها به اهمیت این قضیه پی نبردند. بالاخره این قضیه هم یک مقدار هزینه دارد. از طرفی هنوز این دفاتر قانونی نشده، اما ما تلاشمان را میکنیم که قانونمندش کنیم و با هماهنگی دفاتر وزارت کشور هرچه زودتر تشکیل شود.
گزارش میشود که بعضی مناطق شهرداری همکاری لازم را ندارند. این مساله را شهردار باید پیگیر باشد یا باید از خود وزارت مسکن پیگیری صورت گیرد تا دستگاهها به صورت واحد باهم پیش بروند؟
قانونی اخیرا در مجلس مصوب شده به نام «طرح حمایت از بازسازی و نوسازی بافتهای فرسوده شهری» که الان به شورای نگهبان رفته که تایید شود. بخش بازسازی بافت فرسوده یک بخش فرابخشی است و همه دستگاهها باید با امکانات خود به آن ورود پیدا کنند.
در ماده 14 این قانون برای یکپارچهسازی دستگاههای اجرایی در روند احیا و نوسازی بافتهای فرسوده، وزارت مسکن و شهرسازی را مکلف کرده که ظرف 6 ماه سند ملی و راهبردی احیا و نوسازی بافتهای فرسوده را تدوین و به هیات وزیران ارائه کند تا پس از تصویب هیات وزیران به مرحله اجرا درآید.
از محاسن این قانون این است که تمامی دستگاههای اجرایی برای اجرا ملزم میشوند، چون در هیات وزیران تصویب میشود و همه وزیران حضور دارند و تاییدش میکنند و نمایندگان آن وزرا مکلف میشوند در جهت احیا و نوسازی بافتهای فرسوده همکاری لازم را داشته باشند.
پروسهاش چقدر طول میکشد؟
حداقل 6 ماه به ما فرصت دادند که این قانون را تهیه کنیم. احتمالا تا پایان امسال.
در مورد طرح الگو که قرار بود در یکسری شهرها به صورت پایلوت به اجرا درآید چه توضیحی دارید؟
از 58 هزار واحدی که در اختیار داریم، بخشی را گذاشتیم برای پروژههای پایلوت که به صورت انبوهسازی در هر استان باید ساخته شود. بدین ترتیب که ما با دادن ودیعه اسکان موقت تعداد زیادی پلاک را که در کنار هم وجود دارند، تملک میکنیم این میشود آورده مردم. انبوهساز را به آنجا میبریم تا نسبت به ساخت و ساز اقدام کند.
طبیعی است که در یک محله ممکن است شما ظرف 2 سال 150 ـ 100 واحد را بسازید. همسایهها که نگاه میکنند تشویق و ترغیب میشوند که این کار را انجام دهند. ما امسال این پروژههای الگو را طبق برنامهریزیهای منظم شروع میکنیم. البته این پروژههای الگو را از قبل داشتیم اما بیشتر حالت تجاری و حالت اداری بود. اما امسال با محوریت مسکونی این کار را شروع میکنیم.
تعامل با این طرح ایجاد میشود؟
بله.
اگر مالکین خودشان بخواهند اقدام کنند چطور میشود؟
ایرادی ندارد. ما وامهایمان را 2 قسمت کردیم. بخشی از وام و ودیعه را گذاشتیم برای پروژههای پایلوت یا انبوهسازی و بخشی را گذاشتیم برای داوطلب که فقط یک پلاک خانه دارد و میخواهد بسازد.
نباید از 150 متر کمتر باشد چون در کمتر از 150 متر نمیشود 4 خانه را ساخت، زیرا تراکم لازم و توجیه فنی اقتصادی ندارد.
در برنامه چهارم و پنجم قرار بود کل بافتهای فرسوده نوسازی شوند که تا پایان برنامه چهارم 7 درصدش محقق شد. الان تا پایان برنامه پنجم چند درصدش را پیشبینی کردید که محقق کنید؟
در طول برنامه پنجم قرار شده حدود 10 هزار هکتار از بافتهای فرسوده اصلاح و نوسازی شود.
میشود چند درصد از بافت فرسوده؟
میشود 7 درصد. ما از اول انقلاب تا الان 7 درصد انجام دادیم. در خود برنامه پنجم که 5 ساله است 7 درصد در نظر گرفته شده که با آن درصد قبلی در مجموع حدود 14 یا 15 درصد از بافتهای فرسوده نوسازی میشود.
باز هم به نظر کند میآید.
کند است، اما وقتی با گذشته مقایسه میکنیم، میبینیم چندین برابر گذشته است چون همه اینها منابع میخواهد، اعتبار میخواهد، حتی همین رقم هدفگذاری شده برای برنامه پنجم توسعه نیز از نظر خیلیها بلند پروازی است.
در طول این برنامه حدود 1210000 واحد نوسازی میشود و 10 هزار هکتار نوسازی میشود یعنی درست معادل آنچه از اول انقلاب تا سال 88 اتفاق افتاده، ما در این 5 سال انجام میدهیم که حرکت رو به جلویی است، اما بتدریج باید عقبماندگیهای برنامههای اول و دوم و سوم را جبران کنیم ضمن اینکه این گام هم گام بسیار بلندی بود.
چه مشکلاتی سر راه میبینید؟ چه با مردم و چه با دستگاههای مختلف.
یک مشکل اساسی با سازمان میراث فرهنگی و گردشگری داریم که حریمهای میراث فرهنگی را خیلی گسترده کرده، این حریم از آن آثار به خانههای مردم هم کشیده شده و محدودیتی برای مردم ایجاد کرده است.
در بحث نوسازی بافت فرسوده نظارت بر ساخت به چه صورت است که ما شاهد ساخت خانههای غیرمقاوم و بیکیفیت نباشیم و خود، بافت فرسوده جدیدی ایجاد کند؟
ما باید خوب بسازیم که از ایجاد بافتهای فرسوده زودرس جلوگیری کنیم. طبیعی است که در این قضیه سازمان نظام مهندسی و شهرداریها و سازمانهای مسکن و شهرسازی نقش بسیار مهمی دارند. خوشبختانه اخیرا همه اینها فعال شدند. خود ما هم نظارت عالیه داریم بر اینکه ساخت و سازها با کیفیت انجام شود و ما بتوانیم ساختمانهایی با عمر بالای صدسال داشته باشیم و از فرسودگی ساختمانها جلوگیری کنیم. به این ترتیب اگر ساختمانهای خوبی هنگام نوسازی بسازیم قادر خواهیم بود این بافتهای فرسوده را هرچه سریعتر جمع کنیم.
اگر این کار را نکنیم، هنوز نسبت به نوسازی بخش عمدهای از بافتهای فرسوده اقدام نکردهایم. سالانه تعداد بسیار زیادی از واحدهای مسکونی ما فرسوده خواهد شد.
عمر مفید یک ساختمان به نظر شما چقدر باید باشد؟
به نظر من حداقل 100 سال.
عمر مفید ساختمانهایی که تاکنون ساخته شده چقدر است؟
من آمار ندارم اما بالای 50 سال و کمتر از 100 سال است.
این نظارت واقعا صورت میگیرد؟
الان خوب است، من راضی هستم. وقتی به مسکن مهر و کارهای خودمان سر میزنم، میبینم قراردادهای خوبی با سازمان مهندسی بستهاند. مهندسان سرکار هستند و آزمایش و امتحان میکنند.
اعتبارات امسال دقیقا چقدر است؟
امسال حدود 6500 میلیارد تومان است که شامل منابع دولتی، منابع داخلی شرکت ما، بخش خصوصی، آورده مردم و شهرداریها میشود.
یعنی اوراق مشارکت هم که فروختید در این قالب بوده؟
خیر. منهای اوراق مشارکت.
اوراق مشارکت چقدر فروختید؟
ما اوراق مشارکت نیستیم، شهرداریها هستند. دولت اجازه فروش 5 هزار میلیارد تومان اوراق مشارکت را داده که رقم بسیار خوبی است. خوشبختانه در هر استانی که این اوراق عرضه شده کمتر از یک هفته به فروش رفته که این هم نوید خوبی است برای روند احیا و نوسازی بافتهای فرسوده.
سیما رادمنش / جامجم
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
