موزه شناور نمادی از معماری آینده

طرح کلی موزه شناور Physalia که از سوی یک مبتکر بلژیکی ارائه شده است به عنوان یکی از مظاهر برتر معماری سبز در آینده‌ای نه چندان دور شناخته می‌شود که از زمان رونمایی آن سروصدای زیادی در رسانه‌های علمی و مجامع حامی محیط زیست زمین به راه انداخته است. Physalia را در حقیقت می‌توان کشتی کوچک و همیشه سبزی عنوان کرد که حتی از فاصله‌ای نزدیک نیز بیشتر به یک جزیره سرسبز شناور و از زیر سطح آب به یک وال غول پیکر شباهت دارد تا یک سازه فلزی مدرن!

«وینسنت کالبات» بلژیکی پس از رونمایی از این پروژه استثنایی گفت: برای آن برنامه‌های زیادی داریم. قرار است پس از ساخته شدن، Physalia همچون یک سازه سبز همیشه شناور بسیاری از رودخانه‌ها و معابر آبی اروپا را درنوردد. ساختار کلی Physalia از زیر سطح آب دقیقا مشابه یک وال غول پیکر است. این تصویر بویژه زمانی که از زیر سطح آب به آن نگریسته شود، بهتر به چشم می‌آید. اما چرا این سازه را در زمره سبزترین سازه‌های جهان به شمار می‌آورند؟ پاسخ کاملا روشن است چون بیشتر از میزان انرژی‌ای‌ که مصرف می‌کند، انرژی تولید می‌کند آن هم با روش‌هایی کاملا سبز. این پروژه را می‌توان مجموعه‌ای از ابتکارات به شمار آورد، چون حتی در آن از آب دریاچه یا رودخانه‌ای که سازه در آن شناور است، آب قابل شرب تولید می‌شود. بدنه این سازه از لایه‌های مختلف فولاد ساخته می‌شود. سطح رویی آن نیز از آلومینیوم ساخته خواهد شد که نه تنها خطری برای محیط زیست مناطق آبی ندارد، بلکه با توجه به وزن بسیار کم موجب حرکت راحت‌تر کشتی و در نتیجه صرف انرژی کمتر در آن می‌شود. محققان پروژه برای رنگ‌آمیزی این سازه استفاده از دی‌اکسید تیتانیوم را پیش‌بینی کرده‌اند که روی پوسته نقره‌ای رنگ آن کشیده می‌شود. علت به‌کارگیری این ترکیب فناورانه، خنثی کردن آلودگی‌ها به وسیله جذب پرتوهای ماورای بنفش و ایجاد فعل و انفعالاتی خاص برای تجزیه و از هم فروپاشی ترکیبات سمی ارگانیکی و غیرارگانیکی است. این ابتکار عمل دقیقا مشابه همان تفکری است که در پس زمینه تولید نسل جدید بتن‌ها قرار گرفته است. این نوع بتن‌ها فرمول خاصی دارند که بر اساس آن با قرار گرفتن در معرض هوای آزاد ذرات آلاینده معلق در هوا را تجزیه می‌کنند. این کشتی با ادامه حرکت در سطح آب و با تکیه بر همین فناوری نوین به تصفیه آب نیز می‌پردازد؛ به طوری که در بلندمدت می‌توان حساب ویژه‌ای روی قابلیت‌های تصفیه‌سازی آن باز کرد.

سازه شناور Physalia با استفاده از دو منبع پاک انرژی در سطح آب حرکت می‌کند. استفاده از نور خورشید و برق آبی دو منبع کاملا پاک تولید انرژی به شمار می‌آیند که در سال‌های گذشته نمونه‌های مختلفی از به‌کارگیری این نوع منابع تولید انرژی در گوشه و کنار جهان دیده شده است. اما تولید برق آبی در این سازه عظیم چگونه صورت می‌گیرد؟ در زیر این کشتی بزرگ توربین‌های مخصوصی کار گذاشته می‌شود که همزمان با حرکت سازه و گردش پره‌های آن، انرژی نهفته در جریان آب به برق تبدیل می‌شود. اما در همین حال و در بالاترین قسمت کشتی از سلول‌های خورشیدی برای تبدیل انرژی خورشیدی به برق استفاده می‌شود. البته در قسمت پشت بام این سازه عظیم متحرک و در کنار انبوه صفحات خورشیدی مجموعه‌ای از گیاهان سبز نیز دیده می‌شود که بتدریج به تصفیه و بهبود کیفیت هوای محیط اطراف کمک می‌کنند.

این سازه شناور را نمی‌توان تنها یک کشتی فوق مدرن به شمار آورد، چون بیش از آن‌که به چنین عنوانی شناخته شود در حکم یک موزه سبز شناور است. در سال‌های اخیر ایده‌های گوناگونی در زمینه طراحی و ساخت موزه‌های شناور و بویژه موزه‌های شناور سبز ارائه شده است، اما به عقیده بسیاری از منتقدان علمی Physalia چیز دیگری است! در این کشتی مجموعه‌ای از پیشرفته‌ترین آزمایشگاه‌های تحقیقاتی ساخته می‌شود که در آن دانشمندان می‌توانند به مطالعه اکوسیستم‌های مختل آبی بپرازند.

به عقیده محققانی که این پروژه را دنبال می‌کنند Physalia بیشتر به یک باغ سبز زمینی شباهت دارد که در آن دانشمندان در نقش توریست‌های علمی هر آنچه را که در زمینه توسعه مطالعات علمی خود دوست داشته باشند، انجام می‌دهند. البته برای این کشتی قابلیت‌های دیگری نیز تعریف شده که استفاده از آن به عنوان یک کشتی توریستی ـ علمی یکی از مهم‌ترین آنهاست. در قالب این ایده، گردشگرانی که به تازه‌ترین یافته‌های علمی علاقه‌مند هستند، نه تنها می‌توانند ساعاتی را از شناور ماندن در سطح رودخانه‌های شناخته شده اروپا لذت ببرند بلکه با تازه‌ترین تلاش‌های علمی محققان در زمینه کمک به محیط زیست زمین نیز آشنا می‌شوند.

ایده Physalia پس از برگزاری کنفرانس اخیر تغییرات جوی سازمان ملل از سوی این مبتکر بل‍ژیکی ارائه شده است و از آنجا که مقدمات طرح تماما بر اساس فرمول‌های قابل اجرا ارائه شده، به احتمال فراوان در سال‌های آینده عملیات ساخت آن آغاز خواهد شد. او می‌گوید: گرچه ممکن است بسیاری تنها آن را یک ایده خوب به شمار آورند با این حال معتقدم Physalia نمادی از آینده فناوری‌های سبز است که احتمالا تا 2 دهه آینده سهم قابل توجهی از دستاوردهای نوین دانشمندان را به خود اختصاص خواهد داد.

موزه شناور سازه‌ای به طول 80 متر، عرض 9/14 متر و ارتفاع 4/11 متر است و حدود 2000 مترمربع نیز وسعت دارد. اسکلت اصلی این سازه از فولاد است که به صورت لایه لایه ساخته خواهد شد. حامیان محیط زیست با اشاره به ابتکار عملی که در طراحی پوشش این سازه صورت گرفته، معتقدند برخلاف بسیاری از کشتی‌های فوق مدرن امروزی که هر یک در آلوده شدن محیط زیست آبی زمین نقش خاص خود را دارند، کشتی Physalia بیشتر از آن‌که یک مهمان آسیب‌رسان باشد، تازه واردی پرفایده برای زمین و محیط زیست خواهد بود.

بخشی از این سازه شناور در زیر سطح آب قرار دارد. در بخش‌هایی از این قسمت از جداره‌های شفافی استفاده می‌شود که دانشمندان و توریست‌ها می‌توانند از پشت آنها از مشاهده محیط زیست زیر آبی لذت برده و مطالعات دقیق‌تری داشته باشند. دانشمندان، Physalia را پروژه موفقی عنوان می‌کنند که با تکیه بر فناوری‌های فعلی امکان‌پذیر خواهد شد.

مهدی‌کیا