سازمان ‌اسناد ‌ملی ‌غرب ‌در‌پیچ و‌ خم‌ ناکارآمدی

در واقع سازمان اسناد و کتابخانه ملی در اذهان مردم آن طور که باید شناخته شده نیست و مرکزیت اسناد ملی در غرب کشور نیز به گفته مسوولان این بخش به دلیل نبود توان تبلیغات گسترده، با وجود گذشت 17 سال از راه‌اندازی این سازمان نتوانسته آن‌طور که باید رسالت خود را انجام دهد.

مرکز اسناد ملی در غرب کشور در شهریور سال 71 در همدان افتتاح شد و این در حالی است که سازمان اسناد ملی مرکز در سال 49 افتتاح شده و قریب 22 سال در کل کشور فقط اسناد ملی مرکز تهران وجود داشت و اولین مدیریت اسناد ملی که در کشور افتتاح می‌شود، همدان بوده است اما هم‌اکنون 10 مدیریت در کل کشور وجود دارد.

تنها مدیریتی که بیشترین حوزه مدیریت و گستردگی استحفاظی اسناد ملی را دارد استان همدان است که 5 استان کردستان، کرمانشاه، ایلام، لرستان و همدان را تحت پوشش داشته و استان‌های دیگر از 9 اولویت باقیمانده گاها یک یا دو استان را در مدیریت خود دارند. البته طی سال‌های اخیر درخواست‌های متعددی از استان‌های همجوار به اسناد ملی تهران و ریاست جمهوری در خصوص دایر شدن اسناد ملی در استان‌های تحت مدیریت همدان بوده است اما تاکنون به دلیل محدودیت نیروی انسانی و منابع مالی انجام نشده و اسناد 4 استان کردستان، کرمانشاه، ایلام و لرستان در همدان نگهداری می‌شود.

بعد مسافت در کنار عواملی همچون کمبود نیروی انسانی منجر به این موضوع شد که در کل اسناد ملی در غرب کشور با 5 استان تحت پوشش تاکنون حدود 130 اهداگر سند وجود دارد که این رقم بعد از گذشت 17 سال فعالیت، جالب توجه نیست.

باید پذیرفت که با توجه به انتخاب همدان به عنوان مرکزیت اسناد ملی در غرب کشور اغلب اهداکنندگان سند همدانی هستند. این موضوع تا زمان استانی شدن سازمان، طبیعی به نظر می‌رسد زیرا مرکزیت غرب کشور هم اکنون از روستا‌های کبودرآهنگ که هم‌مرز استان زنجان هستند را تا روستا‌های کوه‌های پاوه، جوانرود و نوسو و از سمت دیگر تا شهرستان دهلران که به جنوب نزدیک می‌شود را تحت پوشش دارد. در اینجا سوال دیگری هم مطرح است و آن این که با وجود این همه گستردگی سازمانی با 13 پرسنل، چگونه می‌تواند به تمام شهرستان‌ها نیرو اعزام کند؟

یوسف رجبی یک اهداکننده سند، به نکته خوب دیگری اشاره کرد: برخی افراد هنوز با مفاهیمی همچون سازمان اسناد ملی، سند ملی آشنا نیستند و این اداره را با دیگر ادارات اشتباه می‌گیرند. مردم باید خود به فرهنگ جامعه خود احترام بگذارند. به طور مثال مردم باید حتی اسکناس را به عنوان ثروت ملی بدانند و در حفظ و نگهداری اسناد ملی بکوشند و این در حالی است که برخی افراد از تحویل اسناد به سازمان اسناد ملی که محلی مناسب برای نگهداری اسناد است سر باز می‌زنند و اسناد را داخل مقوا‌هایی که به صورت لوله بخاری در می‌آورند، قرار می‌دهند.

به علاوه ‌ بسیاری از افراد اسناد قدیمی را یادگاری از پدران و مادران خود می‌دانند اما می‌توان با طرح این موضوع که اسناد به نام خود اهداکننده نگهداری می‌شود و می‌توانند در ازای اهدای سند مبلغی را از سازمان دریافت کنند، مردم را به اهدای سند تشویق کرد. بی‌شک رسم نگهداری و حفاظت از اسناد و مدارک دولتی در ایران از دیرباز رایج بوده است و باید همه افراد جامعه با هم تلاش کنند که این پیشینه ارزشمند را در کشورمان پاس داریم تا بتوانیم از تجارب پیشینیان برای ساختن فردایی بهتر بهره‌مند شویم.