توفان غبار در سیاره سرخ

اما این تحولات جوی چطور در سرزمینی مانند مریخ رخ می‌دهد؟ جو مریخ اگرچه قابل مقایسه با سیاره زمین نیست اما برخلاف تصور بسیاری جوی فعال و زنده است. در جو رقیق مریخ می‌توان نشان فعالیت‌های اتمسفری زیادی دید، ‌ایجاد گردباد‌های کوچک، ‌وزش باد و حتی بارش برف مریخی ـ که البته هیچ‌گاه فرصت نمی‌کند به سطح این سیاره برسد ـ نمونه‌هایی از فعالیت‌های جو مریخ است. از سوی دیگر مریخ دارای انحراف محوری مشابه زمین است که باعث می‌شود این سیاره فصل‌هایی مشابه زمین را تجربه کند. تغییر این فصول و تغییر میزان دریافت تابش‌های خورشیدی بر سطح آن باعث ایجاد تلاطم‌هایی می‌شود که می‌تواند ریزدانه‌های مریخی را از سطح آن بلند کند. این غبار سبک دی‌اکسید آهن به طور عادی نیز در جو پراکنده است و اندک تغییر فشار جوی باعث ایجاد حجم انبوهی از آن و پراکنده شدن در سراسر مریخ می‌شود. ابعاد و وسعت چنین توفان‌هایی که در مریخ رخ می‌دهد در هیچ کجای دیگر منظومه شمسی مشاهده نشده است و در برابر آن توفان‌های غبار زمین گرد و غباری ملایم به شمار می‌رود. زمانی که این توفان‌ها آغاز می‌شود بخش عظیمی از سطح این سیاره را می‌پوشاند. در این هنگام با یک تلسکوپ کوچک نیز می‌توانید این توفان را بر سطح مریخ ببینید. بخش‌های عظیمی از مریخ چون فلات سیرتیس و کلاهک‌های قطبی به طور کامل زیر حجابی از غبار پنهان می‌شوند.در این‌که فعل و انفعالات جوی در ایجاد این توفان‌ها نقش ایفا می‌کنند شکی نیست اما بررسی‌ها هنوز ادامه دارد تا مشخص کند که چگونه چنین حادثه عظیم‌المقیاسی در مریخ رخ می‌دهد و البته توضیح دقیقی درباره مکانیسم این توفان‌های سیاره‌ای وجود ندارد.

این غبار و این توفان‌های مریخی در عین حال یکی از مشکلات جدی در راه اکتشافات فضایی مریخ به شمار می‌رود. تاکنون این توفان مریخ‌نوردها را با مشکل مواجه ساخته است، از سوی دیگر اگر قرار باشد انسان به مریخ سفر کند در آن صورت دانشمندان باید فکری به حال این غبارها کنند. روی زمین حتی اگر سیستم عایق بسیار خوبی نیز استفاده کنید بازهم ممکن است غبار به داخل منزل شما نفوذ کند. در مریخ اوضاع از این بدتر است، ‌غبار مریخی دارای خاصیت مغناطیسی است و بشدت برای سلامتی مضر است اما به دلیل ابعاد این غبار براحتی از منافذ بسیار کوچک عبور می‌کند، به‌طوری که لباس‌های فضایی عادی در مقابل آن چندان محافظ به شمار نمی‌آیند. اگر قرار باشد فضانوردان روی سطح مریخ اقدام به فعالیت کنند، باید به طریقی در مقابل این غبار سمی و مهلک مقاومت کنند، وگرنه ممکن است همین ریزدانه‌های مملو از دی‌اکسید آهن به عملی برای شکست یک ماموریت کامل بینجامد. از سوی دیگر در صورت ساخت پایگاه‌هایی روی مریخ که با انرژی خورشیدی کار کنند،‌ ممکن است این پایگاه‌های آینده در هنگام وقوع این توفان که ممکن است چندین روز به طول بینجامد، توانایی دریافت انرژی خود را به دلیل غبارآلود و تیره شدن آسمان برای مدتی طولانی از دست بدهند. به این ترتیب مریخ تنها نیز همانند زمین با توفان غبار دست به گریبان است و میزبان عظیم‌ترین توفان‌های غبار منظومه شمسی است.