در اوج محبوبیت

گفتگوی سیاسی زنده «زایه له» (طنین)‌ این سیما در کنار دیگر برنامه‌های روتین نظیر آئینه، «باران رحمت الهی» و ... همچنین دوبله فیلم و سریال‌های شبکه‌های داخلی صدا و سیما با استقبال گسترده مخاطبان شبکه در حوزه کردستان عراق روبه‌روست. سیمای کردی هم‌اکنون مجموعا 9 ساعت و در دو نوبت 1ـ صبحگاهی: در حد فاصل ساعات 00‌/‌8 لغایت 00‌/‌12 و 2ـ شامگاهی: 00‌/‌18 الی 00‌/‌23 به وقت تهران روی آنتن پخش شبکه جهانی سحر است. این زمان در منطقه مخاطب با ساعات 30‌/‌8 لغایت 30‌/‌12 (در بخش صبحگاهی)‌ و 30‌/‌18 لغایت 30‌/‌23 (در بخش شامگاهی)‌ مصادف است.

هم‌اکنون سیمای کردی با کسب مقام پنجم در میان بیش از 16 رسانه کردزبان فعال و مورد توجه مردم کردستان عراق، از موقعیتی استراتژیک در عرصه رقابت رسانه‌ها در این منطقه بهره‌مند است که می‌تواند به مثابه ابزار رسانه‌ای بسیار موفقی در انتقال منویات سیاسی و اعتقادی ایران اسلامی ایفای نقش نماید.

جدیدترین نظرسنجی صورت گرفته توسط مرکز تحقیقات صدا و سیما اشاره دارد به شناخته شده بودن شبکه جهانی سحر در میان 3‌/‌79 درصد از پاسخ‌دهندگان به پرسش‌های نظرسنجی و نیز بهره‌مندی این شبکه از 9‌/‌64 درصد بیننده از میان این افراد که رقمی معادل 47‌/‌51 درصد از کل پاسخگویان را تشکیل می‌دهد. نتیجه اعلام شده گزارش مزبور همچنین نشان می‌دهد 6‌/‌26 درصد از کسانی هم که بیننده شبکه سحر نیستند علت آن را نداشتن دستگاه دریافت امواج ماهواره عنوان کرده‌اند.

بر این اساس 8‌/‌97 درصد از بینندگان سحر، فیلم و سریال‌های پخش شده از سیمای کردی را می‌بینند و رتبه اول بهره‌مندی از رضایت در حد زیاد و خیلی زیاد از برنامه‌های سحر را هم همین فیلم و سریال‌ها با میزان 9‌/‌93 درصد احراز کرده‌اند. گزارش مرکز تحقیقات صدا و سیما در پایان به آمار میزان رضایت در حد زیاد و خیلی زیاد از مجموعه برنامه‌های سحر در میان بینندگان این شبکه پرداخته و جمع‌بندی نظرات مصاحبه‌شوندگان را در کسب رضایت با این رتبه میزان 4‌/‌54 درصد اعلام کرده است.

گذشته از این نکته که انجام پژوهش‌های نظرسنجی در خارج از کشور برای به دست دادن وزنه‌ها و سنجه‌های صحیح و قابل اعتماد ارزیابی رسانه‌های برون‌مرزی از تاثیرگذاری و عملکردشان در چه درجه از اهمیت و حساسیت قرار دارند، در یک نگاه اجمالی می‌توان نتیجه گرفت سیمای کردی شبکه جهانی سحر با کسب آمار 47‌/‌51 درصد مخاطب، به لحاظ جذب و جلب بیننده در جامعه هدف خود موفق عمل کرده است. ضمن این که در کنار این موضوع که 6‌/‌26 درصد از پاسخگویان علت عدم تماشای برنامه‌های شبکه سحر را نداشتن ماهواره ذکر کرده‌اند، نباید این نکته را هم از نظر دور داشت که اکثر شبکه‌های تلویزیونی کردزبان روی ماهواره‌های نیل‌ست و عرب‌ست قرار دارند در حالی که امواج سحر از دو ماهواره هات‌برد و آسیاست پخش می‌شود و یکی از نقاط ضعفی هم که مصاحبه‌شوندگان برای سحر برشمرده‌اند، عدم پخش آن از دو ماهواره عرب‌ست و نیل‌ست است، لذا در این شرایط میزان 47‌/‌51 درصد بیننده از میان جمعیت بینندگان تلویزیون کردستان عراق را با در نظر گرفتن این نکته که قائل شدن ارجحیت برای ماهواره هات‌برد در مقابل عرب‌ست و نیل‌ست به خودی خود متضمن موفقیت این شبکه در میان مخاطبان خود است، باید مورد توجه قرار داده و جزو امتیازات این سیما به شمار آورد.

نظرسنجی دیگری نیز که در سال 1385 در دانشگاه تربیت معلم حلبچه تهیه شده و طی آن نظرات دانشجویان مراکز تربیت معلم چند شهر مهم کردستان عراق جمع‌آوری و مورد تحلیل قرار گرفته متضمن اعلام نتیجه برخورداری شبکه سحر از بیش از 70 درصد بیننده در میان دانشجویان این دانشگاه‌هاست و نسبت به گسترش حضور و نفوذ این شبکه و بالطبع فرهنگ ایرانی در میان اقشار تحصیلکرده کردستان عراق اذعان کرده است. این گزارش در برجسته‌ترین نقطه مورد تاکید خود نسبت به خطر هژمونی فرهنگ ایرانی هشدار داده و انذار داده است با توجه به این که تربیت شدگان این مراکز در آینده متولیان آموزش و پرورش کودکان و نوجوانان کرد خواهند بود، اقبال و پذیرندگی ایشان نسبت به فرهنگ ایرانی که از گذرگاه شبکه جهانی سحر و سیمای کردی آن تامین می‌شود، خطرناک خواهد بود.

هادی محمدی مدیرسیمای کردی سحر در این باره می‌گوید: «در شرایطی که پخش فیلم و سریال تا بدان حد مورد استقبال بینندگان سیمای کردی در کردستان عراق قرار می‌گیرد که بنا به گزارشات تایید شده اعلامی در زمان پخش آنها از شبکه سحر، در خیابان‌ها و معابر شهرهای مختلف منطقه بوضوح و به شکل چشمگیر از تردد عابران کاسته می‌شود، یا براساس برخی گزارشات و پیام‌های دریافتی از بینندگان سیما، حتی بخشی از اوقات کلاس‌های درسی در مدارس به گفتگوی متقابل معلمین و دانش‌آموزان درخصوص فیلم یا سریال شب گذشته شبکه سحر اختصاص می‌یابد، بدیهی است که برنامه‌ریزی و گسترش تولید فیلم و سریال‌های اختصاصی برای مخاطبان کرد و متناسب با فرهنگ و نیازهای بیننده برون‌مرزی در جذب و جلب بینندگان تلویزیون در کردستان عراق موثر است.»

حتی در حال حاضر هم که زمان پخش سیمای کردی بیش از 2 برابر افزایش یافته و از 4 ساعت به 9 ساعت در شبانه روز رسیده، به هیچ وجه جوابگو و برآورنده پتانسیل فعالیت سیما و از دیگر سو انتظار مخاطب نیست. وقتی به این نکته توجه می‌شود که به علت کمبود برق، مردم منطقه در طول روز از برق سراسری استفاده نمی‌کنند و مجبورند با امکانات شخصی و موتور برق، انرژی برق مورد نیازشان را تامین کنند ـ که هزینه‌ای بسیار بالا را به خانوار تحمیل می‌کند، آن هم در کشور اشغال شده و بحران‌زده‌ای مثل عراق ـ و تنها در بخشی از ساعات شب است که امکان استفاده از برق سراسری برای خانواده‌ها میسر می‌شود و بسیاری از این خانواده‌ها بنزین اندک خود را برای استفاده از برق در زمان پخش سریال‌های سحر کنار می‌گذارند، بهتر می‌توان اختلاف میزان بالای بین ارقامی مثل 7 درصد بیننده در ساعات پخش نوبت اول و 83 درصد در ساعات پخش نوبت دوم یعنی ساعت 00‌/‌21 الی 00‌/‌23 به وقت تهران و 30‌/‌20 الی 30‌/‌22 به وقت کردستان عراق (در زمان نظرسنجی یاد شده)‌ را درک و تحلیل کرد.

محمدی در بخش دیگری می‌افزاید: استقبال از دوبله کردی فیلم و سریال‌های ایرانی از سوی مخاطبان کردزبان شبکه جهانی سحر در کردستان عراق به حدی است که اکنون استفاده از اسامی بازیگران آثار نمایشی ایرانی برای نامگذاری فرزندان اقشار بیننده این تولیدات، سردر فروشگاه‌ها و مراکز خرید و... در کردستان عراق به امری تقریبا عادی و شایع تبدیل شده است. بازار فروش لوح‌های فشرده فیلم‌های ایرانی پخش شده از شبکه سحر که با کیفیت نازل از ماهواره دریافت و تکثیر شده‌اند، گرم است و نه‌تنها این فیلم‌ها با همان کیفیت نازل در داخل منطقه کردستان عراق پرفروش‌اند که به عنوان بهترین سوغات برای اکراد مقیم خارج از سوی خویشاوندانشان در کردستان عراق، تهیه و به کشورهای محل اقامت ایشان ارسال می‌شود و از دیگر سو چنان که پیش‌تر نیز آمد، خیابان‌های شهرهای بزرگ این منطقه در زمان پخش سریال‌های ایرانی از شبکه سحر بوضوح خلوت و عاری از تردد شهروندان می‌شود؛ امری که رسانه‌های محلی کرد و عرب رقیب سحر را بشدت نگران کرده است.

دریافت احساس قرابت و نزدیکی فرهنگی، سلامت اخلاقی، حفظ کیان دینی و احترام به مخاطب کردزبان در برنامه‌های سیمای کردی از جمله عواملی هستند که بارها از سوی بینندگان این سیما به عنوان عوامل اقبال و توجه چشمگیر به برنامه‌های شبکه جهانی سحر از جانب مخاطبان آن در کردستان عراق عنوان شده‌اند، همچنان که در حال حاضر مخاطبان برنامه «آئینه» این سیما که هر هفته با دعوت یکی از پزشکان متخصص ایرانی به پاسخگویی به سوالات بینندگان در زمینه بیماری‌ها و موضوعات بهداشت و سلامت مطرح شده در برنامه می‌پردازد، نگاه مخاطب‌محور این برنامه در رفع نیازهای اطلاع‌جویی بینندگان را دلایل توفیق و استقبال ویژه مخاطبان سیمای کردی از این برنامه عنوان می‌کنند.

نشریه ستاندر چاپ اربیل (کردستان عراق)‌ در مقاله‌ای که اخیرا در شماره 103 خود از دکتر عبدالکریم فتاح پیرامون عملکرد سیمای کردی شبکه جهانی سحر به چاپ رساند، برنامه‌های این سیمای کردزبان را مورد رضایت مخاطبان خوانده است.

در این مقاله عبدالکریم فتاح ضمن تقدیر از سیمای کردی شبکه جهانی سحر به جهت ارائه برنامه‌های مفید و فاخر و بازخورد خوب برنامه‌های این سیما در میان مخاطبان، دلایل این موفقیت رسانه‌ای را در چندین عامل برشمرده و اشاره کرده است: دوبله و پخش سریال‌های جذاب و متنوع ایرانی به زبان کردی توسط این سیمای کردزبان، یکی از مهمترین عواملی است که موجب شده تا مخاطبان بسیاری در منطقه کردستان عراق جذب آن شوند؛ این در حالی است که این سیما، تنها با در اختیار داشتن ساعات پخش بسیار کوتاهی توانسته به این میزان موفقیت نایل شود و بر مخاطبان خود تاثیر بگذارد.

نگارنده همچنین در بخش دیگری از مقاله خود افزوده است: کاربرد زبانی شیوا و روان، اهمیت بخشیدن به رویدادهای حریم کردستان عراق در برنامه‌های مختلف، پخش سریال‌های ایرانی جذاب دوبله شده به زبان کردی و... از جمله عواملی هستند که توانسته‌اند مخاطبان بسیاری را جذب تماشای برنامه‌های این سیما کنند به طوری که اکثر مخاطبان کردزبان، از زمان پخش برنامه‌های این سیما بخوبی آگاهند و همین امر نشاندهنده جایگاه بسیار خوب و بالای این سیما در میان خانواده‌های کردزبان است.

همچنین در بخش دیگری از این مقاله که تحت عنوان «کانال سحر» به چاپ رسیده ضمن تاکید بر ضرورت کار حرفه‌ای دوبله در سیمای کردی آمده است: دوبله سریال حضرت یوسف (ع)‌ که توسط سیمای کردی شبکه جهانی سحر صورت گرفته و پخش می‌شود، در اوج محبوبیت و تاثیرگذاری است به طوری که هنگام پخش این سریال، تمام دید و بازدیدها قطع می‌شود و حتی برنامه روزانه مردم (در کردستان عراق)‌ با زمان پخش سریال تنظیم می‌شود.

نویسنده مقاله «کانال سحر» علاوه بر اشاره به لزوم انعکاس هر چه بیشتر اطلاعات مربوط به کردهای ایران از جانب سیمای کردی به سبب علاقه کردهای خارج از ایران برای اطلاع‌یابی وسیع‌تر در خصوص کردهای ایران اضافه کرده است: «در پایان از شبکه‌های تلویزیونی حریم کردستان می‌خواهم شبکه سحر را الگوی خود قرار دهند تا خانواده‌ها بدون هیچ شرم و ترسی در کنار هم، بیننده آنها نیز باشند.»

این موضوع البته نه تنها در مورد سیمای کردی بلکه در دیگر سیماهای تشکیل‌دهنده شبکه جهانی سحر هم صادق است و مدیران این سیماها امیدوارند سیر و روند حرکت رسانه ملی ایران علی‌الخصوص در مسیر حرکت رسانه‌های ایرانی برون مرزی که با مخاطبان جهانی سر و کار دارند و در واقع ویترین خارجی نمایش فرهنگ و تمدن ایران اسلامی در ورای مرزهای ایران‌اند به نحوی پیش برود که علاوه بر دستیابی به موفقیت‌هایی نظیر آنچه اخیرا در مورد سیمای کردی مشاهده شد، همه این رسانه‌ها قادر باشند با بهره‌گیری از شرایط و استانداردهای رسانه‌ای در جایگاه شایسته و بایسته نمایندگان فرامرزی اسلام و اندیشه انقلابی آن به ایفای نقش و رسالت جهانی خود بپردازند.