مستندی برای دیده شدن

بزرگ‌ترین ویژگی‌ این مستند این است که خود را محدود به یک موضوع خاص نکرده و کوشیده با نگاه دقیق‌تر و جامع‌تری به آنچه که می‌گوید، بپردازد.

به این دلیل مانند هر مستند موفق دیگری روی تحقیق و پژوهش تاکید شده و محصول این تمرکز بر تحقیق، خلق اثری شده که به جهات گوناگون می‌تواند مثال‌زدنی باشد.

سعید نبی تهیه‌کننده و یکی از کارگردانان جوان این پروژه قصد داشته تصویری تازه از وضعیت فعلی زیست‌محیطی خطه شمال ایران و حواشی دیگر آن ارائه کند؛ تصویری روشن و امروزی از آنچه که بر محیط زیست شمال می‌گذرد. از این نظر گنجینه تتیس، اثر بی‌مانندی است که خوش درخشیده و در همین مدت نمایش بسیار به چشم آمده است.

بجز این گنجینه ، تتیس از نگاه چند مستندساز قابل وشناخته شده که حتی جایزه بین‌‌المللی نیز در پرونده کاریشان دیده می‌شود، روایت شده است. فرهاد ورهرام، همایون امامی، روبرت صافاریان، حسن نقاشی، سودابه مجاوری، پیمان قدرتی، فخرالدین سیدی و سعید نبی کارگردانانی بوده‌اند که بخش‌‌های مختلف این مجموعه مستند را جلوی دوربین برده‌اند و تا اینجای کار انصافا اثری متفاوت چه به لحاظ ساختاری و چه از نظر محتوایی عرضه کرده‌اند. گستردگی موضوعات مورد بحث و نیز وجود پاره‌ای ملاحظات باعث نشده این اثر به ورطه تکرار و چشم‌پوشی از گفتن مسائل اساسی که جوهره یک اثر مستند قابل اعتناست بیفتد. همین که گروهی مستندساز با نگاه و آرای مختلف برای ساخت یک اثر مستند گردهم جمع می‌شوند، خودش اتفاق مبارکی است بویژه که محصول این اتفاق اثری قابل اعتنا و هشداردهنده مثل گنجینه تتیس باشد.

از آن گذشته باکسی که تلویزیون برای نمایش این مجموعه در نظر گرفته، نشان‌دهنده این مهم است که تلویزیون آرام آرام به جایگاه واقعی مستند «وقع» می‌نهد و تلاش دارد آن را در کنار گونه‌های پرمخاطب تلویزیون مثل سریال، فیلم و... بگنجاند تا به نوعی گامی در تربیت ذائقه مخاطبان هم برداشته باشد.

به نظر می‌رسد پخش مجموعه مستندی مثل گنجینه تتیس، سرآغازی برای ارتقای بحث «مستند تلویزیونی» باشد، موضوعی که احساس می‌شد در میان مستندسازان چندان جدی گرفته نمی‌شود، اما رفته رفته همه چیز دارد جایگاه واقعی‌اش را پیدا می‌کند. بنابراین خیلی نباید دور از ذهن باشد که مستندهای تلویزیونی ما هم زمانی در ردیف پرمخاطب‌ترین برنامه‌های تلویزیونی قرار بگیرند.

مهدی غلامحیدری