«تاوان» پس از شکست آقای هفت‌رنگ

وقتی وارد دفتر شدم، شهرام شاه‌حسینی همراه گروه تولید مشغول گرفتن پلان در دفتر کار پویان مشتاق (پژمان بازغی) بودند. با روزبه سجاد حسینی دستیار کارگردان کمی صحبت کردم و متوجه شدم کار تقریبا بتازگی در این لوکیشن آغاز شده است. با شنیدن صدای کات شاه حسینی وارد اتاقی شدم که در ابتدای آن راهروی کوچکی با میزی 6 نفره قرار داشت که روی آن فنجان‌های قهوه‌خوری رنگ مشکی گذاشته بودند. تمام طراحی دفتر به رنگ قهوه‌ای تیره بود و هارمونی زیبایی به وجود آورده بود.

دفتر مشتاق اتاق نسبتا بزرگی بود که میزی در سمت چپ آن قرار داشت و روی آن چند گوشی تلفن، فکس و کامپیوتر چیده شده بود. پشت میز قفسه کوچکی بود که روی آن نیز چند طاقه پارچه به رنگ‌های مختلف دیده می‌شد که نشان می‌داد این دفتر در چه زمینه‌ای فعالیت می‌کند. یکی دیگر از طراحی‌های زیبای این دفتر، گلدانی شیشه‌ای بود که داخل آن نخ‌هایی به رنگ‌های مختلف دیده می‌شد. اما هنوز بازی بازغی آغاز نشده بود.

با یک خسته نباشید به نوعی خودم را به گروه معرفی کردم. شهرام شاه‌حسینی همراه منشی صحنه (مونا پیرایش) و منصور شهبازی (صدابردار) در اتاق کوچکی نشسته بودند و از همان جا با مونیتور کار را کنترل می‌کردند.

گروه مشغول گرفتن پلانی از سکانس 38 بودند. قرار بود منشی شرکت (فریماه ارباب) وارد اتاق مشتاق شود و به وی بگوید خانم بیتا شکوه پشت خط هستند از صبح چند بار تماس گرفتند... .

چهره فریماه ارباب برایم آشنا بود. پیش از این او را در مجموعه تلویزیونی «دکتر قریب» ساخته کیانوش عیاری در نقش پرستار دیده بودم. این پلان با توجه به حساسیت‌های شاه حسینی و توجه به بیان دیالوگ‌ها و حالت چهره وی بعد از چند برداشت قطعی شد. پلان بعدی نمای بسته‌ای از چهره این بازیگر با بیان همان دیالوگ‌ها بود.

ارباب درباره حضور خود در مجموعه تاوان گفت: شهرام شاه‌حسینی پیش از این بازی مرا در مجموعه «روزگار قریب» دیده بود و پیشنهاد بازی در نقش فریبا نجفی منشی این شرکت را به من داد. نجفی دختری است که پدرش کارخانه‌دار و یکی از سهامداران این شرکت است و عشق صحبت کردن به زبان انگلیسی را دارد و کمی هم بازیگوش و سر به هواست.

بعد از گرفتن این صحنه وقت ناهار بود و بچه‌ها می‌خواستند کمی استراحت کنند. از اتاق مشتاق که بیرون آمدم، سالن بزرگی را دیدم که تعدادی هنرور برای گرفتن صحنه‌های بعد آنجا بودند.

این طبقه از برج نگار تقریبا نوساز بود و هنوز بعضی اتاق‌ها کامل نشده بود. اما جاهایی که برای تصویربرداری نیاز بود، توسط منصوره یزدان جو طراح صحنه آماده شده بود. سالن ناهار اتاق بزرگی بود که میزی چند نفره در آن قرار داشت. همان زمان بود که پژمان بازغی یکی از بازیگران اصلی فیلم همراه کامران تفتی بازیگر جوان سینما و تلویزیون وارد سالن شد.

تفتی قرار است نقش بهرام برادر زن بازغی (مشتاق) را بازی کند که امروز برای نهایی کردن قرار داد به پشت صحنه آمده بود.

آغاز راه با گام‌های معلق لک‌لک

وقت نهار زمان مناسبی بود تا با شاه‌حسینی درباره سریال تاوان صحبت کنم. اکران عمومی فیلم «آقای هفت رنگ» آخرین ساخته سینمایی وی بتازگی به پایان رسیده است، اما متاسفانه فروش خوبی را برای تهیه‌‌کننده کار در پی نداشت. صحبت‌هایمان را با گیشه این فیلم شروع کردیم.

شاه‌حسینی درباره شکست نسبی فیلم آقای هفت‌رنگ در گیشه می‌گوید: من اصلا نمی‌دانم چرا دو فیلم «کلاغ پر» و «زن‌ها فرشته‌اند» فروختهاند که حالا جوابی برای فروش کم این کارآخرم داشته باشم. البته معتقدم باید فروش «آقای هفت رنگ» را با فیلم‌هایی از کارگردانان دیگر مقایسه کنیم و مقایسه آن با دو کار قبلی من قابل قبول نیست. پویا فیلم همیشه در گیشه نمره 20 گرفته وحالا این بار 18. این توقع مخاطبان است که فکر می‌کنند باید تمام فیلم‌های این موسسه فروش بالایی داشته باشد.

وی با قبول این‌که بخشی از شکست تجاری این فیلم در گیشه به خود وی برمی‌گردد، گفت: مهم‌ترین بخش این موضوع به خود من برمی‌گردد. تا بخشی تکلیف فیلم روشن است و نیمه دوم به نوعی کار جدی می‌شود. ما همه تیرهایمان را در نیمه اول فیلم شلیک کردیم و نیمه دوم توقع مخاطب برآورده ‌نشد. البته بخش عمده این موضوع به فیلمنامه و کشش آن در ساخت مربوط می‌شود. البته ما این متن را بازنویسی کردیم. قبل از ساخت فکر نمی‌کردیم فیلم از نیمه به بیراهه خواهد رفت.

به شا‌ه‌حسینی می‌گویم همیشه فکر می‌کنم کارگردانانی که کار سینمایی انجام می‌دهند زیاد حوصله ساختن مجموعه‌های تلویزیونی چند قسمتی را ندارند زیرا مجبور می‌شوند در یک زمان نسبتا طولانی فقط مشغول یک کار باشند و از سینما فاصله بگیرند.

شاه‌حسینی در پاسخ می‌گوید: بله با این نظر شما موافق هستم. خودم هم فکر می‌کردم نمی‌توانم با این زمان طولانی فقط سر یک کار باشم، اما از این شرایطی که در آن قرار دارم، حتی دوست دارم مجموعه تلویزیونی دیگری را نیز بسازم.

وی درباره طرح اولیه مجموعه تاوان گفت سر فیلم «گام‌های معلق» بودم که مجید مولایی تهیه‌کننده از خط داستانی یک سریال برای من صحبت کرد. من هم که همیشه دوست داشتم کاری جدی انجام دهم، احساس کردم سوژه خوبی است اما قصه هنوز جای کار بیشتری دارد. به همین دلیل برای ساخت آن با مولایی مذاکره کردم.

در ابتدا یک طرح چندصفحه‌ای بود و قصه چهار جوان که حالا به نوعی خانوادگی شده است. کم‌کم قصه را شروع کردیم و درگیر آن شدیم. پس از آن سیناپس‌های کار را آرش برهانی نوشت و به سرانجام خوبی رسیدیم.

به هر حال احساس می‌کنم فیلمنامه این فیلم به علاقه‌هایم نزدیک است و همین باعث شد ساخت آن را دنبال کنم.

شاه‌حسینی درباره قصه سریال تاوان گفت: از چند زاویه این قصه را می‌توان تعریف کرد. ولی خط اصلی قصه یک زوج است که زن از مرد بزرگ‌تر است و ازدواج دوم وی محسوب می‌شود. او پسر 18 ساله‌ای از همسر اول خود دارد. مرجان زنی مسلط به زندگی است، که نقش او را مینا لاکانی بازی می‌کند و بازیگر همسر وی (پویان مشتاق) پژمان بازغی است و نقش پسرشان را شهنام شهابی بازی می‌کند.

از یک جا به بعد پویان مشتاق متوجه می‌شود همسرش ناپدید شده است، این در حالی است که اگر مرجان مرده باشد ارث زیادی به پویان می‌رسد.

اما پویان متوجه می‌شود مرجان زنده است و حالا او در موقعیت جدیدی قرار می‌گیرد و شخصیتش تغییر می‌کند. قصه‌های فرعی این داستان، بسیار زیاد است؛ به طور مثال قصه رضا رویگری همسر سابق مرجان شریک وی (هژیر آزاد)، شهنام شهابی و... به تنه اصلی قصه ارتباط دارد و بشدت به کنش و واکنش قصه اصلی ما کمک می‌کند.

شاه‌حسینی درباره ساختار تاوان گفت: بیشتر در فضای فیلم تصمیم می‌گیرم چگونه کار را دکوپاژ کنم. در سکانسی دوربین روی دست و در صحنه‌ای دیگر دوربین ثابت است. بیشتر فضا و قصه، ساختار را مشخص می‌کند. از قبل چیدمان خاصی برای ساختار نداریم.

شاه‌حسینی درباره لوکشینی که در آنجا قرار داریم و اتفاقاتی که در آن رخ می‌دهد، گفت: اینجا یک شرکت سهامی نساجی است که چند هیات مدیره در آن شریک هم هستند، اما بیشترین سهم را مرجان امینی (همسر بازغی) دارد که مدیر عامل نیز هست. حالا امروز در این صحنه، بیتا شکوه که یکی از شخصیت‌های فرعی تاوان است، پس از سال‌ها به ایران آمده و به مشتاق زنگ می‌زند. شکوه پیش از این، در دانشگاه همکلاسی مشتاق بوده ولی به خواستگاری وی جواب رد داده است.

تله‌فیلم، زنگ تفریح نیست

گروه تولید تصویربرداری را آغاز می‌کنند؛ من نیز وارد دفتر مشتاق می‌شوم. پژمان بازغی پشت میز نشسته است. او کت و شلوار مخمل مشکی به تن دارد. موهای او کمی جوگندمی است که سنش را بیشتر نشان می‌دهد.

تمرین آغاز می‌شود. پویان مشتاق در سکانس 53 قرار است تلفنی با مادرش حال و احوال کند و درباره سفری که قرار است وی را به سوریه بفرستد، صحبت کند که در پایان این مکالمه، مرجان همسرش نیز زنگ می‌زند و از شام امشب که قرار است با هم باشند، صحبت می‌کند.

تمرینات قطعی می‌شود. شهرام شاه‌حسینی به همراه منشی صحنه در گوشه‌ای از اتاق، کار را با مونیتور کنترل می‌کند. اولین پلان این سکانس با چند برداشت گرفته می‌شود.

در فرصتی که پیش می‌آید از بازغی درباره همکاری‌اش با شاه‌حسینی می‌پرسم، وی صحبت‌هایش را با فیلم «گام معلق لک‌لک» آغاز می‌کند و می‌گوید: این فیلم تجربه خیلی خوبی برای ما بود. من و شاه‌حسینی رفاقت زیادی باهم داریم؛ هر دو کار را با فیلم کوتاه در سینما آغاز کردیم. البته اعتماد دوجانبه‌ای نیز بین من و مجید مولایی وجود دارد.

بازغی که مدتی است فیلم تلویزیونی بازی نمی‌کند؛ در این‌باره می‌گوید: مدتی است تصمیم گرفته‌ام دیگر در فیلم‌های تلویزیونی بازی نکنم. زیرا احساس می‌کنم این‌گونه آثار زنگ تفریح برای برخی دوستان به حساب می‌آید. در صورتی که هر فیلمی اگر روی نگاتیو یا ویدئو ضبط شود، قابل دیدن است و نباید سطحی به آنها نگاه کرد.

وی در ادامه می‌گوید: با حجم تولیدات زیادی در زمینه تله‌فیلم روبه‌رو هستیم که بیشتر آنها نیز در میانه کار با مشکلات مالی برخورد می‌کنند. من معتقدم باید تعداد تولیدات کمتر و کیفیت بیشتر شود. فیلم‌های تلویزیونی جایگاه خودش را در جهان دارد. اما در تلویزیون ما فقط صرف هزینه است. باید تولیدات فیلم‌های تلویزیونی را به یک مجموعه واحد بسپارند تا نظارت و کنترل بیشتری صورت گیرد. این‌که هم‌اکنون تمام شبکه‌ها و حتی سیمافیلم در حال تولید فیلم های تلویزیونی هستند، درست نیست.

بازغی درباره حضور در مجموعه تلویزیونی «تاوان» می‌گوید: من بعد از 8 ماه فیلمنامه خواندن ترجیح دادم دوباره به تلویزیون برگردم و با شناختی که از شاه‌حسینی داشتم، به دلیل همان اعتمادی که عنوان کردم، بازی در این مجموعه را قبول کردم.

از 13 قسمت فیلمنامه که آماده بود، 5 قسمت آن را مطالعه و بازی در آن را قبول کردم، زیرا احساس می‌کنم کشش لازم را برای بیننده دارد، همچنین شاه‌حسینی اولین مجموعه تلویزیونی خود را می‌سازد. پس حتما انگیزه کافی برای ارائه یک کار خوب دارد.

ما در این فیلم، قصه آدمی را می بینیم که آدم‌های اطرافش او را تبدیل به هیولا کردند درصورتی‌که ذات و زندگی وی بر اساس صداقت شروع می‌شود، اما شرایط و اتفاقات او را تغییر می دهد.

پژمان بازغی با این‌که چند فیلم اکران نشده در نوبت دارد اما بتازگی گزیده کار شده است. وی دراین‌باره می‌گوید: تلویزیون مخاطب گسترده‌تری دارد اما سینمای ما اوضاع خوبی ندارد. سعی می‌کنم با تامل بیشتری نقش‌هایم را انتخاب کنم.

عواملی که در ساخت سریال تاوان همکاری دارند، عبارتند از:‌مدیر تصویربرداری: محمد ناصری، صدابردار: منصور شهبازی، طراح صحنه و لباس: منصوره یزدان‌جو، طراح چهره‌پردازی: سودابه خسروی، عکاس: نادر فوقانی، مدیر تولید: جعفر عروجی، تدوینگر: مستانه مهاجر، بازیگران: رضا رویگری، مریم کاویانی، سید مهرداد ضیایی، رامین راستاد، رامین رنجبر، کیانوش گرامی، مجید جعفری، کاظم هژیرآزاد و آزاده ریاضی.

بیتا موسوی