اهداف اقتصادی سفر اردوغان به تهران

در نتیجه، اگر جمعیت 40 نفره نمایندگان رسانه‌ای ترکیه را از هیات جدا کنیم، بخش کوچکی از هیات همراه اردوغان، مردان سیاسی هستد.

البته سطح روابط اقتصادی ایران و ترکیه و مزیت‌ها، ویژگی‌ها و موقعیت ژئوپلتیک منحصر به فرد ایران ایجاب می‌کند که نخست‌وزیر ترکیه، اهداف اقتصادی را اولویت سفر خود به تهران درنظر بگیرد.

با نگاهی به روابط سیاسی، اقتصادی، فرهنگ ایران و ترکیه می‌توان دریافت، 2 کشور باتوجه به مشترکات فراوان تاریخی ایرانی و فرهنگی خود زمینه‌های مساعدی برای گسترش این روابط دارند و به اعتقاد کارشناسان، سفر اردوغان نیز درجهت گسترش همه‌جانبه این روابط ارزیابی می‌شود، اما این بار اهداف اقتصادی، محور عمده مذاکرات طرفین را تشکیل خواهد داد؛ چرا که هم‌اکنون ترک‌ها دارای دومین رتبه در سرمایه‌گذاری‌های اقتصادی و مبادلات تجاری بویژه در حوزه انرژی (نفت و گاز) با ایران هستند و متناسب نیاز خود و جهان بویژه اروپا به منابع نفت و گاز ایران چشم دوخته‌اند. گواه این مدعا نیز اظهارات تانر ییلویز، وزیر انرژی ترکیه است که از درخواست سرمایه‌گذاری 5/3 میلیارد دلاری در پروژه‌های گازی ایران در سفر اردوغان به تهران خبر داده است؛ لذا خود ترک‌ها با برنامه‌ای کاملا اقتصادی و اقتصاد انرژی گاز پا به تهران می‌گذارند و این نکته‌ای است که باید مورد توجه مذاکره‌کنندگان ایرانی قرار گیرد.منوچهر متکی، وزیر امور خارجه تاکید کرد روابط ایران و ترکیه مقطعی و تاکتیکی نیست و تشکیل 20کمیسیون مشترک اقتصادی، بیانگر این موضوع است که 2 کشور برای رسیدن به مبادلات تجاری و اقتصادی 20 میلیارد دلاری، تلاش گسترده‌ای را آغاز کرده‌اند. از این رو احتمالا ایران نیز نگاهی اقتصادی به این سفر خواهد داشت.

براساس این گزارش، هم‌اکنون ایران دومین تامین‌کننده انرژی ترکیه است و این موضوع امنیت سیاسی و استراتژیکی زیادی برای هر دو طرف بویژه ترک‌ها دارد، زیرا از یک سو ایران پل ارتباطی شرق با ترکیه است و از سوی دیگر، ترکیه پل ارتباطی ایران با غرب و مهم‌ترین گزینه ایران برای دستیابی به بازار انرژی اروپا به شمار می‌رود.

از این رو گسترش روابط 2 کشور در حوزه نفت و گاز، اهمیت استراتژیکی بسیاری دارد.

اروپا محتاج انرژی ایران است و همگرایی دولت ایران و ترکیه در این زمینه، نقش اساسی و مهمی را می‌تواند برای اروپا ایفا کند، زیرا اروپا به دنبال مسیر انتقال امن، آرام، بی‌دغدغه و اقتصادی در دستیابی به انرژی ایران است.

به گفته کارشناسان اقتصادی، توسعه روابط اقتصادی 2 کشور و رفع نیازهای متقابل تاثیر مهمی در سرنوشت ترک‌ها و ایرانیان داشته که در حال حاضر، توانسته‌اند روابط اقتصادی خود را به سطح 11 میلیارد دلار در سال برسانند.

طبق اظهارنظر حسین‌پور، سفیر ایران در آنکارا اگر بحران اقتصادی جهانی وجود نداشت، این حجم مبادلات و روابط اقتصادی می‌توانست به 14 میلیارد دلار افزایش یابد که بخش عمده آن را انرژی و گاز تشکیل می‌دهد.

بر همین اساس، پاییز سال گذشته حلمی گولر وزیر سابق انرژی ترکیه به ایران سفر کرد و توافق‌نامه‌ای به میزان 12 میلیارد دلار با وزیر سابق نفت ایران به امضا رساند تا بیشترین فعالیت خود را در پارس‌جنوبی به عنوان بزرگ‌ترین میدان گازی جهان آغاز کند اما اکبر ترکان مسوول سابق مذاکرات ایران و ترکیه در وزارت نفت به «جام‌جم» گفت: توافقی که در سطح سران 2 کشور و با اهمیت استراتژیک فوق‌العاده تنظیم شده و به امضا رسیده بود، به دلیل اشتباهات برخی رده‌های پایین مدیریتی در وزارت نفت تاکنون به مرحله اجرا درنیامده و امیدواریم در مذاکرات احمدی‌نژاد و اردوغان این موضوع مجددا مطرح شود و به نتیجه برسد.

ولی‌الله دینی مدیر عملیات انتقال گاز ایران در منطقه غرب نیز به خبرنگار ما گفت: در حال حاضر از مرز بازرگان و از طریق خط لوله، روزانه 20 میلیون مترمکعب گاز به ترکیه صادر می‌شود و با ایجاد شبکه تقویت فشار، امکان افزایش انتقال گاز به میزان 40 میلیون مترمکعب نیز فراهم شده است. در حال حاضر، سقف مبادلات گازی ایران و ترکیه، سالانه 10 میلیارد مترمکعب است که با توجه به توسعه ایستگاه‌های تقویت فشار این میزان به 15 میلیارد مترمکعب نیز قابل افزایش است.

از سوی دیگر، ابعاد همکاری‌های گازی ایران و ترکیه در زمینه انتقال گاز ایران به اروپا نیز رو به گسترش است، به گونه‌ای که قرارداد انتقال گاز ایران به ترکیه در آستانه اجرایی شدن تا 3 سال آتی قرار گرفته است. سخنگوی شرکت«EGL» سوئیس که 4 سال پیش این شرکت قرارداد 19 میلیارد دلاری خرید گاز از ایران را امضا کرد، 2 روز پیش گفت که این قرارداد تا سال 2012 اجرایی خواهد شد و سوئیس فقط از ایران گاز خریداری خواهد کرد و هیچ‌گونه سرمایه‌گذاری در این زمینه نخواهد داشت.

سیدرضا کسایی‌زاده، مدیرعامل شرکت ملی صادرات گاز ایران نیز گفته است: هم‌اکنون انتقال گاز طبیعی ایران از مسیر‌های جمهوری آذربایجان، عراق، ترکیه، سوریه، ایتالیا و عربستان برای انتقال به اروپا پیش‌بینی شده که مذاکرات مربوط به آن در حال انجام است.

به گفته کسایی‌زاده، سوئیس برای انتقال گاز ایران به اروپا باید مجوزهای لازم را از ترکیه اخذ کند.

از این‌روست که ترکیه و گسترش روابط اقتصادی‌اش با ایران بویژه در حوزه انرژی، اهمیت فوق‌العاده‌ای دارد و با توجه به موقعیت ژئوپلتیک 2 طرف این مساله احتمالا در صدر اولویت‌های مذاکراتی طرف ترک است و نمایندگان ایران باید توجه کافی به آن داشته باشند، چراکه همزمان با وجود اولویت‌ها، روابط اقتصادی ایران و ترکیه نیز خالی از چالش نبوده است. به عنوان مثال، ترکیه در اجلاس 4 ماه قبل آنکارا که درباره تعیین تکلیف پروژه گازی نابوکو (انتقال گاز دریای شمال به اروپا)‌ برگزار شد، از ایران دعوتی به عمل نیاورد.

هرچند مقامات ترکیه در زمان برگزاری اجلاس ناباکو، حضور ایران را در این پروژه برای تامین گاز مورد نیاز با توجه به ناکافی بودن گاز جمهوری آذربایجان، ضروری دانسته و ابراز کردند که این پروژه بدون حضور ایران، از نظر تامین گاز پشتوانه اقتصادی و امنیتی نخواهد داشت، اما به نظر می‌رسد این کشور تحت فشار سیاسی آمریکا و برخی کشورهای اروپایی از دعوت ایران به این نشست سرباز زده است. این موضوع می‌تواند در مذاکرات احمدی‌نژاد و اردوغان مورد توجه قرار گیرد.

مثال بعدی تذکر چندی قبل شرکت نفت و گاز پارس که مسوولیت توسعه فازهایی از پارس جنوبی را به عهده طرف ترک گذاشته و ارائه ضرب‌الاجل به ترکیه در ارتباط با تعیین تکلیف فازهای 22 تا 24 پارس جنوبی است. زیرا ترکیه برای ادامه مذاکرات به منظور اجرایی شدن توافقاتی که قبلا در این زمینه با ایران داشته تعلل کرده است.

یک مقام مسوول در وزارت نفت به خبرنگار ما گفت: مسوولان وزارت انرژی ترکیه از شرکت ملی نفت ایران تقاضای تمدید مهلت کرده‌اند این مهلت قبلا یک ماه درخواست شده بود.

این گزارش می‌افزاید: مسوولیت گروه مذاکره‌کننده ایرانی با ترکیه از طرف وزارت نفت به عهده حسین نقره‌کار شیرازی، معاون امور بین‌‌الملل وزارت نفت است که در تماس مکرر خبرنگار ما، وی از هر گونه توضیح درخصوص محورهای مذاکراتی نفتی و گازی بین دو کشور خودداری کرد و آن را به بعد از سفر مقامات ترک موکول ساخت. این در حالی است که رسانه‌های ترکیه‌ از جزئیات مذاکرات دوطرف در ابعاد مختلف گزارش داده‌اند.