در نمایشگاه کتاب فرانکفورت چه گذشت؟

دولت همچنان پررنگ

به گفته علی شجاعی صائین که امسال مسوولیت این هیات را بر عهده داشته است حضور موسسه نمایشگاه‌های فرهنگی ایران دستاوردهای خوبی داشته است و در طول زمان برپایی نمایشگاه مذاکرات و توافقنامه‌هایی با کشورهایی چون ترکیه، چین، روسیه، اکراین، مصر و امارات صورت گرفته است.

مدیرعامل خانه کتاب در گفتگو با «جام‌جم» می‌افزاید: توافقنامه متقابلی با نمایشگاه بین‌المللی کتاب استانبول امضا کردیم که همکاری گسترده‌تری را شامل می‌شود همچنین با نمایشگاه پکن و کشور چین نیز به توافق رسیدیم و قرار است سال آینده حدود 1 هزار متر فضا در نمایشگاه تهران در اختیار آنها قرار گیرد که این اتفاق به صورت متقابل است و ایران نیز در نمایشگاه پکن جایگاه ویژه‌ای خواهد داشت.

دعوت یک هیات از نویسندگان شناخته شده آلمانی برای حضور در ایران و همچنین گسترش ارتباط با نمایشگاه تهران دیگر برنامه‌ای بوده است که شجاعی صائین به آن اشاره می‌کند.

وی همچنین در ارتباط با آثاری که در غرفه دولتی ایران ارائه شده، می‌گوید: کتاب‌های شرکت‌کننده در نمایشگاه بیشتر آثاری بودند که در جایزه‌های رسمی کشور مانند کتاب سال، جایزه جلال و کتاب فصل برگزیده شده بودند؛ همچنین بخش ویژه‌ای را به آثار نفیس مرتبط با ایران مانند جاذبه‌های گردشگری و اماکن باستانی و تاریخی اختصاص داده بودیم.

شجاعی صائین درباره آثار ترجمه شده هم می‌گوید: چند مورد از آثاری که در حوزه ادبیات دفاع مقدس به زبان انگلیسی ترجمه شده بودند را هم در غرفه ارائه می‌کردیم ضمن این که تمام آثار را در کاتالوگ‌هایی به سه زبان فارسی، عربی و انگلیسی معرفی کرده بودیم و در اختیار ناشران دیگر کشورها قرار دادیم و در برخی موارد هم استقبال شد و باید برای قرارداد و انتشار آنها پیگیری کنیم.

سرگردانی نویسندگان مهمان

مدیرعامل خانه کتاب درباره فعالیت نویسندگان و شاعرانی که به همراه هیات اعزامی ارشاد به آلمان رفته بودند، گفت: حضور نویسندگان و شاعران مهمان بیشتر جنبه بازدید دارد و برنامه خاصی در این زمینه وجود ندارد و فکر می‌کنم برای سال‌های آینده باید به گونه‌ای برنامه‌ریزی شود که بتوانیم از امکانات، فضای جانبی و نشست‌های تخصصی نمایشگاه بیشتر بهره ببریم.

به نظر می‌رسد وزارت ارشاد باید در اعزام نویسندگان و شاعران و برنامه‌هایی که برای آنها طراحی می‌کند یک تجدید نظر جدی داشته باشد به ویژه در قدرت ارتباطی آنها و دانستن زبان و موارد دیگر که باعث می‌شود تا این سفر برای آنها تنها یک تور تفریحی و یا نوشتن و سرودن نهایت یک شعر یا سفرنامه نباشد.

حضور کمرنگ ناشران خصوصی

اما بخش کمرنگ حضور ایران مربوط به ناشران خصوصی است که تعداد انگشت شماری را در بر می‌گیرد که همین تعداد انگشت شمار را می‌توان به سه گروه تقسیم بندی کرد:

گروه اول ناشران خصوصی هستند که به دلیل برخی روابط و فعالیت‌ها تا حدودی از امکانات دولتی بهره‌مند هستند؛ گروه دوم که به دلایلی که هنوز بر کسی روشن نیست به طور مستقیم مهمان کشور آلمان و نمایشگاه فرانکفورت می‌شوند و اما گروه سوم هم ناشرانی هستند که به صورت کاملا مستقل و با هزینه شخصی وارد کارزار فرانکفورت می‌شوند و گوشه‌ای را برای رقابت با غول‌های نشر جهان به خود اختصاص می‌دهند.

نشر شباویز یکی از همین نشرهای گروه سوم است که امسال هم مانند سال‌های گذشته غرفه‌ای به وسعت تنها 4 متر در نمایشگاه فرانکفورت اجاره کرده بود و به گفته فریده خلعتبری حدود400 عنوان کتاب هم به همراه داشته است.

خلعتبری نمایشگاه فرانکفورت را فرصتی می‌داند برای معرفی ادبیات کودک و نوجوان و معتقد است که ایران در این حوزه می‌تواند با کشورهای جهان رقابت کند و کشورهای دیگر هم در این زمینه از آثار ایرانی استقبال می‌کنند.

خلعتبری با اشاره به مشکل کپی‌رایت می‌گوید: اگرچه ایران به دلیل رعایت نکردن کپی‌رایت مشکل اساسی دارد اما در نمایشگاه‌هایی مانند فرانکفورت بیشتر خود ناشر و فعالیت‌هایش مهم است و این‌که تا چه اندازه این ناشر بتواند به تعهداتش پایبند باشدو به عنوان مثال خود ما در نشر شباویز حدود100 قرارداد بستیم.

خلعتبری همچنین با انتقاد از وزارت ارشاد ادامه می‌دهد: بسیاری از کشورها مانند مالزی، ترکیه یا تایلند بخش دولتی فضای خودش را به صورت مشترک با ناشران خصوصی استفاده می‌کند و به این شکل از ناشران خصوصی برای حضور در یک رخداد بین المللی و مهم حمایت می‌کند اما ایران در بخش کودک حدود 64 متر فضا داشت و می‌توانست این فضا را به شیوه بهتری ارائه کند.

به هر حال حضور امسال ایران در نمایشگاه معتبر فرانکفورت هم به پایان رسید، باید منتظر ماند و دید آیا دستاوردهایی که در این گزارش نقل شد تحقق پیدا می‌کند یا همچنان و مانند اکثر سال‌های گذشته زمان می‌گذرد و یک نمایشگاه دیگر فرانکفورت از راه می‌رسد و دوباره کاروانی راهی سفر می‌شود و دوباره باز می‌گردد.