نقشی‌ ماندگار ‌‌برای ‌‌قابی‌ کوچک

بسیاری از مخاطبان مجموعه‌های تلویزیونی پلیسی جنایی بر این باورند که سریال تلویزیونی پوآرو یکی از زیباترین برداشت‌های سینمایی است که براساس رمان‌های آگاتا کریستی ساخته شده است. شاید برایتان جالب باشد بدانید این مجموعه تلویزیونی در سال‌های 1989 تا 1995 میلادی یکی از پربیننده‌ترین مجموعه‌های نمایشی تلویزیونی در سراسر دنیا بوده است؛ همچنین داستان پوآرو همواره در صدر پرفروش‌ترین کتاب‌ها در سطح دنیا قرار داشته ‌و به همین دلیل فیلم‌هایی با اقتباس از این داستان‌ها نیز با استقبال زیادی از سوی مخاطبان علاقه‌مند به این شخصیت یعنی کارآگاه هرکول پوآرو مواجه شده‌اند. در مراسم بیست و ششمین جوایز بین‌المللی امی که نوامبر سال گذشته در نیویورک برگزار شد دیوید ساچت که ایفای نقش پوآرو را در این مجموعه تلویزیونی به عهده داشت، توانست جایزه بهترین بازیگر مرد در فیلم‌های ساخته شده در خارج از کشور آمریکا را از آن خود کند.

هرکول پوآرو عنوان یک مجموعه تلویزیونی بریتانیایی است که نخستین‌بار سال 1989 از شبکهITV روی آنتن رفت. شخصیت هرکول پوآرو یک کارآگاه بلژیکی تخیلی است که توسط آگاتا کریستی به عنوان شخصیت اصلی داستان‌هایی که می‌نوشت، خلق شد. این کارآگاه مشهور بلژیکی اولین‌بار سال 1920 میلادی در رمان ماجراهای اسرارآمیز در استایلز ظاهر شد؛ اما موفقیت چشمگیر و قابل توجه این رمان، آگاتا کریستی را بر آن داشت که تا سال 1975 که آخرین رمان خود را نوشت بارها از این شخصیت محبوب و دوست‌داشتنی در داستان‌های خود استفاده کند. شاید بتوان گفت هرکول پوآرو یکی از معروف‌ترین و ماندگارترین شخصیت‌هایی است که با حضور در بیش از 32 داستان بلند و 51 داستان کوتاه از این نویسنده معروف که در فاصله زمانی بین سال‌های 1920 تا 1975 نوشته شده و به چاپ رسیده‌اند، رکورد بی‌سابقه‌ای را به نام خود به ثبت رسانده است. مجموعه داستان‌های پوآرو تا به حال بارها در ساخت نمایشنامه‌ها، فیلم‌ها و مجموعه‌های تلویزیونی متعدد مورد توجه قرار گرفته‌اند و هنرپیشه‌های متعددی همچون آبتون فینی، پیتر استینو، سن هولم، تونی راندال، آلفرد مولینا و دیوید ساچت یعنی همان هرکول پوآروی معروف خودمان ایفای نقش این کارآگاه مشهور بلژیکی را به عهده داشته‌اند. بدون تردید بازی هنرمندانه دیوید ساچت نیز نقش بسیار مهمی در موفقیت این مجموعه به عنوان یکی از پربیننده‌ترین مجموعه‌های تلویزیونی داشته است. دیوید ساچت که از طرفداران سرسخت رمان‌های آگاتا کریستی بود توسط روزالین هیکز، دختر آگاتا کریستی برای ایفای نقش پوآرو در این مجموعه تلویزیونی انتخاب شد. وجه تمایز پوآرو و دیگر شخصیت‌های مشابه همچون شرلوک هولمز و خانم مارپل در این است که پوآرو کارآگاهی بلژیکی است. شخصیت پوآرو برگرفته از تجارب کریستی در به رشته تحریر درآوردن اولین کتابی است که نوشتن آن در سال 1916 میلادی به پایان رسید. بلژیکی بودن پوآرو می‌توانست ناگفته‌های بسیاری را در خود نهفته داشته باشد. از این‌که چرا چنین کارآگاه باتجربه‌ای در انگلیسی مشغول به کار بود تا این‌که چرا حس میهن‌پرستی بریتانیایی‌ها پس از حمله به بلژیک تنها عامل حضور بریتانیا در جنگ جهانی اول شده بود، موضوعاتی بودند که نمی‌توان گفت کریستی در زمان نوشتن این مجموعه آثار نسبت به آنها بی‌تفاوت بوده است.

پوآرو که پیش از این از اعضای نیروی پلیس بلژیک بوده است به انگلستان آمده و آنجا به عنوان یک کارآگاه خصوصی مشغول فعالیت می‌شود. اولین داستانی که شخصیت پوآرو در آن شکل گرفت داستان ماجراهای اسرارآمیز در استایلز است و این شخصیت برای آخرین بار در داستان پرده که سال 1975 میلادی یعنی یک سال پیش از مرگ آگاتا کریستی نوشته شده حضور داشت.

پوآرو تنها شخصیت افسانه‌ای است که آگهی درگذشتش پس از چاپ آخرین رمان که داستان پایان زندگی‌اش را به تصویر می‌کشید، در روزنامه نیویورک تایمز به چاپ رسید. در ششم آگوست سال 1975 در این روزنامه اعلامیه‌ای به این شرح به چاپ رسید: هرکول پوآرو، کارآگاه معروف بلژیکی درگذشت. اگرچه کریستی در دهه 1930 میلادی به این نتیجه رسید که شخصیت پوآرو دیگر برایش غیرقابل تحمل شده است، اما همچنان به خلق آثاری با محوریت قرار دادن این شخصیت ادامه داد. او پس از سال 1960 میلادی بتدریج احساس کرد که دیگر نمی‌تواند هرکول پوآرو را همچون گذشته به عنوان شخصیت اصلی داستان‌هایش حفظ کند و بهتر است به نوعی داستان زندگی او را برای همیشه خاتمه دهد، اما حقیقت این بود که مخاطبان داستان‌هایش به پوآرو علاقه‌ بسیار زیادی داشتند و به همین علت آگاتا کریستی تصمیم گرفت همچنان این شخصیت را در داستان‌هایش زنده نگاه دارد. او بر این باور بود که وظیفه دارد آثاری را خلق کند که مورد علاقه مخاطبان باشد و آنچه مخاطبان می‌خواستند چیزی نبود جز این‌که پوآرو همچنان ماندگار باشد.

منطبق بر ویژگی‌های شخصیتی پوآرو

دیوید ساچت از بازیگران توانمند انگلیسی است که همه او را با نام پوآرو می‌شناسند. او سال 1946میلادی در لندن متولد شد و کار در عرصه هنر را با حضور در تئاتر آغاز کرد. از آنجا که دیوید ساچت از اعضای تئاتر ملی جوانان انگلستان بود و در رشته موسیقی و هنرهای نمایشی به تحصیل پرداخته بود در آغاز ایفای نقش‌های کلاسیک را در عرصه نمایش تجربه کرد و پس از آن به تلویزیون راه یافت. اگرچه ابتدا او در بسیاری از مجموعه‌های تلویزیونی به عنوان نقش مهمان حضور داشت، اما با توجه به توانمندی‌های خوبی که از آن برخوردار بود توانست پس از سال 1980 میلادی برای نخستین بار ایفای نقش در فیلم سینمایی «چیلی در زندان» و مجموعه تلویزیونی «داستانی از دو شهر» را تجربه کند. آنچه دیوید ساچت را از دیگر بازیگران اروپایی متمایز می‌کند این است که او مهارت قابل توجهی در به نمایش گذاشتن شخصیت‌های متنوع و تغییر در شیوه گفتاری این شخصیت‌ها دارد؛ در حالی که علاوه بر این دیوید ساچت از استعداد بسیار خوبی در ایفای نقش چهره‌های معروف همچون پدر علم روان‌شناسی در مجموعه تلویزیونی فروید و دیکتاتور ایتالیایی در مجموعه تلویزیونی موسولینی در داستان‌های ناگفته نیز برخوردار بوده است. بسیاری از مخاطبان بر این باورند که اگرچه بازیگران بسیاری در نقش پوآرو ظاهر شده‌اند، اما بدون تردید بازی دیوید ساچت در این نقش بهترین تصویری است که از این کارآگاه به نمایش درآمده ا‌ست. او که 4 سال پیش از ایفای نقش پوآرو در سال 1985 میلادی ایفای نقش بازپرس را در مجموعه تلویزیونی سیزدهمین نفر در شام به عهده داشت بخوبی توانست نقش پوآرو را نیز بازی کند. دیوید ساچت پیش از این‌که به عنوان کارآگاه پوآرو جلوی دوربین برود تمام داستان‌های بلند و کوتاه پوآرو را خوانده بود و تمام متن‌های مربوط به شخصیت پوآرو را استخراج کرده و از آن کپی کرده بود و به همین دلیل باید پذیرفت او نقش بسیار مهمی در گسترش ویژگی‌های شخصیتی پوآرو داشته است. بسیاری از دوستداران و علاقه‌مندان به آثار آگاتا کریستی از دیدن مجموعه آثار تلویزیونی و سینمایی این نویسنده که در دهه 70 و 80 میلادی ساخته شده و در آنها بازیگران به خاطر شهرت عمومی و بدون داشتن تناسب با شخصیت‌های اصلی داستان به ایفای نقش پرداخته‌ بودند، خسته شده و به همین علت در مجموعه تلویزیونی پوآرو، بازیگرانی برای ایفای نقش‌های اصلی انتخاب شدند که اگرچه شاید برخی از آنها چندان شناخته نبودند، اما تجربیات گسترده‌ و ارزشمند آنها در این زمینه به آنها کمک کرد تا بتوانند آثار ارزشمندی را در کارنامه فعالیت هنری خود به ثبت رسانند. علی‌رغم این‌که سال 1997 میلادی دیوید ساچت اعلام کرده بود که پس از بازی در فیلم «شاهد لال»، دیگر هرگز ایفای نقش پوآرو را نمی‌پذیرد، اما خوشبختانه تغییر عقیده داد و با بازگشت دوباره‌اش نقش جاودانی پوآرو را ماندگار کرد. این هنرپیشه موفق انگلیسی علاوه بر این، فعالیت‌های هنری دیگری را نیز در فهرست کارهای خود به ثبت رسانده و جوایز متعددی را نیز به عنوان بهترین هنرپیشه مرد انگلیسی از آن خود کرده است.

بسیاری از منتقدان و علاقه‌‌مندان مجموعه تلویزیونی پوآرو بر این باورند که در این مجموعه او بیش از هر هنرپیشه دیگری به نقشی که ایفای آن را به عهده داشته شبیه بوده است و به همین علت چنین تصور می‌شود که این شخصیت واقعی اوست که این نقش با اقتباس از آن خلق شده است. او که در آغاز برای ادامه همکاری با عوامل ساخت این مجموعه دچار تردید شده بود در سال 2007 میلادی اعلام کرد قصد دارد دیگر داستان‌های باقیمانده درباره کارآگاه پوآرو را نیز به مرحله ساخت و تولید برساند تا در شصت و پنجمین سالروز تولدش در ماه می 2011 میلادی مجموعه تلویزیونی کاملی از آثار آگاتا کریستی درباره هرکول پوآرو را به نمایش گذارد. در ماه فوریه سال 2009 نیز خبری مبنی بر اعلام مجوز ساخت 4 قسمت دیگر از مجموعه تلویزیونی پوآرو از سوی شبکه تلویزیونیITV اعلام شد.

موسیقی گوش‌نواز و مخاطب‌پسند

یکی از دیگر ویژگی‌های منحصر به فرد این سریال تلویزیونی که می‌توان گفت نقش بسیار موثری در ماندگاری آن در ذهن مخاطب داشته موسیقی بسیار زیبای این مجموعه است که به وسیله کریستوفر گانیگ موسیقیدان انگلیسی تهیه شده است. پدر کریستوفر از موسیقیدانان معروف آفریقای جنوبی و مادرش از شاگردانی بود که تحت تعلیم پدر او، موسیقی می‌آموخت. این موسیقیدان موفق پس از پایان تحصیلاتش در مدرسه موسیقی و هنرهای نمایشی لندن، ابتدا در تنظیم موسیقی تجارب ارزشمندی را کسب کرد و سپس در زمینه تعلیم و ساخت موسیقی فیلم به فعالیت‌های خود در این عرصه ادامه داد. ساخت موسیقی مجموعه تلویزیونی پوآرو در سال 1988 میلادی سبب شد کریستوفر به موفقیت قابل‌توجهی در انگلستان و حتی هالیوود دست یابد. او برای ساخت موسیقی مجموعه تلویزیونی پوآرو توانست جوایز متعددی از جمله جایزه بهترین موسیقی موثر سال انگلستان یعنی جایزه ایوور نوولو(Ivor Novello) را در 3 سال از آن خود کند.

کریستوفر گانیگ موفق به دریافت جایزه بهترین موسیقی بافتا(BAFTA) از آکادمی هنرهای فیلم و تلویزیون انگلیس نیز شد.

پوآرو در رسانه‌های دیداری و شنیداری

پوآرو شخصیتی است ماندگار که نخستین بار در سال 1928 با بازی چارلز لانتون روی صحنه نمایش رفت. پس از آن فیلم‌های سینمایی متعددی براساس داستان پوآرو به قلم آگاتا کریستی ساخته شد که افراد مختلفی در آن در نقش هرکول پوآرو حاضر شدند. تا این که سرانجام به پیشنهاد اعضای خانواده آگاتا کریستی، دیوید ساچت برای ایفای نقش پوآرو در مجموعه‌ای تلویزیونی که همه داستان‌‌های بلند و کوتاه این نویسنده درباره این کارآگاه توانمند بلژیکی را به تصویر می‌کشید برگزیده شد و توانست از سال 1989 با عنوان نقش پوآرو شناخته و ماندگار شود. از آنجا که او بهتر از همه کسانی که برای ایفای نقش پوآرو برگزیده شده بودند، از عهده انجام این کار برآمد پس از او هیچ هنرپیشه دیگری ایفای نقش را تجربه نکرد . جالب است بدانید در سال 2004 شبکه تلویزیونی ژاپنیNHK در یک اقدام جالب و بی‌سابقه یک مجموعه انیمیشن 39 قسمتی را براساس داستان‌های آگاتا کریستی با عنوان پوآرو و مارپل، کارآگاهان بزرگ آگاتا کریستی تهیه کرده که با استقبال بی‌نظیری از سوی مخاطبان مواجه بوده است. این مجموعه یکی از بهترین آثار اقتباس شده از مجموعه داستان‌های پوآرو و مارپل بوده است که از 4 ژوئیه سال 2004 تا 15 می سال 2005 میلادی از این شبکه روی آنتن رفته است. همچنین برنامه‌های رادیویی متعددی نیز براساس داستان پوآرو ساخته شده که جدیدترین این برنامه‌ها در حال حاضر از شبکه 4 رادیویی بی‌.بی‌.سی‌ در حال پخش است که تکرار آن از شبکه 7 رادیویی بی‌.بی‌.سی پخش می‌شود.

سهیل امیری