آواهای باستانی، مثل ستون های تخت جمشید

موسیقی ایران قدمتی چند هزارساله دارد و مانند تاریخ این سرزمین برآمده از دل اسطوره‌ها و افسانه‌هاست و مجموعه‌ای باستانی به شمار می‌آید. موسیقی مقامی، فولکلوریک، محلی و سنتی ایران چون رنگین‌کمانی بر آسمان ایران است که هر رنگش را از قوم، فرهنگ و سنت گوشه‌ای از این سرزمین به ارمغان گرفته است.

اواخر مرداد تعدادی از گروه‌های موسیقی ایرانی از خطه خراسان، آذربایجان، شیراز، کردستان، همدان و لرستان در دشت میشان دور هم گرد می‌آیند تا برای گردشگرانی که در فصل گرم تابستان به منطقه خوش آب و هوای گنج‌نامه آمده‌اند، آواها ونواهای باستانی را اجرا کنند.

حفظ ریشه‌های موسیقی

از جمله گروه‌های شرکت‌کننده در جشنواره آواهای باستانی، گروه «حاوا» به سرپرستی پروین بهمنی است. وی درباره اهداف خود در خصوص شرکت در این جشنواره می‌گوید: از جمله اهداف من برای شرکت در این برنامه، آشنایی با موسیقی نواحی مختلف ایران است. همچنین حفظ و اشاعه موسیقی قشقایی و آشنا کردن مردم با آن مهم‌ترین دغدغه‌ای است که به خاطر برآورده کردن آن در این جشنواره شرکت می‌کنم.

بهمنی می‌افزاید: متاسفانه در چند دهه اخیر به موسیقی قشقایی توجه نشده وجوانان ما با شکل اصیل این موسیقی آشنا نیستند و هیچ قدمی‌ در جهت آموزش آنان برداشته نمی‌شود. به همین منظور از هر فرصتی برای آموزش و اجرای نوع اصیل این موسیقی استفاده خواهم کرد.

وی ضمن آن‌که مهم‌ترین رسالت برگزاری چنین جشنواره‌هایی را حفظ میراث اصیل معنوی می‌داند، می‌گوید: یکی از اهداف مهم این جشنواره‌ها پاسداشت میراث معنوی است. اجرای من یک اجرای اصیل و ریشه‌دار است. من با نوآوری مخالف نیستم، ولی اعتقاد دارم که باید قبل از هر چیز ریشه را حفظ کرد و بعد شاخ و برگ را پرورش داد.

این محقق موسیقی محلی ادامه می‌دهد: ما موسیقیدان‌ها وظیفه پاسداشت یک فرهنگ را به عهده داریم. اگر فرهنگ نداشته باشیم، هرکجای دنیا که باشیم بی‌ریشه‌ایم و فرهنگ ایرانی شامل ادبیات، هنرها، موسیقی، زبان، آداب و رسوم است که به ما هویت می‌بخشد.

سرپرست گروه حاوا عدم حمایت از بخش پژوهش را یکی از معضلات جدی موسیقی ایران می‌داند و توضیح می‌دهد: وقتی بودجه‌ای در اختیار من محقق قرار نمی‌گیرد که به سفر بروم و اطلاعات را جمع‌آوری و ضبط کنم، چطور می‌توانم بخوبی به این مهم بپردازم. در این شرایط هر پژوهشگری هم اگر موفق به انجام کاری شده از سر عشق بوده و نه چیز دیگری.

وی تاکید می‌کند: باید تلاشمان این باشد که میراث معنوی خود را که در سینه هنرمندان کهنسال موسیقی نواحی نهفته است، قبل از آن‌که این دنیای فانی را ترک کنند ثبت و ضبط کنیم. بهمنی در پایان می‌گوید: اگر یک بیت شعر یا نغمه و آوایی که در جایی ثبت نشده و متعلق به میراث گذشته است از بین برود، مانند آن است که یکی از ستون‌های تخت جمشید از بین رفته است.

تبادل فرهنگی بین اقوام ایرانی

اجرای جشنواره‌های موسیقی محلی باعث آشنایی هنرمندان و مردم نواحی مختلف با موسیقی و فرهنگ مناطق دیگر کشور می‌شود.

فرج علیپور، از هنرمندان شرکت‌کننده در جشنواره آواهای باستانی در این باره می‌گوید: با اجرای جشنواره‌های موسیقی محلی، هنرمندان می‌توانند زمینه‌های فعالیت خود را به اعضای دیگر گروه‌ها از استان‌های مختلف و همچنین مردم نشان دهند. این فرصت بسیار خوبی است برای معرفی گروه‌های موسیقی محلی به مردم که در عین حال می‌تواند بستر بسیار مناسبی برای ارتباط بین هنرمندان این حوزه باشد.

وی برپایی چنین جشنواره‌هایی را مثبت ارزیابی می‌کند و یادآور می‌شود: امیدوارم که جشنواره‌هایی از این قبیل تداوم داشته باشند و به صورت منظم برگزار شوند تا در طول زمان بتوانند جریان‌سازی کنند.

علیپور درباره انتظارات خود از این جشنواره می‌گوید: امیدوارم هماهنگی خوبی در روزهای برگزاری جشنواره وجود داشته باشد. همچنین انتظار دارم شرایطی فراهم شود که مردم به صورت رایگان امکان استفاده از برنامه‌های جشنواره را داشته باشند.

عاشیق‌ها مردم را شاد می‌خواهند

جشنواره‌های موسیقی محلی باعث تبادل فرهنگ موسیقایی و شناخت مقام‌های موسیقی در میان استادان شاخه‌های متفاوت آن می‌شود.

جشنواره‌های موسیقی، محل بسیار تاثیرگذاری هستند. هنرمندان از استان‌های مختلف گردهم می‌آیند و این مهم باعث تبادل فرهنگ موسیقایی؛ ازجمله شناخت مقام‌های آنها از نزدیک می‌شود.

استاد حسن اسکندری از عاشیق‌های معروف آذربایجان شرقی که به همراه گروه خود در جشنواره آواهای باستانی شرکت می‌کند؛ با بیان این مطلب می‌گوید: جشنواره‌های موسیقی محلی بسیار مهم و تاثیرگذارند و باعث رشد و شکوفایی این گونه‌های موسیقی به یادگار مانده از قرون و ادوار گذشته می‌شوند.

وی درباره هدف خود از شرکت در چنین جشنواره‌هایی توضیح می‌دهد: شادی مردم و معرفی فرهنگ بومی ‌خطه آذربایجان از مهم‌ترین دلایل من برای حضور در چنین برنامه‌هایی است. همه هنرمندان بویژه عاشیق‌ها، شادی مردم را می‌خواهند. هدف ما این است که مردم مقام‌های ما را بشناسند و معنای عاشیق را درک کنند و به این منظور سعی می‌کنیم از مقام‌های شاد استفاده کنیم.

اسکندری تعداد قطعاتی را که در جشنواره آواهای باستانی توسط گروهش اجرا خواهد شد، 5 قطعه ذکر می‌کند که همه آنها منتخبی از مجموعه حیدر بابای استاد شهریار خواهد بود.

این استاد موسیقی آذربایجانی، آموزش موسیقایی نسل جوان را بسیار مهم می‌داند و تبلیغ از طریق رسانه‌های فرهنگی را یکی از مهم‌ترین عوامل موثردر این مورد ذکر می‌کند و می‌گوید: تلاش ما بر این است که جوانان این هنر را بشناسند، ولی متاسفانه فضا به گونه‌ای است که جوانان به سمت هنر اصیل هدایت نمی‌شوند. متاسفانه مقام عاشیقی در آذربایجان افت بسیاری داشته و این به‌عهده رسانه‌های فرهنگی است که با معرفی و تبلیغ هنرهای اصیل را به جوانان معرفی کنند و زمینه را برای آموزش ایشان هموار سازند.

مهدی یاورمنش