94 درصد آثار تاریخی کشور، حریم مصوب ندارند

 از مجموع 26573 اثر تاریخی ثبت شده در فهرست میراث ملی کشور از سال 1310 تا 1387 تنها 1650 اثر تعیین حریم شده‌ است این درحالی است که کارشناسان میراث فرهنگی براین عقیده که در دهه هشتاد، آثار تاریخی کشور برزرگترین لطمه را از عدم تصویب حرایم دیده است.
 
طی چهار سال گذشته یعنی حدفاصل سالهای 84 تا 88، 14809 اثر تاریخی در فهرست میراث‌فرهنگی به ثبت رسید که در طول همین مدت تنها برای 529 اثر حریم تعیین شده است و عمده این تعیین حریم‌ها هم مربوط به آثار از پیش ثبت شده است. گفتنی است از میان قریب به 15  هزار به ثبت رسیده در این دوره تنها 108 اثر تعیین حریم شده است.
 
یک کارشناس ارشد میراث فرهنگی کشور با انتقاد شدید از کم کاری سازمان میراث فرهنگی در تعیین حرایم آثار تاریخی، معتقد است که عقب ماندگی ما در تعیین حرایم آثار تاریخی دلیلی جز تنبلی و کاهلی مدیران میراث فرهنگی کشور ندارد.

محمدحسن محبعلی گفت:« با وجود اینکه تعیین حریم برای آثار تاریخی بسیار مهم است در این حوزه بسیار عقب هستیم دلیل این عقب‌افتادگی هم تنها کاهلی و تنبلی مدیران میراث فرهنگی کشور و اهمیت ندادن به این موضوع است.»
 
محبعلی معتقد است در دوره‌های گذشته مدیریت میراث فرهنگی حساس‌تر و دقیق‌تر به این موضوعات نگریسته می‌شد.
 
طبق یک آمار کلی در سال 1378 تعداد آثار ثبتی 2581 اثر است که از این تعداد 427 اثر دارای حریم مصوب هستند یا به عبارتی؛ درصد حرایم مصوب نسبت به آثار ثبت شده در آن سال 16.54 درصد بود که در سالهای بعد با رشد سرعت ثبت و کم کاری در تعیین حریم این درصد به شدت کاهش پیدا کرد. چنانکه در سال 84 با 15384 اثر ثبتی و 1241 حریم مصوب به 8.07 درصد رسید و هم اکنون که سال چهارم مدیریت فعلی میراث فرهنگی است، درصد حرایم مصوب نسبت به آثار ثبتی به 6.23 درصد رسید و با وجود 26573 اثر ثبتی تنها 1650 اثر حریم مصوب دارد.
 
محبعلی از مدیران سابق میراث فرهنگی کشور با ابراز تاسف از تقلیل درصد حرایم مصوب نسبت به حجم آثار تاریخی ثبت شده، گفت:« تعیین حریم جنبه حفاظتی دارد بدین معنا حریم مصوب ضوابطی را درپی دارد که اجازه نمی‌دهد حواشی اطراف اثر به اثر تنه بزند.»
 
وی با ذکر مثالی افزود:« هنگامی که برای یک اثر حریم تعیین نشود، درکنار آن حتی پادگان هم که در زمان جنگ مورد تهاجم دشمن است؛ ساخته می شود و اثر را درمعرض نابودی قرار می‌دهد.»
 
محبعلی اظهار داشت:« هم تعیین حریم و ضابطه برای آن و هم طراحی داخل آن برعهده سازمان میراث فرهنگی است.»
 
وی با انتقاد از پیامدهای منفی عدم تعیین حریم برای آثار تاریخی، گفت:« نتیجه عدم تعیین حریم برای آثار تاریخی به وضوح درکنار این آثار قابل مشاهده است، چنانکه حتی در حریم درجه یک آثار تاریخی برج ساخته و اتوبان کشیده‌اند و خود اثر در میان سازه‌های جدید درحال نابودی است. به عنوان مثال میدان فردوسی نه تنها به عنوان یک میدان تاریخی بلکه به عنوان نماد فردوسی در تهران شناخته می‌شود اما درکنار میدان برج ساخته شده و مجسه و میدان آن؛ درکنار این برج حقیر شده‌اند. این اتفاق از پیامدهای عدم تعیین حریم است که البته این مورد از پیش پا افتاده‌ترین موردهاست. نمونه‌هایی داریم که درکنار آثاری خاص مثل مسجد جامع برج می‌سازند و اتوبان می‌کشند که همه به دلیل عدم نعیین حریم است.»
 
وی با اشاره به اینکه در تعیین حریم بسیار عقب هستیم، تاکید کرد:« آثار جدیدی که ثبت می‌شوند، ضوابط حریم ندارند تنها ضوابط عرصه آنها ابلاغ می‌شود بنابراین هر سازمانی براحتی درکنار آثار تاریخی بدون ضابطه حریم، عملیات عمرانی انجام می دهد.»

خبرگزاری میراث فرهنگی