دلهره‌آورترین پرونده شرق اروپا

ورود سازمان‌های خبری از جمله خبرگزاری آسوشیتدپرس به این ماجرا با دریافت اسناد و مدارک موجود در دادگستری جمهوری‌صربستان از جمله پرونده کشف یک خانه ییلاقی روستایی در نواحی دور افتاده و کوهستانی آلبانی که مملو از ابزارهای جراحی، آثار خون افراد متعدد و سایر شواهد بود هم نتوانست به حل این معما کمک کند.

این ماجرا اولین بار در کتاب خاطرات کارلا دل‌پونته، دادستان ارشد پیشین جنایات جنگی سازمان ملل که سال گذشته روانه کتابفروشی‌ها شد، علنی گشت. در این کتاب که عنوان «خانم دادستان> را بر خود دارد او به تشریح دوران فعالیتش به عنوان رئیس دادگاه جنایی بین‌المللی یوگسلاوی سابق می‌پردازد و در بخشی از آن به ارسال یادداشت‌های بی‌نام‌ونشان به دفترش در مورد قاچاق اعضا اشاره می‌کند.

آنچنان که دل‌پونته می‌گوید اگرچه این گزارش به حد کافی اهمیت داشت، اما وقتی بازجویان دادگاه جنایی بین‌المللی یوگسلاوی سابق نتوانستند شواهدی دال بر صحت آن بیابند از پیگیری آن صرف‌نظر کردند.

پرونده گشوده شده در این رابطه به پلیس بین‌الملل و نهادهای قضایی در کوزوو و آلبانی ارجاع شد تا تحقیقات بیشتری در این زمینه انجام دهند. امری که هیچ‌گاه اتفاق نیفتاد.

مسوولیت انجام تحقیقات در این رابطه اکنون به دیک مارتی، سناتور سوئیسی سپرده شده که پیش‌تر ریاست کمیته تحقیق در مورد زندان‌های مخفی سیا در شرق اروپا را برعهده داشت. مارتی که به نیابت از شورای‌اروپا تحقیقات خود را آغاز کرده قبل از پایان ماموریتش در بالکان گزارشی منتشر نخواهد کرد.

مقامات صربستان می‌گویند به ادله و شواهد جدیدی در مورد این پرونده دست یافته‌اند. آنان می‌گویند دو اروپایی ثروتمند  یک سوئیسی و یک آلمانی  دریافت کننده کلیه‌ها، کبدها و سایر اعضای جدا شده از قربانیان در آلبانی بوده‌اند که از طریق عوامل واسطه و در عملیاتی پیچیده که متضمن انتقال اعضا با هواپیماهای خصوصی برای رد گم کردن بوده آ‌ن‌ها را دریافت می‌کردند.

برونو وکارپچ، از مشاوران ارشد دادستانی جنایات جنگی صربستان اگرچه حاضر به افشای نام این دو نفر نشده اما ادعا دارد اطلاعات به دست آمده در این رابطه از طریق کسانی تامین شده است که در عملیات جداسازی اعضا دست داشته‌اند. به‌ادعای او برخی فرماندهان ارتش آزادیبخش کوزوو)KLA( هم در این جنایت دخیل بوده‌اند.

شبه‌نظامیان KLA که در مقابل نیروهای وفادار به اسلوبودان میلوشیویچ، دولتمرد پیشین صربستان در نبردی که بیش از 10 هزار کشته بر جای گذاشت، جنگیدند هرگونه مشارکت در این جنایت را رد می‌کنند. روند ربودن شهروندان صرب با هدف جداسازی اعضای‌شان به ظاهر پس از شروع حملات هوایی ناتو به یوگسلاوی در ژوئن سال 2009 میلادی آغاز شده بود.

این عملیات چند هفته پس از پایان منازعات مسلحانه و در شرایط خلاء مانند پس از آن مقارن با بازگشت صدها هزار آلبانیایی‌تبار کوزوو که برای در امان ماندن از منازعه در آلبانی پناه گرفته بودند، سرعت گرفت.

مقامات جمهوری‌صربستان می‌گویند در این دوره حداقل 400 صرب‌تبار کوزوو بی‌آن که هیچ ردی از آنها پیدا شود، ناپدید شدند که گمان می‌رود بخش اعظم آنها قربانی سودجویی دلالان اعضا شده باشند. نهادهای قضایی و امنیتی در کوزوو و آلبانی ربایش و قتل صرب‌تبارها با هدف جداسازی اعضای بدن‌‌شان را رد می‌کنند.

هاشم تاچی، نخست‌وزیر کوزوو که خود زمانی یکی از زمامداران ارشد KLA بوده است این اتهامات را تکذیب و چنین ادعاهایی را ساخته و پرداخته ذهن صرب‌های جمهوری‌صربستان می‌داند که به دنبال یافتن بهانه‌ای برای اعمال فشار بر کوزووی مستقل هستند که در فوریه سال گذشته میلادی رسما اعلام موجودیت کرد و از ‌صربستان جدا شد.

با این حال دولت صربستان مصرانه خواستار رسیدگی به این مساله از سوی مقامات آلبانی و جامعه بین‌المللی است. دادستانی صربستان اسنادی را پیرامون خانه وحشت کشف شده در نقاط کوهستانی آلبانی و نقشه‌هایی که به ادعای آنها محل سه گور دسته‌جمعی در شمال آلبانی است تحویل سازمان ملل داده است. دادستانی صربستان ادعا دارد جزییات مربوط به حساب‌های بانکی افرادی را که در داد و ستد اعضای جداشده از صرب‌های ربوده شده دست داشته‌اند، نیز در اختیار دارد.

موانع قانونی

استدلال سازمان ملل از همان ابتدای طرح این ادعاها توسط جمهوری‌صربستان این بود که نه هیات نمایندگی این سازمان در کوزوو و نه دادگاه بین‌المللی لاهه محق به انجام تحقیقات پیرامون جنایاتی که در داخل خاک آلبانی به وقوع پیوسته است، نیستند.

کتاب دل‌پونته بیش از آن که به پیشبرد این پرونده کمک کند، مایه دردسر او شد. دولت سوئیس که دل‌پونته را به عنوان سفیر خود به آرژانتین اعزام کرده بود از او خواست از مصاحبه در مورد کتابش خودداری کند چرا که تلاش برای تبلیغ این کتاب مغایر با شان دیپلماتیک کنونی اوست.

این راما، دادستان کل آلبانی که بارها ادعاهای صربستان را در مورد خانه ییلاقی منطقه‌‌ای کوهستانی در این کشور و گورهای دسته‌جمعی مملو از اجساد صرب‌هایی که اعضای بدنشان جدا شده، رد کرده است دیگر حتی حاضر به گفتگو در مورد این مساله هم نیست. با این حال تئودور سولاکوو و آرین راکی‌پی، اسلاف او و همچنین فاتوس کلوسی، از روسای پیشین پلیس مخفی آلبانی این ادعاها را در بهترین حال گمانه‌زنی توصیف کرده و تاکید دارند آلبانی چیزی برای پنهان کردن در این رابطه ندارد.

شواهد قابل استناد

دیده‌بان حقوق‌بشر که دفاتر مرکزی‌اش در نیویورک قرار دارد تحقیقات مستقلی در این زمینه انجام داده است.

این نهاد به کوزوو و آلبانی برای بازگشایی این پرونده اعمال فشار کرده و بهار گذشته با ارسال نامه‌هایی برای دولت‌‌های دو کشور این درخواست را رسما مطرح کرد. با این حال جوابی برای این نامه‌ها دریافت‌ نکرد.

فول آبراهامز، از محققان امور مربوط به قاچاق اعضا می‌گوید: نمی‌دانم چرا این پرونده جدی گرفته نشده است در حالی که ادله و شواهد مرتبط با آن قابل استناد به نظر می‌رسند. او می‌افزاید: کمتر دولتمردی را در حوزه بالکان می‌توان یافت که به شایع بودن قاچاق اعضا در این منطقه اذعان نداشته‌باشد.

نوامبر گذشته بود که پلیس کوزوو با یورش به کلینیکی خصوصی در پریشتینا، 2 پزشک آلبانیا‌یی‌تبار را که اقدام به پیوند زدن کلیه اهداکننده‌ای اهل ترکیه به مردی میانسال از شهروندان رژیم‌صهیونیستی کرده بودند ، دستگیر کردند.

کارشناسان پزشکی می‌گویند هرچند جداسازی کلیه نیاز به امکانات پزشکی پیچیده‌ای ندارد، اما عضو جدا شده باید در اسرع وقت به فرد گیرنده رسانده شود که همین مساله باور فعالیت تیم جداسازی در منطقه‌ای دورافتاده در آلبانی را زیر سوال می‌برد.

منبع: NBC