حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
گزارش جامجم از سفر گروههای بزرگ موسیقی به خارج از کشور
گذرنامه ارکسترهای بزرگ صادر نشده است
گروه فرهنگ و هنر - مهدی یاورمنش: سازها کوک میشوند، رهبر ارکستر سمفونیک رو به نوازندگان میایستد، سالن پر از تماشاگر در خاموشی فرو میرود و لحظاتی بعد، نواهای ایرانی برخاسته از سازهای غربی، گوش شنوندگان خارجی را نوازش میدهد.
این اتفاقی است که در طول 60 سالی که از عمر تشکیل ارکسترهای بزرگ در ایران میگذرد، حتی برای یک بار هم رخ نداده است! حتی 3 سال پیش هم که ارکستر سمفونیک تهران به رهبری نادر مشایخی به آلمان سفر کرد، زیره به کرمان برد و در آنجا قطعاتی از موتزارت و باخ را نواخت.
در حالی که گروههای کوچک موسیقی سنتی برای سالهاست به دیگر کشورها سفر و باصدای ساز و آواز ایرانی، مخاطبان خود را مسحور میکنند، ارکسترهای بزرگ چون سمفونیک تهران و ملی هنوز نتوانستهاند گذرنامه خروج از کشور را به دست آورند. مشکل کجاست؟
بار سنگین سفر
محمدحسین ایمانی خوشخو در این باره میگوید: اعزام ارکسترهای بزرگ موسیقی به دیگر کشورها به دلیل هزینههای زیادی که دارد، کمتر امکانپذیر است و به دشواری میتوان از پس آن برآمد.
معاون هنری وزارت ارشاد البته در این رابطه پیشنهادی هم دارد: اگر دیگر نهادها و دستگاههای فرهنگی کشور از سفر ارکسترهای بزرگ ایران به خارج حمایت کنند، انجام چنین برنامههایی امکانپذیر میشود. خوشبختانه دوستداران موسیقی ایرانی در دیگر کشورها به آن تعداد هستند که موفقیت این برنامه تضمین شده باشد.
بده بستان فرهنگی
در این میان، مجید انتظامی راه حلی ارائه میدهد: این سفرها میتواند در راستای بدهبستانهای فرهنگی صورت بگیرد. ما در اینجا میتوانیم میزبان گروههای کلاسیک غربی باشیم و در عوض، ارکسترهای بزرگ ایرانی را با هزینه طرف مقابل به دیگر کشورها بفرستیم. در این صورت هزینههای کمتری را متحمل خواهیم شد.
این آهنگساز که چندی پیش سمفونی انقلاب را اجرا کرد، میافزاید: در سفرهای خارجی میتوانیم از تعداد نوازندگان و اعضای ارکستر به گونهای که به کار لطمه نزند بکاهیم تا هزینهها کمتر شود. برای مثال در آخرین کار من، بیش از 150 نفر به عنوان اعضای ارکستر و گروه کر روی صحنه حضور داشتند که میتوان از تعداد آنها کاست.
آنچه به خانه رواست...
آنچه به خانه رواست، به مسجد حرام است. این جملهای است که فرهاد فخرالدینی صحبتهایش را با آن آغاز میکند. این آهنگساز میگوید: من پیش از آنکه فکر به روی صحنه رفتن ارکستر ملی در خارج از کشور باشم، دغدغه اجرا در شهرستانها را دارم.
رهبر ارکستر ملی ادامه میدهد: از برنامه ارکستر ملی در شیراز چنان استقبالی شد که من تاکنون تجربه آن را نداشتم. در هیچ جای دنیا در شرایط امروز نمیتوانید این تعداد مخاطب را به تماشای برنامههای ارکسترهای کلاسیک بکشانید.
با این وجود فخرالدینی تاکید میکند: در سفرهای خارجی ارکستر ملی، کشورهای همسایه و منطقه باید مقصد اولیه باشند. کشورهای تاجیکستان، آذربایجان و ترکیه به دلیل نزدیکی فرهنگی، میزبان مناسبی برای ارکستر ملی ایران محسوب میشوند.
ایرانی باشیم
کامبیز روشنروان هم درباره اعزام ارکسترهای بزرگ ایرانی به خارج از کشور میگوید: در این سفرها باید کاملا ایرانی باشیم و قطعات خودمان را بنوازیم. در واقع مهمترین اهداف این سفرها باید شناساندن فرهنگ موسیقایی ایران به جهان باشد.
سازنده سمفونی فلکالافلاک اضافه میکند: به دلیل تفاوتهای ساختار موسیقی ایرانی و غربی، در شروع کار باید سراغ قطعات و آثاری برویم که برای مخاطب خارجی نامانوس نبوده و توانایی برقراری ارتباط و جذب آنان را داشته باشند.
مجید انتظامی در پایان به نکتهای دیگر اشاره میکند: مردم جهان، امروز دیگر حوصله قدیم را ندارند و پای هر کاری نمینشینند. در این شرایط حتی در سمفونیهای کلاسیک هم تغییراتی به وجود میآورند تا با ذائقه امروز مخاطبان سازگار باشد. در اجرای هر برنامهای چه در ایران و چه در خارج کشور، این نکته را نباید فراموش کنیم.
گفت و گو
