کودتای مسرت‌بخش

وقتی افسران ارشد ارتش گینه با درگذشت لانانا کونته، رئیس‌جمهور 74 ساله این کشور دوشنبه هفته گذشته قدرت را در دست گرفتند مردم به خیابان‌های کوناکری، پایتخت ریختند و به جشن و پایکوبی پرداختند. سرهنگ جوان ناشناسی به نام موسی کامارا خود را حاکم جدید کشور و رئیس شورایی متشکل از 26 افسر نظامی و 6 غیرنظامی تحت عنوان شورای ملی توسعه و دمکراسی خواند.

کونته که روز جمعه به خاک سپرده شد دائم‌الخمر بود و از دیابت رنج می‌برد. او برای خود جانشینی در نظر نگرفته بود. ابوبکر سومپاره، رئیس پارلمان گینه که طبق قانون باید به جانشینی کونته می‌رسید قدم به میدان گذاشت و از نیروهای وفادار به دولت خواست علیه کامارا وارد عمل شوند. با این حال جمعیت 10 میلیونی گینه و آن دسته از افسران ارتش که در کودتا مشارکت نداشته‌اند رغبتی به آغاز جنگی که احتمالا به شکست آنها ختم می‌شد، نشان ندادند.

در نقطه مقابل احمد یکدیان سوآره، نخست‌وزیر روز پنجشنبه گذشته با کامارا ملاقات کرد، او را آقای رئیس‌جمهور خواند و آمادگی خود را برای مشارکت در دولت جدید اعلام داشت. کامارا متعهد شده در دسامبر 2010 میلادی انتخابات عمومی برگزار کند و در آن انتخابات به عنوان نامزد حضور پیدا نکند. کامارا پس از دیدار با سوآره خطاب به خبرنگاران گفت: به من فرصتی داده شده تا به تغییر سرنوشت مردم کشور کمک کنم. او در حالی که یونیفرم نظامی بر تن داشت، افزود: من ماموریت یافته‌ام تا مانع از  ادامه خودکامگی در کشور شوم.  صرف‌نظر از این‌که کامارا تا چه حد به وعده‌هایش پایبند باشد کونته هم به فاصله چند روز پس از مرگ سکوتوره، اولین رئیس‌جمهور گینه با کودتای نظامی قدرت را در دست گرفت و برای 24 سال با مشت آهنین بر کشور حکومت کرد.

استقبال عمومی مردم گینه از کودتای افسران جوان نشانی از این واقعیت است که آنها واقعا طالب تغییر در حاکمیت کشور بوده‌اند. گینه نیمی از ذخایر بوکسیت دنیا  که برای تولید آلومینیوم حیاتی است  را در کنار مقادیر قابل توجهی طلا، الماس و جنگل‌‌های انبوه استوایی دارد با این حال میانگین درآمد گینه‌ای‌ها از 91 دلار در ماه فراتر نمی‌رود.

کارکنان دولتی سال گذشته پس از یک‌دوره اعتصاب به جمع معترضان ضددولتی پیوستند چرا که حقوق ماهانه آنها دیگر کفاف خرید یک کیسه برنج را هم نمی‌داد. اوایل ماه نوامبر نیروهای امنیت حداقل 4 تظاهرکننده را وقتی صد‌ها جوان در اعتراض به بالا رفتن قیمت سوخت به خیابان‌ها ریختند و به مقابله با نیروهای دولتی پرداختند به ضرب گلوله کشتند. یکی از مشکلات جدی گینه اشاعه فساد دولتی است تا آنجا که مقامات ارشد دولتی با سوء‌استفاده از اختیارات خود به ثروت‌های هنگفت‌ می‌رسند. این کشور در آخرین فهرست فساد سازمان شفافیت بین‌المللی در بین 180 کشور در رتبه 173 قرار گرفته بود. گینه‌‌ای‌ها حتی برای آن که انشعاب آب و برق بگیرند هم باید رشوه بدهند. به دلیل رسوخ فساد در ساختار قضایی و نیروی پلیس، این کشور به بهشت امن قاچاقچیان کوکائین آمریکای‌لاتین تبدیل شده که از کشورهای غرب آفریقا برای تراتزیت مواد افیونی به اروپا استفاده می‌کنند.

آنچنان که آنتونیو مازیتلی، نماینده منطقه‌ای نهاد مبارزه ملل متحد (UNODC) می‌گوید پلیس بین‌الملل طی ماه‌های اخیر شواهدی دال بر مسافرت قاچاقچیان کلمبیایی کوکائین با گذرنامه‌های گینه به اروپا به دست آورده‌ است. او با ابزار نگرانی از ادامه فعالیت‌ باندهای قاچاق در گینه از احتمال  در گرفتن خشونت‌های مرتبط با مواد مخدر در این کشور ابراز نگرانی می‌کند.

رهبران کشورهای غرب آفریقا با توجه به همین معجون فقر، فساد، خشونت و مواد مخدر در گینه‌ است که با نگرانی تحولات این کشور و کودتای افسران جوان ارتش را دنبال می‌کنند. آنان خواستار برگزاری انتخابات عمومی طی 6 ماه یعنی 18 ماه زودتر از زمانی که کودتاچی‌ها اعلام کرده‌اند، شده‌اند.  فرانسه به عنوان مستعمره‌دار اصلی آفریقا بلافاصله کودتای نظامی در گینه را محکوم کرد و رابرت وود، سخنگوی وزارت امور خارجه ایالات‌متحده اعلام کرد کمک‌های بشردوستانه این کشور به گینه تا زمان برگزاری انتخابات و احیای حاکمیت غیر نظامیان بر کشور به حال تعلیق در خواهد آمد.

با این حال گینه‌ای‌ها که هفته گذشته به خیابان‌ها ریختند تا خوشحالی خود را از تغییر حاکمیت‌ نشان دهند به خوبی می‌دانستند کشورشان تاکنون نظامی دموکراتیک به خود ندیده است. هر اعتراضی به دولت کونته با خشونت تمام سرکوب ‌شده و اعتراض‌ها در نطفه خفه می‌شدند. کودتاچی‌ها به خوبی می‌دانند قانون اساسی گینه که در دوران کونته مورد بازنگری قرار گرفت تا تضمین کننده ادامه حیات سیاسی او باشد، به نفع آنان عمل می‌کند. دقیقا به همین دلیل است که رابرت فیل، مدیر انستیتو امور عمومی بین‌الملل نلسون در دانشگاه جیمز مدیسون آمریکا می‌گوید با وجود چنین پیشینه غم‌‌انگیزی است که حتی کودتا هم می‌‌تواند  مسرت‌بخش به نظر آید.

منبع: NBC