حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
در آستانه برگزاری نمایشگاه بزرگ طراحان فرش ایرانی در موزه هنرهای معاصر
عوامل فراموششدن قالی ایرانی تشریح شد
گروه فرهنگ و هنر - مهدی نورعلیشاهی: چینیها شهرکی را به نام کاشان ایجاد کردهاند تا طرحهای ایرانی قالی را با نام «کاشان چین» به جهان عرضه کنند؛ شاید اگر روزیآنها قالیهای کاشان را هم به ایران صادر کردند، مایه تعجب نباشد.
روز گذشته نشست خبری نمایشگاه بزرگ طرح های هنر مندان طراح قالی ایرانی در حالی در موزه هنرهای معاصر تهران دیروزبرگزار شد که در این نمایشگاه برای نخستینبار 300 اثر اصل از طرحها و نقشهای قالی ایرانی به نمایش در میآید.
مهدی مکینژاد، پژوهشگر هنری و دبیر علمی همایش گنجینه هنرهای از یاد رفته ایرانی در این خصوص میگوید: تا وقتی فرش در نظر مسوولان مقولهای اقتصادی به شمار رود، نمیتوان به آینده فرش ایرانی امیدوار بود. او میگوید آسیبهایی که به مفهوم کلی قالی ایرانی رسیده آنقدر زیاد است که نداشتن حقوق معنوی طراحان قالی در حفظ حقوق معنوی آثارشان، جزئی کوچک از آن به شمار میرود.
صحبتهای مکی نژاد در حالی ست که اکنون بسیاری از هنرمندان طراح و نقاش طرحهای قالی ایرانی از نمایش و به زبان دیگر، لو رفتن آثار خود واهمه دارند و این موضوع به آن بر میگردد که هنوز مکانی برای ثبت آثار این هنرمندان گمنام و رعایت حقوق معنوی آثارشان در ایران وجود ندارد.محمدعلی رجبی، دبیر نمایشگاه بزرگ طرح و نقش قالی ایرانی و عضو پیوسته فرهنگستان هنر نیز در این خصوص معتقد است: مطمئنآ باید یکی از دستاوردهای برگزاری این نمایشگاه در پایان راه آن به ثمر رسیدن آرزویی مبنی بر ایجاد مکان تدوین و جمعآوری آثار این هنرمندان و به رسمیت شناختن حق کپی رایت این آثار برای هنرمندان طراح قالی باشد.او معتقد است: هنرمندان طراح قالی ایرانی یکی از مظلوم ترین و گمنام ترین هنرمندانی هستند که اکنون در ایران فعالیت میکنند و ضرورت نگاه کارشناسانه به بازیابی و احیای هنر ایشان برای نسل آینده ضروری است.او میگوید: باید زمینهای ایجاد شود تا طرحهای ایرانی از نو احیا شوند.
صحبتهای وی در حالی است که در ایران 2 دانشکده طراحی قالی وجود دارد که دانش جویان این دو دانشکده در کاشان و تبریز در 4 گرایش به تحصیل میپردازند، اما هنوز مکانی برای ساماندهی طرحهای اصیل قالی ایرانی وجود ندارد.
اما شاید در این میان، صحبتهای مسعود اسکندری، مدیر کل توسعه و ترویج سازمان صنایع دستی کشور نیز شنیدنی باشد، وقتی او به طور قاطع عقیده دارد صنایع دستی و به طور خاص، قالی ایرانی سهم بزرگی از هویت و فرهنگ ایران به شمار میرود و نباید به دید یک موضوع مصرفی و اقتصادی به آن نگاه کرد.
او میگوید: سیاست سری سازی و ارزان سازی که چینیها در صنایع دستی و بالاخص تولید فرش در پیش گرفتهاند، باعث شده تا لطمههای جبرانناپذیری به هنر طراحی قالی ایرانی در بعد جهانی بزند.
اسکندری قالی ایرانی را تاریخ و هنر ما میداند و میافزاید: در ایران اگر یک قالی با یک طرح یکسان 2 بار بافته شود هیچگاه یکسان نخواهد شد، زیرا ذوق و سلیقه بافنده در هریک از آنها حرف اول را میزند و نمیتوان به آنها به دید یک وسیله مصرفی نگریست بلکه آنها یک اثر هنری به شمار میروند.
با این حال هنوز این امر مشخص نیست رفتار چینیها در سیاست سریسازی و ارزانسازی قالی، باعث رکود بازار قالی ایرانی در جهان شده است یا سیاست مسوولان داخلی در حمایت از تولید کنندگان و طراحان قالی ایرانی. نکته جالب شاید در پایان این باشد که در کشوری که تک تک مردمان و مسوولان هنریاش مدعی هستند که قالی یک اثر هنری به جای یک اثر مصرفی است، تمام موضوعات مرتبط با این مفهوم به وزارت بازرگانی ! سپرده شده است.
گفت و گو
