پزشک خانواده و نظام ارجاع
یکی از مهمترین روشهای افزایش دسترسی و بهرهمندی عادلانه آحاد مردم از خدمات سلامت، برنامه پزشک خانواده است. این برنامه با سابقه 70 ساله در بسیاری از کشورها، علاوه بر تأمین خدمات مورد نیاز مردم، امکان هرگونه سوءاستفاده از نیازهای سلامت مردم توسط ارائهدهندگان خدمات سلامت را کم و محدود میکند.
پزشک خانواده مسوول ارائه خدمات جامع سلامت و پاسخگویی مستمر به افراد تحت پوشش خود (اعم از سالم و بیمار) بدون توجه به اختلاف سنی، جنسی، اقتصادی، فرهنگی و نوع بیماری قبل از تولد تا لحظه مرگ است. پزشک خانواده موظف به ارائه خدمات با کیفیت، جامع و متناسب با نیاز مردم برای تأمین، حفظ و ارتقای سلامت فرد، خانواده و جامعه بوده و مسوول ارتقای سلامت جسمی، روانی و اجتماعی جمعیت تعریف شده تحت پوشش وی میباشد.
در برنامه پزشک خانواده و نظام ارجاع، پزشک عمومی و تیم وی مسوولیت کامل سلامت افراد و خانوارهای تحت پوشش خود را به عهده داشته و پس از ارجاع فرد به سطوح تخصصی، مسوولیت پیگیری سرنوشت وی را نیز به عهده دارند. بنابراین یکی از مهمترین وظایف پزشک خانواده، ارائه خدمات و مراقبتهای اولیه بهداشتی است که بدون ارائه این خدمات، نمیتوان از اصطلاح پزشک خانواده برای ارائه صرف خدمات درمانی استفاده کرد. کلیه خدمات سلامت در برنامه پزشک خانواده به جمعیت تحت پوشش به شکل فعال (Active) ارائه میشود.
به منظور کنترل هزینههای ناشی از خدمات تکراری، افزایش پاسخگویی به بیمار، امکان پیگیری خدمات ارائه شده به بیمار، تشکیل پرونده سلامتی برای آحاد جامعه و افزایش امکان کنترل کیفیت خدمات و ایجاد انضباط مالی، حرکت بیمار در سطوح سهگانه نظام ارائه خدمات به شکل کاملاً هدایت شده و با محوریت پزشک خانواده انجام میشود.
یکی از موارد پیشبینی شده در قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی کشور (به منظور افزایش اثربخشی نظام ارائه خدمات سلامت در کشور) تقویت و توسعه نظام بیمه خدمات درمانی روستایی است.
براین اساس، ماده 91 قانون برنامه چهارم تصریح دارد که تا پایان برنامه چهارم توسعه، شورای عالی بیمه خدمات درمانی تمهیدات لازم جهت استقرار بیمه سلامت با محوریت پزشکی خانواده و نظام ارجاع را فراهم نماید. این برنامه از ابتدای سال 84 تاکنون، در مناطق روستایی و شهرهای با جمعیت کمتر از 20 هزارنفر با همکاری سازمان بیمه خدمات درمانی ، وزارت رفاه و تأمین اجتماعی و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در حال اجراست.
در راستای قوانین حمایتی، فرصتی مناسب پدید آمد تا شرایط مساوی به منظور دسترسی آسان و مناسب به خدمات سلامت برای ساکنان مناطق مختلف شهری و روستایی کشور فراهم گردد.
اهداف برنامه بیمه روستایی مبتنی بر پزشک خانواده
1- ایجاد نظام ارجاع در کشور
2- افزایش پاسخگویی در بازار سلامت
3- افزایش دسترسی مردم به خدمات سلامت
4- کاهش هزینههای غیر ضروری در بازار سلامت
5- افزایش پوشش خدمات سلامت
مهمترین محورهای اجرای برنامه پزشک خانواده در روستاها و شهرهای زیر 20 هزار نفر کشور:
1- تنها ساختار مناسب برای ارائه خدمات سلامت در قالب برنامه بیمه روستایی مبتنی بر پزشک خانواده، شبکههای بهداشتی درمانی کشور شناخته شد و در مورد استقرار پزشک، ماما، ارائهدهندگان خدمات آزمایشگاهی، خدمات دارویی و سایر خدمات درمانی و بهداشتی،برنامههای گسترش شبکه ملاک قرار گرفت.
2- تدوین بسته خدمات بهداشتی و درمان سرپایی در سطح پزشک خانواده که امکان بررسی کیفیت و کمیت خدمات را فراهم مینماید، پایان یافت.
3- جمعیت معین برای یک تیم پزشک خانواده (در حدود 2000 تا 4000 نفر به ازای هر تیم) تعیین شد. جمعیتهای روستایی در قالب جمعیتهای تحت پوشش خانههای بهداشت و بدون تغییر دربرنامههای گسترش شبکه، تحت پوشش پزشک خانواده قرار گرفت.
4- تبیین مسیر ارجاع که یکی دیگر از محورهای اصلی پزشک خانواده است، در مناطق روستایی کشور براساس شرایط منطقه، میزان دسترسی به خدمات تخصصی، راهکارهای مدیریت اطلاعات از سطح متخصص به پزشک خانواده و شرایط ترابری روستایی متغیر شناخته شد تا ضمن رعایت همه نکات پیشگفت، مناسبترین شکل ارجاع از دیدگاه بیمار طراحی گردد.
5- سنجش میزان رضایتگیرندگان خدمت که باید در مراحل طراحی، اجرا و ارزشیابی برنامه روستایی به عنوان محوریترین شاخص موفقیت بیمه خدمات روستایی و پزشک خانواده مدنظر باشد، به عنوان سادهترین شیوه ارزشیابی برنامه پزشک خانواده انتخاب گردید.
6- مکانیسم پرداخت و فرایند پایش عملکرد پزشک خانواده مورد بازنگری قرار گرفت.
دستاوردهای کوتاه مدت:
1- ارائه خدمات پزشک خانواده به25 میلیون نفر جمعیت روستایی و شهرهای زیر 20 هزار نفر کشور
2- اشتغال 5492 نفر پزشک در برنامه بیمه روستایی مبتنی بر پزشک خانواده که از این تعداد، 3042 نفر از بخش غیردولتی جذب شدهاند (اشتغالزایی)
3- متوسط تعداد پزشک موجود به ازای هر مرکز بهداشتی درمانی مجری برنامه در کل کشور به 53/1 رسیده است.
4- اشتغال 4546 نفر ماما در برنامه بیمه روستایی مبتنی بر پزشک خانواده که از این تعداد، 4136 نفر از بخش غیردولتی جذب شدهاند (اشتغال زایی)
5- رتقای نسبت پزشک به جمعیت از حدود یک پزشک برای هر 9000 نفر در مناطق روستایی به حدود یک پزشک برای هر 4600 نفر روستایی که موجب افزایش پوشش و دسترسی روستایی به میزان صددرصد شده است.
6- تدوینبرنامه گسترش برنامه پزشک خانواده و نظام ارجاع به شهرهای زیر یکصد هزار نفر
دستاوردهای بلند مدت:
1- اصلاح نظام سلامت
2- اصلاح نظام ارجاع
3- افزایش پوشش
4- افزایش پاسخگویی
5- ارتقای سلامت
6- افزایش عدالت در سلامت
7- افزایش بهرهمندی از خدمات سلامت
8- افزایش رضایت از خدمات سلامت
9- اصلاح فرهنگ دارو
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
