ظرفیت‌های ادبیات کودک و نوجوان ایران برای جهانی شدن‌

در کنار این جوایز معتبر، آثار نویسندگان و شاعران کودک و نوجوان ایرانی به حداقل50 زبان زنده جهان ترجمه شده است . اما چرا داستان‌های کودک و نوجوان ما این‌گونه در خارج از کشور مشتری پیدا کرده است؟

از همه منطقه جلوتریم‌

به گفته کارشناسان ادبیات کودک و نوجوان، ایران برای مطرح شدن در بالاترین عرصه‌های جهانی هیچ محدودیتی از نظر توانمندی نویسندگان و پشتوانه‌های فرهنگی ندارد.

زهره قایینی که خود تجربه ریاست جایزه بین‌المللی کریستین اندرسن (معتبرترین جایزه جهانی برای کتاب کودکان و نوجوانان) را دارد  می‌گوید: ادبیات کودک و نوجوان ایران نسبت به خیلی از کشورها بویژه کشورهای همسایه و منطقه خیلی جلوتر است، ما می‌توانیم با توجه به پیشینه تاریخی خود از کشورهای پیشگام در ادبیات کودک و نوجوان باشیم؛ اما باید برای رسیدن به این جایگاه برنامه‌ریزی کنیم.

فریده خلعتبری، ناشری که خود تاکنون 400 عنوان از آثار ادبیات کودک و نوجوان ایران را در 30 کشور جهان منتشر کرده است، ظرفیت ادبیات ایران برای مطرح شدن در سطح جهان را بی‌نهایت می‌داند و با توجه به پیشینه ادبی ایران، آن را دست‌یافتنی می‌داند.

محمدرضا یوسفی، نویسنده‌ای که آثارش تاکنون به زبان‌های متعددی ترجمه شده است نیز در این‌خصوص می‌گوید با یقین کامل می‌گویم که در ادبیات بخصوص ادبیات کودک و نوجوان ما ظرفیت‌های بی‌نظیری برای عرضه به جهان داریم.

مشکلات کم نیستند

در این راه البته مشکلاتی نیز سر راه نویسندگان ایرانی است. زهره قایینی مشکل عمده را بر سر جهانی شدن ادبیات کودک و نوجوان ایران نبود نشر حرفه‌ای در ایران می‌داند.

 فریده خلعتبری نبود حمایت‌های حداقلی دولتی از ناشرانی را که در عرصه بین‌المللی فعالیت می‌کنند، مشکل عمده می‌داند و محمدرضا یوسفی نبود مترجمانی که قابلیت ترجمه آثار ادبی به زبان مقصد را داشته باشند؛ از جمله چالش‌های پیش رو می‌داند؛ اما مصطفی رحماندوست معتقد است: این چالش‌ها اندک اندک در حال رفع هستند.

به اعتقاد رحماندوست، در حال حاضر ناشران ایرانی ورود به عرصه بین‌المللی را یاد گرفته‌اند و با فروش امتیاز آثار خود و حضور در نمایشگاه‌های مختلف جهانی و تبلیغ و معرفی آثار چاپ شده، خود را به ناشران بین‌المللی می‌شناسانند.

باز هم کپی‌رایت‌

مشکل عدم عضویت کپی‌رایت یکی از مهم‌ترین اشکالاتی است که بر سر راه بین‌المللی شدن ادبیات  کودک و نوجوان ایران همواره خود را نشان داده است. فریده خلعتبری در این خصوص می‌گوید: من به عنوان ناشری که خود همواره به کپی‌رایت متعهد بوده‌ام، وقتی با انتشار بدون اجازه آثارم روبه‌رو می‌شوم، هیچ اقدامی نمی‌توانم انجام دهم و به کنوانسیون جهانی شکایت کنم و حتی اگر ناشر خارجی که با ناشر ایرانی قرارداد امضا کرده، پول ناشر ایرانی را پرداخت نکند، از دست ما کاری برنمی‌آید.

مصطفی رحماندوست در این باره با اشاره به این‌که رعایت کپی‌رایت در مجموع و با توجه به هزینه‌های تمام شده به نفع  ناشران ایرانی است، می‌گوید: ناشران خارجی نیز در برخورد با این موضوع  به چند مشکل برخورد می‌کنند؛ آنهایی که از عدم عضویت ایران آگاهند، رغبتی به خرید و انتشار آثار ایرانی نشان نمی‌دهند و گروهی نیز به خاطر محتوا و زیبایی اثر، آن را می‌خرند و وارد تبادل اثر با ناشران ایرانی می‌شوند.