سرگذشت دادگاه اطفال در ایران

کد خبر: ۱۷۴۰

زیر18 ساله ها در اینجا گوشمالی می شونددر کشور ما و پس از انقلاب مشروطه ، در زمینه دادرسی اطفال بزهکار، مقررات خاصی وجود نداشت . در آن زمان مسوولیت کیفری طفل ، طبق موازین شرعی تعیین می شد و دادگاه های بزرگسالان به جرایم اطفال رسیدگی می کردند برای نخستین بار در قانون مجازات عمومی مصوب دیماه 1304 ، به وضعیت اطفال و نوجوانان توجه شد. این قانون مواد34 تا39 خود را به بزهکاری اطفال اختصاص داد؛ اما در این قانون هیچ گونه مقررات خاصی در زمینه شیوه رسیدگی پیش بینی نشده بود.در سال 1307 ، نظامنامه "محابس " تدوین شد. در این نظامنامه برای اولین بار "دارالتادیب " به عنوان مکانی برای نگهداری اطفال 15 تا18 سال تعریف شد. قانون تشکیل دادگاه اطفال بزهکار در1338 شمسی به تصویب رسید این قانون ، افزون بر وضع مقررات خاص و گسترده برای رسیدگی به جرایم اطفال ، خانواده ، معتمدان محل و برخی از نهادها را در امر پیشگیری و مبارزه با بزهکاران کودک و نوجوان سهیم کرد. در این قانون از دستاوردهای جرم شناسی و تجربه کشورهای دیگر در برخورد با اطفال بزهکار استفاده شده است. سازکار دادرسی در این قانون چنین بود:1 ( تشکیل دادگاه اطفال در مرکز هر شهرستان.2 ( ایجاد کانون اصلاح و تربیت به همراه دادگاه های مذکور. دادگاه اطفال صلاحیت رسیدگی به کلیه جرایم اطفال بین 6 تا18 سال را دارا بود. اطفال تا6 سال قابلیت تعقیب کیفری نداشتند و چنانچه قبل از آغاز رسیدگی و یا همزمان با آن سن طفل از18 سال تجاوز می کرد، باز هم دادگاه اطفال صلاحیت رسیدگی داشت.اطفال بین 6 تا12 سال ، در صورت ارتکاب جرم ، حداکثر از یک تا شش ماه به دارالتادیب سپرده میشوند.در مورد اطفال 12 تا18 سال نیز تدابیر زیر مورد توجه قرار گرفته بود:1 ( تسلیم به اولیا یا سرپرست طفل.2 ( سرزنش و نصیحت از سوی قاضی دادگاه .3 ( اعزام به کانون اصلاح و تربیت از سه ماه تا یک سال.4 ( اعزام به زندان کانون اصلاح و تربیت.اولین دادگاه ویژه اطفال در سال 1345 در تهران آغاز به کار کرد. با این همه تا سال 1347 - که آیین نامه اجرایی کانون اصلاح و تربیت تهیه شد - امکان اجرای قانون تشکیل دادگاه های اطفال بزهکار وجود نداشت.اما در سال 1358 و با تقویت قانون تشکیل دادگاه های عمومی ، رسیدگی به کلیه جرایم به محاکم جزایی محول شد بدین ترتیب برای نخستین بار دادگاه های اطفال محمل قانونی خود را از دست داد.در سال 61 و باتص ویب قانون مجازات اسلامی ، مفهوم طفل در ماده 26 آن تعریف شد در این ماده طفل به کسی گفته می شود که به سن بلوغ شرعی )دختر9 سال قمری و پسر15 سال قمری( نرسیده باشد.در سال 1373 ، آیین نامه قانونی و مقررات اجرایی سازمان زندان ها به تصویب رسید. در این آیین نامه ، ملاک عرفی 18 سال برای اعزام اطفال بزهکار به کانون اصلاح و تربیت پذیرفته شد. سرانجام در آبانماه سال 1378 ، قانون آیین دادرسی کیفری به تصویب رسید. در این قانون ، یک فصل کامل )فصل پنجم ( به شیوه رسیدگی به جرایم اطفال اختصاص یافت . در مدت زمانی کوتاه ، شعبه های ویژه رسیدگی کننده به جرایم اطفال ، افزایش قابل توجهی یافت ؛ به طوری که هم اکنون یک مجتمع ویژه در تهران به رسیدگی به جرایم اطفال اختصاص یافته است . همچنین در مجتمع های قضایی شهرستان های سراسر کشور، شعبه هایی ویژه برای رسیدگی به جرایم اطفال اختصاص یافته است.