آمادگی پلیس برای گستراندن چتر امنیت بر سال 87

طرح امنیت اجتماعی که از 28 اردیبهشت ماه سال گذشته کلید خورد در دومین فاز خود مسیری را در پیش گرفت که نتیجه و ثمرات گسترده‌ای در پی داشت. ماموران نیروی انتظامی تهران همزمان با پلیس سراسر کشور عملیات وسیعی را برای دستگیری متهمانی به اجرا درآوردند که «اراذل و اوباش» لقب گرفته بودند. نزاع‌های خیابانی و به تبع آن قتل، تجاوز به عنف، مزاحمت برای نوامیس، عربده‌کشی و اخلال در نظم عمومی و ... از جمله جرایمی بود که «اراذل و اوباش» به واسطه اتکا به قدرت کاذب خود و ایجاد واهمه و ترس در میان اهالی مناطق مختلف به آن مبادرت می‌کردند اما با اجرای طرح برخورد با این افراد، بسیاری از آنان بازداشت شدند. دستگیری این متهمان سبب شد آمار قتل‌های ناشی از نزاع‌های خیابانی که درصد بالایی از جنایت‌ها بویژه قتل‌های به وقوع پویسته در پایتخت را به خود اختصاص می‌داد تا حد قابل توجهی کاهش دهد و در سایر جرایم نیز با کاهش وقوع مواجه باشیم.

هر چند این طرح با هدف پاکسازی جامعه و برقراری نظم و امنیت به اجرا درآمد اما برخی عملکردها و برخوردها انتقادهایی را نیز علیه نیروی انتظامی برانگیخت. در این میان کم‌توجهی مسوولان پلیس به شکل ظاهری اجرای این طرح و نادیده گرفتن اهمیت و نقش تصاویر تهیه شده از این عملیات‌ها عامل اصلی شکل‌گیری چنین انتقادهایی بود. شاید اگر توجه به جنبه‌های شکلی در کنار جنبه‌های ماهوی این طرح حائز اهمیت تلقی می‌شد، شاهد استقبال بیشتری از آن بودیم.

برخورد با معتادان، جمع‌آوری و دستگیری آنان یکی دیگر از طرح‌هایی بود که نیروی انتظامی سال گذشته به مرحله اجرا درآورد. این طرح از آن جهت مورد توجه پلیس قرار گرفت که حضور معتادان تابلو و ولگرد در معابر یا تجمع آنها در محلی خاص علاوه بر زشت‌ کردن چهره شهر، جرایم متعددی از سرقت‌های خرد تا قتل و جنایت را به همراه داشت. اگر چه انتقادهای مطرح شده نسبت به این طرح بسیار کمتر از طرح پیشین بود اما به نظر می‌رسد تداوم نیافتن آن سبب شد عملیات مبارزه با معتادان بیشتر جنبه مسکنی داشته باشد. به عنوان نمونه در همان نخستین روز اجرای این طرح  بامداد 8 آبان ماه  ماموران ساختمان نیمه‌کاره‌ای را در حوالی شهرک توحید از وجود معتادان پاکسازی کردند اما دو روز بعد جسد 3 معتاد دیگر که بعد از انجام پاکسازی آنجا را به آشیانه خود تبدیل کرده و در پی سوء  مصرف فوت شده بودند در همان محل کشف شد. پیدا شدن این اجساد زنگ خطری بود که گواهی می‌داد چنانچه حضور پلیس در مراکز تجمع معتادان مستمر نباشد آنان بار دیگر به شهر باز خواهند گشت.

اسفندماه سال گذشته آخرین عملیات ضربتی پلیس نیز به اجرا درآمد و این بار سارقان سابقه‌دار در تیررس قرار گرفتند. این اقدام از آن رو صورت گرفت که همواره در روزهای پایانی سال شاهد ضیافت سارقان هستیم و آنان بیش از پیش دامنه فعالیت‌هایشان را گسترش می‌دهند. به گفته سردار رادان  رئیس پلیس نیروی انتظامی  در این طرح ملاک برای دستگیری افراد صرفا سابقه‌دار بودن آنها نبود و اشخاصی به بازداشتگاه انتقال یافتند که شواهد، مدارک و اخبار نشان می‌داد آنان همچنان به سرقت می‌ پردازند.

سردار علی‌اصغر جعفری  رئیس پلیس آگاهی ناجا  نیز از دستگیری 3 هزار و 944 سارق و کشف 5 هزار و 760 فقره سرقت در پایان این طرح خبر داد.

در مجموع کاهش جرایم و افزایش کشف جرم نشان‌دهنده این است که نیروی انتظامی در سال گذشته کارنامه موفقی داشته است. سردار اسکندر مومنی  معاون عملیات ناجا  در این باره می‌گوید: طی 10 ماه نخست سال گذشته سرقت مسلحانه 27 درصد و سرقت از بانک‌ها 13 درصد کاهش داشت و با نزول 14 درصدی ارتکاب قتل و 20 درصدی سرقت خودرو که یکی از مهم‌ترین جرایم است مواجه بودیم.

در همین حال سردار ذوالفقاری  جانشین نیروی انتظامی  نیز از کاهش 22 درصدی گروگانگیری، 13 درصدی قتل، 7 درصدی سرقت توام با آزار و اذیت و افزایش 50 درصدی کشف مواد مخدر خبر داده است.

علی‌رغم موفقیت‌های پلیس در سال گذشته به نظر می‌رسد توجه بیشتر به جنبه‌های دیگر امنیت می‌تواند این نیروها را در رسیدن به هدف نهایی‌اش یاری دهد. پیشگیری از وقوع جرم یکی از نکات مهمی است که در تامین امنیت نقش بسزایی دارد و یکی از وظایف اصلی نیروی انتظامی نیز محسوب می‌شود. هر چند تحقق این هدف به همکاری همه جانبه همه سازمان‌ها و نهادها نیاز دارد اما پلیس نیز با ابزار در اختیار خود می‌تواند تدابیری بیندیشد تا میزان وقوع جرم باز هم کاهش یابد.

سردار اکبر شاهی  رئیس پلیس استان تهران  در این باره می‌گوید: رویکرد جدید پلیس در سال جاری پیشگیری از جرایم است و این امر در دو بخش انتظامی و اجتماعی صورت می‌گیرد و در این میان حضور فیزیکی نقش بسزایی در پیشگیری از جرایم دارد.

حضور فیزیکی پلیس هر چند می‌تواند در پیشگیری از جرم موثر باشد اما همواره با محدودیت‌هایی همانند محدودیت‌های نیروی انسانی مواجه است، ناجا که از مدت‌ها قبل با این مساله مواجه بود در نهایت با طرح نگهبان محله تلاش کرد بخشی از مشکل را برطرف کند. سردار رجب‌زاده  رئیس پلیس پیشگیری ناجا  می‌گوید: حضور پلیس در جامعه امسال به طور چشمگیری افزایش می‌یابد و این گسترش از طریق شرکت‌های مراقبتی و محافظتی، تشکیل یگان‌های حفاظتی در سازمان‌ها و وزارتخانه‌ها، تشکیل پلیس افتخاری، پلیس نامحسوس و حمایت از نگهبانان محله در اقصی‌نقاط کشور صورت می‌گیرد. البته پلیس به تنهایی قادر به تامین مطلوب امنیت در مکان‌های مختلف کشور نیست و مشارکت آحاد مردم در برنامه‌های پیشگیری از جرم اجتناب‌ناپذیر است.

وی می‌افزاید: تاکنون ما فقط پلیس با یونیفرم در جامعه دیده‌ایم اما از امسال پلیس نامحسوس در شهرها حضور خواهد داشت و ابزار خوبی برای حضور گسترده پلیس در جامعه برنامه‌ریزی کرده‌ایم که ایجاد ایستگاه‌های پلیس مجهز به دوربین در محله‌ها یکی از این ابزارهاست. همچنین 19 برنامه حرفه‌ای برای ماموران کلانتری‌ها در سال جدید اجرا می‌شود و آموزش همگانی با حضور نیروی انتظامی در مدارس، مناطق مسکونی، اصناف و دانشگاه‌ها نیز در دستور کار است.

موضوع دیگری که به نظر می‌رسد باید در دستور کار پلیس قرار گیرد تجهیز به فناوری روز برای تسریع در کشف جرایم است هر چند بنا به آماری که هر از گاهی از سوی مقامات ناجا منتشر می‌شود درصد بالایی از جرایم به کشف و دستگیری مجرمان می‌انجامد، اما به نظر می‌رسد پلیس همچنان در رازگشایی از جرایمی که پیچیده‌تر از جرم‌های معمول است با مشکلاتی مواجه است. ناتمام ماندن پرونده قتل دختر دانشجویی به نام «سونا» که با جنجال زیادی همراه بود، شناسایی نشدن قاتل یا قاتلان یک وکیل دادگستری به نام عاشوری که در محل کارش در خیابان ولیعصر با شلیک گلوله از پا درآمد، لاینحل ماندن پرونده سرقت مسلحانه از خودروی حمل پول در میدان تسلیحات، فراری بودن کاظم شفیعی  مخوف‌‌ترین مجرم و جنایتکار سال گذشته  و ... نمونه‌هایی برای اثبات این مدعاست. آشنایی کارآگاهان و افسران پلیس آگاهی با تکنولوژی روز و ابزار پیشرفته می‌تواند گام بزرگی در حل معماهای پیچیده جنایی، کلاهبرداری‌‌های اینترنتی و جرایم خاص باشد.

با توجه به گسترده بودن خدمات نیروی انتظامی، استفاده از تکنولوژی در این زمینه‌ها نیز می‌تواند موثر باشد.
سردار محمدعلی نجفی  رئیس پلیس نظارت بر اماکن عمومی ناجا  در این باره می‌گوید: امسال اماکن عمومی با ابزارهای صوتی و تصویری در تهران و استان‌های دیگر کنترل می‌شوند. وی می‌افزاید: قانونمند کردن واحدهای صنفی از دغدغه‌های اصلی سال گذشته بود و مشخص شد 83 درصد تخلفات اماکن عمومی و اصناف مربوط به واحدهای غیرمجاز است بنابراین قانونمند شدن این واحدها در افزایش و پیشگیری از وقوع جرایم تاثیر بسزایی دارد و نیروی انتظامی سال‌جاری نیز به این موضوع توجه ویژه خواهد داشت.

مقامات پلیس درباره اقدامات این نیرو در سال جاری برنامه‌های متعددی را تدوین کرده و در دستور کار دارند اما بی‌شک موفقیت این برنامه‌ها به حمایت همه‌‌جانبه از سوی شهروندان و نهادهای مختلف بستگی دارد و از سویی نیروی انتظامی نیز باید تمام تلاش خود را در جهت استانداردسازی برخوردها و رفتارهای ماموران به کار گیرد تا آمار تخلفات صورت گرفته نیز به حداقل برسد.

 علیرضا رحیمی‌نژاد