حسین کعبی: وقتی فیگو را در جام جهانی زدم....
با دیابت هم میتوان زندگی کرد!
اگر شما یا یکی از نزدیکانتان بتازگی به دیابت مبتلا گشتهاید و به سلامت خود اهمیت میدهید، بروز احساس ترس، افسردگی، استرس، عصبانیت و عدم اطمینان از آینده در شما کاملا طبیعی است؛ اما نباید نگران باشید! شما تنها نیستید. به طورکلی هدف اصلی از رژیم درمانی در بیماران دیابتی، استفاده از مواد غذایی به صورت متعادل است.
اصولا رژیم غذاییای که توسط کارشناسان و متخصصان تغذیه برای افراد دیابتی تهیه میشود دارای اهداف متنوعی همچون رساندن قند خون به سطح طبیعی، حفظ سطح چربیهای خون در حد طبیعی، کاهش مشکلات خاص بیماران دیابتی، به دست آوردن و حفظ وزن ایدهآل، رساندن مواد مغذی به بدن به میزان لازم، تأمین انرژی مورد نیاز بدن جهت انجام فعالیتهای لازم و جلوگیری از بروز عوارض و مشکلات ناشی از دیابت است.
به این منظور بهتر است افراد مبتلا توجه بیشتری به نوع و چگونگی تغذیه خود داشته باشند. هرچند که همین توجه باعث شده تا باورهای نادرستی در این خصوص نهتنها در بین مبتلایان حتی افراد عادی جامعه هم گسترش پیدا کنند. مواردی که در ذیل به آنها اشاره میکنیم هم تعدادی از همین باورها هستند.
دیابت از فردی به فرد دیگر سرایت میکند: با وجود اینکه تاکنون دلیل اصلی ابتلا به دیابت کشف نشده است؛ اما این مطلب ثابت شده است که دیابت به هیچ عنوان قابل انتقال و سرایت نیست و نمیتوان شرایط ابتلا به آن را با بیماری مسری سرماخوردگی یا آنفلوآنزا مقایسه کرد. در حقیقت میتوان گفت که عوامل محیطی و بخصوص ژنتیکی، آن هم بیشتر در دیابت نوع 2، در ابتلا به دیابت مؤثر است.
افراد دیابتی نمیتوانند شکلات و یا شیرینی مصرف کنند: در حالتی که فرد دیابتی، اینگونه تنقلات را جزیی از برنامه غذایی روزانه خود به شمار آورد یا در کنار مصرف آنها به ورزش کردن بپردازد تا قند وارد شده به درون خون سریعتر جذب سلولها شود یا اصطلاحا بسوزد، میتواند شیرینی و شکلات را نیز در حد متعادل مصرف کند. مصرف زیاده از حد شکر و شیرینیجات موجب ابتلا به دیابت میشود: عوامل ژنتیکی، محیطی و شیوه زندگی افراد در ابتلای آنها به دیابت دخیل هستند.
در هر صورت توجه داشته باشید که چاقی و اضافه وزن، خطر ابتلا به دیابت را به طور مستقیم افزایش میدهد. چنانچه یکی از اعضای خانواده شما، همچون مادر، پدر، خواهر، برادر، عمو، عمه، دایی و یا خاله، دیابتی باشد، میتوانید با رعایت یک رژیم غذایی سالم و ورزش منظم وزنتان را کنترل کنید و از ابتلایتان به دیابت پیشگیری کنید.
افراد دیابتی میبایست حتما از غذاهای خاص و ویژهای استفاده کنند: باید گفت رژیم غذایی افراد دیابتی، سالمترین رژیم غذایی برای همگان است زیرا حاوی حداقل میزان چربیها (اشباع شده و ترانس)، میزان متعادلی شکر و نمک، مواد غذایی سبوسدار، سبزیجات و میوهجات است. مواد غذایی دیابتی و رژیمی که حاوی شیرین کنندههای مصنوعی و رژیمی هستند، فایده چندانی برای دیابتیها در بر ندارند؛ زیرا آنها نیز به هر حال موجب افزایش قند خون میشوند (در مدت زمانی طولانیتر)، معمولا گران هستند و اگر حاوی قندهای الکلی باشند، خاصیت ملین نیز دارند.
افراد دیابتی باید حداقل میزان مواد نشاستهای مانند نان، سیبزمینی و ماکارونی را مصرف کنند: مواد غذایی نشاستهای، بخشی از یک رژیم غذایی سالم را تشکیل میدهند. آنچه مهم است، مقدار مصرفی آنهاست. نانهای سبوسدار، برنج، غلات صبحانه، ماکارونی و سبزیجات نشاستهای مانند سیبزمینی، نخود فرنگی، کدو حلوایی، ذرت و باقلا میتوانند در هر یک از وعدههای اصلی یا میان وعدهها مصرف شوند. تنها مساله مهم، رعایت مقدار مصرفی آنهاست. برای اکثر دیابتیها مصرف 3 تا 4 واحد از مواد غذایی حاوی نشاسته بلامانع است. همچنین غلات سبوسدار، منابع خوبی برای تأمین فیبر مورد نیاز بدن نیز به شمار میروند و به حفظ سلامتیتان نیز کمک میکنند.
افراد دیابتی بیشتر در معرض ابتلا به سرماخوردگی یا آنفلوآنزا قرار دارند: علت اینکه به افراد دیابتی توصیه میشود که در آغاز فصول سرد سال از واکسن آنفلوآنزا استفاده کنند، آن است که وجود هر نوع عفونت در بدن فرد دیابتی کنترل قند خون او را با مشکل مواجه میسازد و احتمال داشتن قند بالا در طول روز را افزایش میدهد و در دیابتیهای نوع 1 خطر بروز کتواسیدوز را به وجود میآورد. تزریق انسولین موجب تصلب شرایین و افزایش فشار خون میشود: تزریق انسولین به هیچ وجه موجب تصلب شرایین نمیشود.
پیش از این محققان حدس میزدند که ممکن است تزریق انسولین در ایجاد مشکلات ناشی از تصلب شرایین دخیل باشد و یا خود به نوعی موجب بروز آن و نیز افزایش فشار خون گردد، در حالی که ابداً چنین نیست. تزریق انسولین موجب افزایش وزن و چاقی میشود: بنا بر این چون یک فرد دیابتی نباید اضافه وزن داشته باشد، پس مصرف انسولین به هیچ وجه مناسب نخواهد بود. تمامی محققان و دانشمندان در UKPDS (موسسه تحقیقاتی دیابت انگلستان) و DCCT (موسسه تحقیقاتی کنترل دیابت و پیشگیری از عوارض آن) بر این عقیدهاند که فواید مصرف انسولین و اهمیت آن در کنترل دیابت و حفظ قند خون در محدوده هدف، بسیار مهمتر از افزایش وزن است. میوهها سرشار از ویتامین و مواد مورد نیاز بدن هستند. به همین علت میتوانند به هر میزان دلخواه مصرف شوند.
این درست است که میوهها بسیار مغذی و حاوی فیبر و انواع ویتامینها واملاح معدنی هستند و باید در رژیم غذایی روزانه افراد موجود باشند. ولی مصرف آنها به میزان دلخواه مجاز نیست. برای آنکه بدانید بدن شما به طور روزانه به چه میزان میوه نیاز دارد، از مدرسین دیابت در مراکز آموزشی و یا پزشک معالجتان راهنمایی بخواهید.
دیابتیها تا زمانی کهC1HbA شان بالاتر از 8 نرفته است، نیازی به تغییر برنامه غذاییشان نخواهند داشت: شما باید بدانید که هر چه میزان قند خون شما به محدوده نرمال نزدیکتر باشد، خطر ابتلا به عوارض دیابت به طرز چشمگیری کاهش مییابد. اگر C1HbA شما برابر 7 درصد باشد، کنترل خوبی از دیابت را نشان نمیدهد. شما باید سعی کنید که میزان C1HbA خون خود را به حد نرمال (کمتر از 6 درصد) نزدیک نمایید. در چنین حالتی، بویژه در افراد دیابتی نوع 1، ممکن است خطر بروز قند خون پایین (هیپوگلیسمی) افزایش یابد. به منظور تعیین بهترین میزان قند خون متناسب با بدن خودتان با پزشک مشورت کنید.
محمد کرامتی
گفت و گو
