کودکان سرطانی را فراموش نکنید

سرطان در کودکان کشورهای در حال توسعه جهان رو به افزایش است . در این کشورها از هر یک میلیون نفر کودک زیر 14سال ، سالانه 165کودک به سرطان مبتلا می شوند. تغذیه نادرست ، جهش های ژنتیکی و کاهش سن مصرف دخانیات از اصلی ترین عوامل ایجاد سرطان در این کودکان به شمار می رود. از سوی دیگر، فقر و ناآگاهی یا ناتوانی خانواده ها در انجام معاینات بموقع و یا درمان مطلوب ، عمده ترین عامل در تشدید این بیماری در کودکان است .

 3هزار کودک مبتلا

سرطان های کودکان پس از تصادفات ، دومین علت مرگ و میر کودکان محسوب می شود. بر اساس آمار موجود، سالانه بیش از 3هزار کودک ایرانی به سرطان مبتلا می شوند. در ایران سرطان خود حاد (لوسمی حاد) شایع ترین نوع سرطان کودکان است . باید توجه داشت که علاوه بر عامل جهش های ژنتیکی ، مصرف الکل و دخانیات در والدینی که قصد باردارشدن دارند، احتمال ایجاد آن را افزایش می دهد. کاهش سن مصرف مواد مخدر و حتی الکل ، مصرف بیش از حد غذاهای پرچرب ، سرخ شده ، شور و در نتیجه آن چاقی و همچنین شیوع استرس و افسردگی از عوامل ایجادکننده سرطان و ناآگاهی والدین در توجه به علایم هشداردهنده و یا نداشتن استطاعت کافی مالی برای انجام اقدامات درمانی مناسب از علل تشدید این بیماری در کودکان محسوب می شوند.

پیچیده و دشوار

چگونگی کنار آمدن با کودکان سرطانی یکی از بزرگترین معضلات والدین آنها و کادر درمانی است . نیاز به تزریق مکرر دارو، درد دائمی و شدید این بیماران و عوارض جانبی داروها، دست به دست هم می دهند تا مشکلات فراوانی برای خانواده هایی که یک کودک مبتلا به سرطان دارند، رقم زده شود.

برخورد پزشک ، خانواده و مشاور با یک کودک مبتلا به سرطان ، خصوصا بیماران زیر 10سال بسیار متفاوت با بزرگسالان است ؛ زیرا کودک در این سن هیچ تصویری درخصوص بیماری خود در ذهن ندارد و شنیدن اصطلاحات پزشکی از زبان اطرافیان برای او بسیار گیج کننده و ترسناک خواهد بود. لذا سعی می شود از ابتدای روند درمان ارتباط مناسبی با کودک برقرار شود و او را در تحمل هرچه بهتر مراحل درمان یاری رساند.

پزشکان معتقدند، زمانی که بیماری سرطان و نوع آن به طور قطعی تشخیص داده شد، وقت آن است که به کودک اطلاعاتی داده شود. یک روان شناس بهترین انتخاب برای صحبت با کودک خواهد بود؛ چرا که والدین به خاطر بار احساسی زیاد در این مواقع نمی توانند برخورد مناسبی داشته باشند.

با توجه به سن کودک ، می توان درخصوص سرطان به کودک اطلاعات داد. معمولا بهترین همکاری با پزشک ، مربوط به کودکان 7تا 10ساله است که می توانند تا حدی درک صحیحی از بیماری خود داشته باشند، اما درمجموع به کودک گفته می شود که سرطان دشمن سلول های خوب بدن اوست و با داروهایی که هر هفته تزریق می شوند، باید به جنگ این سلول های بد رفت . ضمن این که برای وی تشریح می شود، به هر حال آمپول زدن جزو اساسی ترین مراحل درمان اوست و اشکالی ندارد که حتی گاهی گریه کند. صادق بودن با کودک باعث می شود، وی فرد معالج و لزوم اقدامات او را درک کرده و به وی اعتماد کند.

معمولا بچه ها کنجکاوتر از بزرگسالان هستند، به همین دلیل شروع به سوال درخصوص بیماری خود می کنند و می خواهند بدانند که آیا خوب می شوند یا خیر. برای مثال ، گاهی کودکان می پرسند:«آیا چون بچه بدی بودند دچار این بیماری شدند». وظیفه پزشک و پدر و مادر این کودکان دادن اطمینان کافی درخصوص بهبودی مجدد وی است و این که هر شخصی با هر سن و سال می تواند دچار سرطان شود؛ همچنین با رعایت دستورات پزشک و تزریق مرتب داروها احتمال درمان وی زیاد است.

رنج مضاعف

جز دردی که خود بیماری سرطان ایجاد می کند، داروهای شیمی درمانی هم باعث عوارض ناخوشایندی می شوند. بیشتر بیماران تحت شیمی درمانی دچار تهوع و استفراغ های شدید می شوند. تهوع و استفراغ هایی که گاهی 10-20بار در روز به سراغ فرد می آیند که طاقت فرسا و خسته کننده است و در کنار امید کم به بهبودی ، عذاب آورتر هم می شود. ریزش مو یکی دیگر از عوارض ناشی از شیمی درمانی است که گاهی بشدت در روحیه کودکان تاثیر منفی می گذارد.

در این موارد گاهی کودک تن به تزریق دارو یا ادامه درمان نمی دهد. توصیه شده در این موارد به کودک امکان داده می شود با اسباب بازی های مورد علاقه خود و حتی کنار دیگر کودکان بازی کند تا آرام شود، چون برای یک کودک زیر 7سال هیچ چیز به اندازه بازی لذت بخش نیست . به این شیوه ، همکاری کودک با اطرافیان ، خصوصا پزشک معالج بهتر شده و حاضر به از سر گرفتن روند درمانی می شود.

دلارام شجاعی باغینی