کودک ، تلویزیون ؛ انتخاب یا اجبار

عقربه های ساعت می چرخند و به ساعت 10 نزدیک می شوند؛ اما بچه ها هنوز نخوابیده اند، بزرگ ترها می خواهند به تماشای سریال ساعت شنی بنشینند، مادر که حواسش به همه چیز است ، صلاح نمی داند بچه ها این سریال را ببینند، ولی نمی داند به چه زبانی به آنها بگوید که بروند و بخوابند.

کد خبر: ۱۵۷۸۹۰

بچه ها که تماشای تلویزیون به اتفاق بزرگ ترها برایشان به یک عادت تبدیل شده است از سر شب تا حالا که ساعت 10شب است ، نتوانسته اند برنامه یا سریال دندانگیری را تماشا کنند و اکنون که می بینند همه آماده دیدن سریالی هستند که چند وقتی است نامش بر سر زبان ها افتاده است ، دوست ندارند میدان را به این سادگی ها خالی کنند. غروب و سر شب بهترین وقت پخش سریال ها و برنامه های مناسب کودک و نوجوان است ؛ اما در شب های بلند زمستان شبکه های مختلف تلویزیون برای آنها برنامه ای ندارد.

از طرفی کودکان و نوجوانان ایرانی از همان طفولیت می آموزند که همراه بزرگ ترها به تماشای برنامه های مختلف تلویزیون بنشینند و همراه آنها به سینما بروند و هر فیلم خشن ، خانوادگی ، عاطفی ، کمدی ، حادثه ای و... را تماشا کنند. در این شرایط کمتر کسی به این می اندیشد که از سنین پایین باید به کودکان «انتخاب» کردن را آموخت و به آنها یاد داد که باید برنامه ریزی داشته باشند و برای استفاده بهینه از زمان ، نباید تمام وقت خود را به تماشای تلویزیون اختصاص دهند؛ اما دستیابی به این تفکر ایده آل به آموزش و برنامه ریزی نیاز دارد.

آموزش را باید از بزرگسالان شروع کرد و به آنها آموخت که بچه ها را با کاربردهای رسانه فراگیری چون تلویزیون آشنا کنند و از همان کودکی ، تلویزیون را تنها سرگرمی آنها معرفی نکنند، البته در این آموزش خود تلویزیون می تواند نقش مهم و تاثیرگذاری داشته باشد. این تاثیرگذاری می تواند به چند شکل انجام شود؛ اول این که تلویزیون در ساعت های مشخص برنامه های مناسب برای کودکان پخش کند.

این برنامه ها باید متنوع و بیشتر سرگرم کننده باشند تا کودکان کاملا از آن راضی شوند. درهمین برنامه ها به روش غیر مستقیم می توان به کودکان آموخت که تماشای تلویزیون باید محدود باشد و لازم نیست بینندگان برنامه های کودک پا به پای بزرگ ترها بنشینند و همه برنامه ها را تماشا کنند.

کودکان وقتی می بینند بزرگ ترها به دیدن سریال های نمایشی علاقه نشان می دهند ناخواسته به این گونه برنامه ها بیشتر توجه می کنند، بنابراین لازم است تلویزیون به تولید و نمایش سریال های مناسب گروه سنی کودک بیشتر توجه کند. دراین سریال ها می توان بهترین پیام های آموزشی را به کودکان ارائه کرد و ناخودآگاه آنها را برای استفاده بهینه از رسانه آماده کرد.

یکی دیگر از روش های نهادینه کردن این اصل که کودکان نباید همه برنامه هایی را که از تلویزیون پخش می شود به تماشا بنشینند، درجه بندی کردن برنامه های تلویزیون بویژه سریال ها و فیلم های داستانی بر اساس سن کودکان است.

این روش سال هاست در کشورهای پیشرفته و درحال توسعه اجرا می شود. درجه بندی فیلم ها وسریال های تلویزیونی باعث می شود کودکان از همان روزهای ابتدایی که به سمت تلویزیون گرایش پیدا می کنند با این طبقه بندی آشنا شده و به مرور یاد بگیرند که چه برنامه هایی مناسب سن آنهاست و چه برنامه هایی برای آنها تولید نشده است و آنها باید برای دیدن این گونه آثار کمی صبر کنند تا بزرگ تر شوند، البته درجه بندی برنامه ها و سریال های تلویزیونی بر اساس سن ، زمانی کاربردی می شود که تلویزیون برای هر گروه سنی برنامه های متنوع و زیادی داشته باشد تا بتواند به نیازهای هر گروه به طور کامل پاسخ دهد. اما زمانی که مثلا برای گروه کودک و نوجوان سریال داستانی تولید نمی شود، او برای پاسخگویی به نیاز خود همراه بزرگ ترها به تماشای سریال هایی می نشیند که نه او را سرگرم می کنند و نه به او آموزش می دهند و حتی گاهی در آنها چیزهایی به نمایش در می آید که چون کودک از ماهیت آنها اطلاع کافی ندارد، باعث بدآموزی نیز می شوند.

پخش سریال ساعت شنی از این نظر خانواده ها و مسوولان را روی بدآموزی این سریال حساس کرد که قبل از شروع تیتراژ ساعت شنی ، این جمله نوشته می شود: دیدن این سریال برای افراد زیر 16سال مناسب نیست. جالب اینجاست که برخی نمایندگان مجلس به این زیرنویس اعتراض کردند و گفتند که کودکان و نوجوانان با خواندن این جمله برای دیدن سریال بیشتر ترغیب می شوند! درصورتی که اگر درجه بندی فیلم ها و سریال های تلویزیونی به عنوان یک قانون اجرایی شود، دیگر حس کنجکاوی کودکان را برنمی انگیزد، بلکه به آنها آموزش می دهد که کدام برنامه های تلویزیون را برای دیدن انتخاب کنند.

پخش سریال ساعت شنی با این رویکرد را به فال نیک می گیریم و چنین تصور می کنیم که تلویزیون درجه بندی فیلم ها و سریال ها را در دستور کار خود قرار داده است ، البته با این خوشبینی که تولیدات رسانه ای کودکان و نوجوانان هم افزایش یابد و راه اندازی شبکه مخصوص آنها مورد توجه مدیران سیما قرار گیرد.