سفر به یزد فقط به بازدید از خانههای خشتی، بادگیرهای بلند، کوچههای آشتیکنان و بناهای تاریخی محدود نمیشود. بخشی از جذابیت این شهر کویری را باید در طعم شیرینیهای سنتی و هنر دست مردمان آن جستوجو کرد. سوغات یزد تنوع زیادی دارد و از شیرینیهای معروفی مانند قطاب، باقلوا، لوز و حاجی بادام تا صنایع دستی ظریفی مانند ترمه، زیلو و سفال را در بر میگیرد.
بسیاری از مسافران هنگام بازگشت از یزد به دنبال سوغاتیهایی هستند که هم یادآور فرهنگ و اصالت این شهر باشند و هم برای دوستان و خانواده هدیهای مناسب به شمار بروند. آشنایی با ویژگیهای هر محصول، مواد اولیه، ماندگاری و محل خرید آن کمک میکند انتخاب دقیقتری داشته باشید. در این مقاله با مهمترین سوغات خوراکی و صنایع دستی یزد آشنا میشوید و نکات کاربردی خرید و نگهداری آنها را میخوانید.
بخش مهمی از شهرت یزد به شیرینیهای سنتی آن مربوط میشود. استفاده از مغزهایی مانند بادام و پسته، هل، گلاب، شکر و آرد در کنار روشهای قدیمی شیرینیپزی، محصولاتی با عطر و طعم متفاوت به وجود آورده است. اگر برای خرید سوغات خوراکی یزد برنامهریزی میکنید، گزینههای زیر از معروفترین انتخابها هستند.

قطاب یزدی یکی از شناختهشدهترین شیرینیهای سنتی ایران و از مهمترین سوغات خوراکی این شهر است. این شیرینی از دو بخش اصلی تشکیل میشود: خمیر بیرونی و مغز شیرین داخل آن. برای تهیه مغزی معمولاً از پودر بادام، پودر قند و هل استفاده میکنند و خمیر بیرونی نیز با ترکیبی از آرد، روغن، شیر یا ماست و زرده تخممرغ آماده میشود.
پس از قرار دادن مغزی داخل خمیر، قطاب را به شکل گرد یا نیمدایره درمیآورند و در روغن سرخ میکنند. در مرحله آخر، شیرینی را در پودر قند میغلتانند تا پوششی سفید و شیرین پیدا کند.
ویژگی اصلی قطاب، تضاد بافت لایه بیرونی نسبتاً ترد با مغز نرم و معطر آن است. این شیرینی در کنار چای و نوشیدنیهای گرم سرو میشود و برای پذیرایی یا هدیه دادن انتخاب مناسبی است.
هنگام خرید قطاب به تازگی محصول، کیفیت مغز بادام و میزان جذب روغن توجه کنید. قطاب تازه نباید بوی روغن کهنه داشته باشد یا بیش از اندازه سفت و خشک شده باشد.
باقلوا یزدی یکی دیگر از معروفترین سوغاتیهای یزد است که به دلیل طعم شیرین، عطر هل و گلاب و استفاده از مغزهای خوراکی طرفداران زیادی دارد. این شیرینی در شکلهای مختلفی مانند لوزی، مربعی و لولهای تهیه میشود.
مواد اولیه باقلوا بسته به دستور تهیه و نوع آن متفاوت است، اما معمولاً آرد، شکر، روغن، شیر، گلاب، هل و مغزهایی مانند پسته و بادام در آن به کار میروند. برخی نمونهها نیز با نارگیل تهیه میشوند.
باقلوا به دلیل ظاهر زیبا و امکان بستهبندی در جعبههای کادویی، یکی از گزینههای مناسب برای هدیه دادن است. اگر شیرینیهای مغزدار را دوست دارید، نوع پستهای و بادامی را امتحان کنید. البته باقلوا معمولاً شیرینی نسبتاً زیادی دارد و برای افرادی که طعمهای ملایمتر را ترجیح میدهند، بهتر است در کنار شیرینیهای کمشیرینتر خریداری شود.
لوز از شیرینیهای قدیمی و محبوب یزد است که به دلیل بافت نرم، شکلهای منظم و تنوع طعم، جایگاه ویژهای در میان سوغات این شهر دارد. این شیرینی معمولاً به شکل قطعات کوچک لوزی یا مربع برش داده میشود.
لوز یزدی در انواع مختلفی تهیه میشود که مهمترین آنها عبارتاند از:
لوز معمولاً برای پذیرایی در مهمانیها و مناسبتهای مختلف استفاده میشود. اگر قصد خرید جعبهای از شیرینیهای یزدی را دارید، ترکیبی از چند نوع لوز میتواند انتخاب مناسبی باشد.
حاجی بادام یکی از خاصترین شیرینیهای سنتی یزد است که اندازه کوچکی دارد و معمولاً به شکل توپهای گرد یا لقمههای کوچک عرضه میشود. این شیرینی از ترکیب موادی مانند پودر بادام، آرد، پودر قند، هل و روغن تهیه میشود.
حاجی بادام برخلاف قطاب، مغز جداگانهای درون خمیر ندارد و ترکیبات اصلی آن در تمام بافت شیرینی وجود دارند. نتیجه این ترکیب، شیرینی کوچکی با بافت ترد و عطر بادام و هل است.
این محصول به دلیل اندازه کوچک و بستهبندی آسان، برای پذیرایی در محل کار، سفر و مهمانی مناسب است. همچنین در مقایسه با شیرینیهای بزرگتر، خوردن آن راحتتر است و میتوان چند عدد از آن را در کنار چای سرو کرد.
درباره منشأ نام حاجی بادام روایتهای مختلفی وجود دارد و نمیتوان یکی از آنها را بدون سند تاریخی معتبر، روایت قطعی دانست.
پشمک یکی از شیرینیهای محبوب یزد است که به دلیل ظاهر رشتهای و بافت بسیار سبک، بهراحتی از دیگر شیرینیهای سنتی قابل تشخیص است. این خوراکی از شکر و ترکیباتی مانند آرد و روغن در فرایند تولید تهیه میشود و با کشش و شکلدهی مواد، ساختار رشتهای پیدا میکند.
پشمک در طعمهای مختلفی مانند وانیلی، کاکائویی، زعفرانی و میوهای عرضه میشود. برخی تولیدکنندگان نیز آن را در بستهبندیهای چند رنگ و ترکیبی به فروش میرسانند.
مهمترین نکته هنگام خرید پشمک، توجه به بستهبندی و محافظت آن در برابر رطوبت است؛ زیرا رطوبت میتواند بافت رشتهای و لطیف محصول را تغییر دهد. پشمک برای کودکانی که به شیرینیهای سبک علاقه دارند و همچنین برای هدیه دادن گزینه مناسبی است.
کیک یزدی از شیرینیهای شناختهشدهای است که امروزه در بسیاری از شهرهای ایران تهیه میشود، اما همچنان نام آن با یزد پیوند خورده است. این کیک معمولاً در قالبهای کوچک و با سطحی برجسته پخته میشود.
در تهیه کیک یزدی از آرد، تخممرغ، شکر، روغن، ماست یا شیر و موادی مانند هل و گلاب استفاده میشود. روی برخی نمونهها نیز کنجد میریزند. عطر هل و گلاب در کنار بافت نرم و نسبتاً متراکم، از ویژگیهای این شیرینی است.
اگر میخواهید کیک یزدی را بهعنوان سوغات تهیه کنید، بهتر است نمونههای تازه و روز را انتخاب کنید؛ زیرا این محصول در مقایسه با شیرینیهای خشک، ماندگاری کمتری دارد و ممکن است در مسیر طولانی کیفیت اولیه خود را از دست بدهد.
حلوا ارده از خوراکیهای معروف استان یزد است که بهویژه با نام اردکان شناخته میشود؛ بنابراین بهتر است آن را از سوغات استان یزد بدانیم، نه محصولی که صرفاً در شهر یزد تولید میشود.
ماده اصلی این خوراکی ارده یا خمیر کنجد است که با شیرینکنندههایی مانند شکر یا شیره ترکیب میشود. حلوا ارده بافتی متراکم، نرم و گاهی کمی رشتهای دارد و به دلیل وجود کنجد، طعمی متفاوت از شیرینیهای آردی و مغزدار یزدی ارائه میدهد.
حلوا ارده معمولاً در وعده صبحانه یا بهعنوان میانوعده مصرف میشود. هنگام خرید، به تاریخ تولید، ترکیبات درجشده روی بستهبندی و شرایط نگهداری توجه کنید. اگر به کنجد حساسیت دارید، باید از مصرف این محصول خودداری کنید.
علاوه بر موارد بالا، چند خوراکی دیگر نیز در فهرست سوغات یزد قرار میگیرند:
تنوع این محصولات باعث شده است که خرید سوغات خوراکی یزد فقط به قطاب و باقلوا محدود نباشد.
اگر به دنبال سوغاتی ماندگار هستید، صنایع دستی یزد انتخاب ارزشمندی هستند. این محصولات علاوه بر کاربرد روزمره، بخشی از تاریخ و هویت هنری منطقه را نشان میدهند. در ادامه مهمترین صنایع دستی یزد را معرفی میکنیم.

ترمه یکی از شناختهشدهترین صنایع دستی یزد و از پارچههای سنتی ارزشمند ایران است. این پارچه با نقشهای ظریف و رنگهای هماهنگ شناخته میشود و در گذشته از الیاف ارزشمندی مانند ابریشم، پشم و کرک برای تولید آن استفاده میشد.
یکی از ویژگیهای ظاهری ترمه، نقش بتهجقه است که در کنار طرحهای اسلیمی، گلدار و ترکیبی، جلوهای خاص به آن میبخشد. امروزه ترمه در محصولات مختلفی مانند رومیزی، سجاده، رانر، کیف، جانماز، کوسن و پارچههای تزئینی عرضه میشود.
هنگام خرید ترمه، تنها به ظاهر و رنگ آن توجه نکنید. جنس الیاف، تراکم بافت، کیفیت دوخت و پشت پارچه نیز اهمیت دارند. همچنین باید میان ترمه دستبافت و نمونههای ماشینی تفاوت قائل شوید؛ زیرا قیمت و ارزش هنری آنها یکسان نیست.
ترمه به دلیل ظاهر رسمی و ماندگاری مناسب، برای هدیههای ارزشمند و یادگاریهای خانوادگی گزینه خوبی است.
زیلو یکی از صنایع دستی شاخص استان یزد است که شهر میبد بهعنوان مرکز اصلی تولید آن شناخته میشود. این زیرانداز سنتی معمولاً از الیاف پنبهای بافته میشود و به دلیل ساختار ساده، مقاومت و قابلیت استفاده در فضاهای مختلف، اهمیت زیادی دارد.
زیلو برخلاف فرشهای پرزدار، سطحی صاف و بدون پرز دارد. طرحهای هندسی و ترکیب رنگهایی مانند آبی، سفید، قرمز و سبز از ویژگیهای ظاهری آن هستند. برخی نمونههای سنتی نیز با نقوش و نوشتههای خاص تزئین میشوند.
یکی از نکات جالب درباره زیلو، ارتباط آن با معماری و فضای مذهبی مناطق کویری است. این زیرانداز در گذشته برای پوشاندن کف مسجدها، خانهها و فضاهای عمومی استفاده میشد.
میبد به دلیل جایگاه مهم خود در این هنر، از سوی شورای جهانی صنایع دستی بهعنوان شهر جهانی زیلو شناخته شده است. در این شهر میتوان نمونههای مختلف زیلو را در اندازهها و طرحهای متنوع تهیه کرد.
سفال و سرامیک از دیگر صنایع دستی معروف استان یزد هستند که میبد در تولید آنها جایگاه ویژهای دارد. هنرمندان این منطقه با استفاده از خاک و مواد اولیه مناسب، ظروف و اشیای تزئینی متنوعی تولید میکنند.
بشقاب، کاسه، گلدان، لیوان، ظروف پذیرایی و مجسمههای کوچک از محصولات رایج این هنر هستند. در برخی نمونههای سفال میبد، نقشهایی مانند مرغ، ماهی و خورشید دیده میشود که به محصولات ظاهری متمایز میبخشند.
اگر به دنبال سوغاتی کاربردی هستید، ظروف سفالی میتوانند انتخاب مناسبی باشند. بااینحال، هنگام خرید باید به کیفیت لعاب، یکنواختی سطح، نداشتن ترک و لبپریدگی و کاربرد موردنظر محصول توجه کنید. هر ظرف تزئینی یا سفالی الزاماً برای نگهداری مواد غذایی مناسب نیست.
داراییبافی یکی از هنرهای پارچهبافی سنتی یزد است که به دلیل روش خاص رنگآمیزی نخها، ظاهر متفاوتی دارد. در این روش، نخهای تار پیش از بافت به شکل مشخصی رنگآمیزی میشوند تا پس از قرار گرفتن در کنار یکدیگر، طرحهای هندسی و رنگارنگ ایجاد کنند.
پارچههای دارایی در گذشته برای تهیه بقچه، روتختی، رومیزی و وسایل پارچهای خانه استفاده میشدند. امروزه نیز میتوان نمونههایی از این هنر را در قالب محصولات تزئینی و کاربردی پیدا کرد.
اگر به صنایع دستی متفاوت علاقه دارید، داراییبافی یکی از گزینههایی است که کمتر از ترمه شناخته شده، اما از نظر هنری و فرهنگی ارزشمند است.
در کنار صنایع دستی مشهورتر، محصولات دیگری نیز در بازارهای یزد عرضه میشوند. از جمله:
انتخاب میان این محصولات به بودجه، سلیقه و کاربرد مورد نظر شما بستگی دارد. برای هدیهای کوچک، یک محصول پارچهای یا ظرف تزئینی مناسب است؛ اما اگر به دنبال یادگاری ماندگارتر هستید، ترمه یا زیلوی دستبافت ارزش بررسی بیشتری دارد.

برای خرید سوغات یزد، هم میتوانید به بازارهای سنتی و فروشگاههای صنایع دستی مراجعه کنید و هم از شیرینیفروشیهای تخصصی خرید داشته باشید. انتخاب محل خرید به نوع محصول بستگی دارد؛ برای مثال، خرید قطاب و باقلوا از قنادیهای معتبر و تهیه زیلو از فروشندگان تخصصی صنایع دستی انتخاب منطقیتری است.
میدان امیرچخماق یکی از شناختهشدهترین نقاط گردشگری یزد است و فروشگاههای اطراف آن برای خرید سوغات خوراکی و صنایع دستی گزینه مناسبی هستند. در این محدوده میتوانید شیرینیهای سنتی، محصولات کادویی و برخی یادگاریهای محلی را پیدا کنید.
یکی از نامهای شناختهشده در حوزه شیرینیپزی یزد، بنگاه شیرینیسازی حاج خلیفه علی رهبر است که محصولات سنتی مانند قطاب، باقلوا، لوز و حاجی بادام عرضه میکند. اگر قصد خرید شیرینی برای هدیه دادن دارید، بستهبندیهای متنوع این مجموعه نیز قابل بررسی هستند.
بازار خان از بازارهای تاریخی یزد است که با فضای سنتی و مغازههای متعدد، فرصت مناسبی برای آشنایی با محصولات محلی فراهم میکند. در این بازار و محدوده اطراف آن میتوانید فروشگاههای عرضهکننده پارچه، صنایع دستی، محصولات تزئینی و برخی سوغات خوراکی را پیدا کنید.
اگر قصد خرید ترمه، ظروف سنتی یا یادگاریهای هنری دارید، گشتوگذار در این محدوده میتواند مفید باشد. بهتر است پیش از خرید محصولات گرانقیمت، کیفیت، جنس و اصالت آنها را از چند فروشنده بررسی کنید.
بازار قیصریه یکی از فضاهای تاریخی بازار یزد است که بازدید از آن میتواند بخشی از تجربه خرید در بافت قدیمی شهر باشد. این محدوده برای کسانی که به بازارهای سنتی، معماری تاریخی و محصولات محلی علاقه دارند، جذاب است.
در این بازار و اطراف آن میتوانید فروشگاههای صنایع دستی و محصولات سنتی را بررسی کنید. البته تنوع و موجودی کالا در فروشگاهها ممکن است تغییر کند؛ بنابراین بهتر است برای خرید یک محصول مشخص، پیش از مراجعه از فعالیت فروشنده اطمینان حاصل کنید.
اگر قصد خرید زیلوی اصیل یا سفال و سرامیک محلی را دارید، پیشنهاد میشود میبد را نیز در برنامه سفر قرار دهید. این شهر در نزدیکی یزد قرار دارد و بهواسطه زیلو بافی و سفالگری شناخته میشود.
در میبد میتوانید محصولات متنوعی از جمله زیلوهای دستبافت، ظروف سفالی، گلدانها و وسایل تزئینی تهیه کنید. بازدید از موزه زیلو و سفال میبد نیز فرصت خوبی برای آشنایی با پیشینه این هنرها و تفاوت نمونههای قدیمی و جدید فراهم میکند.
اردکان یکی دیگر از شهرهای استان یزد است که به تولید محصولات کنجدی، بهویژه حلوا ارده و ارده، شهرت دارد. اگر در مسیر سفر خود از این شهر عبور میکنید، میتوانید محصولات کنجدی را از تولیدکنندگان و فروشگاههای معتبر محلی تهیه کنید.
برای خرید این محصولات، به ترکیبات، تاریخ تولید، شرایط نگهداری و بستهبندی بهداشتی توجه داشته باشید.
تنوع سوغاتیهای یزد ممکن است انتخاب را کمی دشوار کند. بهترین راه این است که پیش از خرید، نوع استفاده، بودجه، مدت زمان سفر و شرایط حمل محصول را در نظر بگیرید.
کدام سوغات یزد برای هدیه دادن مناسبتر است؟
| نوع سوغات | ویژگی اصلی | مناسب برای |
| قطاب | مغزدار و معطر | پذیرایی و هدیه خانوادگی |
| باقلوا | شیرین و کادویی | هدیه رسمی و مهمانی |
| لوز | نرم و متنوع | پذیرایی و جعبه سوغات |
| حاجی بادام | کوچک و ترد | هدیه جمعی و محل کار |
| پشمک | سبک و رشتهای | کودکان و علاقهمندان به شیرینی |
| حلوا ارده | کنجدی و مقوی | صبحانه و میانوعده |
| ترمه | پارچه نفیس و تزئینی | هدیه ارزشمند |
| زیلو | زیرانداز دستبافت | دکوراسیون و یادگاری ماندگار |
| سفال میبد | کاربردی و تزئینی | هدیه هنری |
| داراییبافی | پارچه رنگارنگ | هدیه خاص و متفاوت |
نکات مهم برای خرید سوغات خوراکی
هنگام خرید شیرینیهای یزدی به چند نکته توجه کنید:
برای خرید صنایع دستی نیز بهتر است بهجای توجه صرف به ظاهر، کیفیت ساخت و کاربرد محصول را بررسی کنید.
همچنین اگر قصد خرید چند محصول را دارید، بهتر است ابتدا قیمت و کیفیت نمونههای مشابه را در چند فروشگاه مقایسه کنید. این کار به شما کمک میکند با بودجه مشخص، انتخاب مناسبتری داشته باشید.
سوغات یزد ترکیبی از طعمهای شیرین و هنرهای سنتی است که هر کدام بخشی از فرهنگ و هویت این منطقه را نشان میدهند. قطاب، باقلوا، لوز، حاجی بادام و پشمک از معروفترین شیرینیهای این شهر هستند و برای پذیرایی و هدیه دادن انتخابهای مناسبی محسوب میشوند.
در میان صنایع دستی نیز ترمه یزد، زیلو میبد، سفال و سرامیک و داراییبافی ارزش خرید دارند. اگر به دنبال سوغاتی خوراکی و خوشطعم هستید، شیرینیهای سنتی را انتخاب کنید؛ اما اگر ماندگاری و ارزش هنری برایتان اهمیت بیشتری دارد، ترمه و زیلو گزینههای مناسبتری هستند.
پیشنهاد میشود در سفر به یزد، خرید سوغات را به محصولات شناختهشده محدود نکنید و با تهیه یک محصول دستساز از هنرمندان محلی، بخشی از هنر و فرهنگ این سرزمین را نیز با خود به خانه ببرید.
قطاب یزدی یکی از مشهورترین سوغات این شهر است. باقلوا، لوز، حاجی بادام و پشمک نیز از دیگر شیرینیهای شناختهشده یزد هستند. در میان صنایع دستی هم ترمه و زیلو میبد شهرت زیادی دارند.
اگر به شیرینیهای مغزدار علاقه دارید، قطاب و باقلوا انتخابهای مناسبی هستند. لوز برای علاقهمندان به شیرینی نرم و حاجی بادام برای کسانی که بافت ترد را ترجیح میدهند، گزینههای خوبی محسوب میشوند.
ترمه، زیلو، سفال و سرامیک میبد، داراییبافی و ظروف مسی از بهترین گزینهها برای این افراد هستند. این محصولات ماندگارند و میتوانند یادگاری ارزشمندی از سفر باشند.
بله. حلوا ارده از سوغات معروف استان یزد است و شهر اردکان یکی از مراکز شناختهشده تولید آن به شمار میرود. این محصول بر پایه ارده یا خمیر کنجد تهیه میشود.
برای خرید شیرینیهای سنتی میتوانید فروشگاههای معتبر شیرینیفروشی، از جمله بنگاه شیرینیسازی حاج خلیفه علی رهبر را بررسی کنید. بازار خان و محدوده امیرچخماق نیز برای خرید محصولات سنتی و صنایع دستی مناسب هستند. برای زیلو و سفال هم مراجعه به میبد انتخاب بهتری است.
صنایع دستی مانند ترمه، زیلو و ظروف سفالی در صورت نگهداری مناسب ماندگاری طولانی دارند. در میان خوراکیها، ماندگاری به نوع شیرینی، تازگی، ترکیبات و بستهبندی بستگی دارد. شیرینیهای خشک و بستهبندیشده معمولاً برای حمل در سفر مناسبتر از محصولات تازه و نرم هستند.
اولین واکنشها به تازهترین انیمیشن دیزنی: