در این میان، برنامه «ضربان» بهعنوان یکی از قدیمیترین و باسابقهترین برنامههای شبکه سلامت، همواره تلاش کرده تا باتکیهبر نیازهای واقعی مردم، پلی میان دانش متخصصان و دغدغههای روزمره مخاطبان ایجاد کند و با رویکردی تعاملی، سلامت را به خانهها بیاورد.
علی رضایی، تهیهکننده برنامه ضربان با تشریح ساختار این برنامه به جامجم گفت: برنامه ضربان یکی از برنامههای پایه شبکه سلامت است و جزو رسالت اصلی شبکه سلامت تعریف میشود. ما در این برنامه یک تیم سردبیری مانند آقای دکتر دهقان و آقای دکتر قربانی داریم که بهعنوان اتاق فکر و بخش محتوایی برنامه عمل میکند.
ما موضوعات روز را که در حوزه سلامت برای جامعه مسألهساز یا محل پرسش است، رصد و تحلیل میکنیم و بعد از آن، متناسب با همان نیازها، از اساتید عضو هیأتعلمی دانشگاههای مطرح و کارشناسان زبده دعوت میکنیم در برنامه حضور پیدا کنند.
وی ادامه داد: موضوعات برنامه بهصورت اتفاقی یا صرفا براساس تشخیص درونسازمانی انتخاب نمیشود. ما سؤالهای رایج جامعه را از مسیرهای مختلف پیامک، تماس و بازخوردها که به برنامه و شبکه میرسد، بررسی میکنیم. بعد، این موضوعات پالایش میشود تا مشخص شود مردم بیشتر درگیر چه مسألهای هستند و در نهایت همان موضوع در اولویت قرار میگیرد؛ بنابراین، آنچه در ضربان مطرح میشود، در اصل بازتاب نیاز و مطالبه واقعی مخاطب است.
رضایی با اشاره به رویکرد این برنامه افزود: ما تلاش کردیم ضربان را بیشتر مخاطبمحور پیش ببریم تا کارشناس محور. از همان بخش اول برنامه سعی میکنیم موضوع را برای مردم مشخص کنیم تا مخاطب وارد جریان اصلی برنامه شود. از نخستین لحظات، همکاران ما در حال دریافت بازخوردها و ارتباط با مردم هستند و مجری هم بهصورت مداوم از بینندگان دعوت میکند تماس بگیرند و سؤالهایشان را مطرح کنند. حتی وقتی نام چند نفر از مخاطبان را روی آنتن میخوانیم و میگوییم این موضوع به درخواست شما در برنامه مطرح شده، هدف اصلی این است که بگوییم نظر مخاطب برای ما مهم است و او در شکلگیری محتوای برنامه نقش دارد.
وی با بیان این که این نگاه باعث شد مخاطب احساس کند برنامه متعلق به خودش است، ادامه داد: ما میخواستیم این ذهنیت از بین برود که تلویزیون رسانهای یکطرفه است و مردم صرفا باید شنونده باشند. وقتی مخاطب میبیند نامش برده میشود، پیامش دیده میشود و مسألهای که برایش اهمیت داشته به آنتن رسیده، طبیعی است که احساس مشارکت بیشتری میکند.
به گفته وی نتیجه این رویکرد روشن است؛ پیامکهای برنامه بهصورت معناداری افزایش پیدا میکند و کیفیت پیامها هم بالا میرود، چون بیننده مطمئن میشود پیامش واقعا خوانده و پیگیری میشود.
مخاطبمحوری و گوش شنوای رسانه
تهیهکننده ضربان درباره ارتباط تلفنی با مخاطبان گفت: ما بخش مهمی از برنامه را به تماس زنده با مردم اختصاص دادهایم. به مخاطب میگوییم؛ اگر دوست دارید سؤالتان را تلفنی مطرح کنید و برایتان سخت است که آن را در قالب پیامک بنویسید، فقط اعلام کنید تا همکاران ما با شما تماس بگیرند. قبل از اینکه مخاطب روی آنتن بیاید، سؤال او بررسی میشود تا مطمئن شویم مسألهاش با موضوع برنامه مرتبط است. اگر هم مرتبط نباشد، باز هم او را رها نمیکنیم؛ بلکه راهنماییاش میکنیم و به او احترام میگذاریم، چون برای ما حتی یک مخاطب هم اهمیت دارد و احترام او کمتر از احترام به کارشناس برنامه نیست.
او افزود: این نوع برخورد، برای مردم حس بسیار خوبی ایجاد میکند. وقتی مخاطب میبیند تلویزیون با او تماس میگیرد، وقت میگذارد، حرفش را میشنود و حتی برای مسألهاش راهکار و مشاوره ارائه میکند، احساس میکند با رسانهای روبهرو است که واقعا گوش شنوا دارد. ما دقیقا دنبال همین حس هستیم؛ اینکه مخاطب بداند در برنامه ضربان دیده، شنیده میشود و حضورش تأثیر دارد. این مسأله کمک میکند تلویزیون در ذهن مردم از یک نهاد دور و دستنیافتنی، به یک همراه قابلاعتماد تبدیل شود.
رضایی با اشاره به فضای اجرای برنامه بیان کرد: ما سعی کردیم فضای برنامه خشک و رسمی نباشد. مجری برنامه با مخاطب صمیمی حرف میزند، احوالش را میپرسد، درباره شرایط شهرش سؤال میکند و اجازه میدهد او بدون اضطراب و تعجیل مسألهاش را مطرح کند. این صمیمیت باعث میشود مخاطب وقتی از شهرهایی مثل ملایر، خاش یا هر نقطه دیگری از کشور تماس میگیرد، احساس غریبی نکند و بتواند با آرامش حرف بزند. حتی کارشناس برنامه هم اگر لازم باشد از خود مخاطب سؤال میپرسد تا مسأله دقیقتر روشن شود. این یعنی برنامه واقعا حالت تعاملی پیدا کرده و مخاطب فقط یک شنونده خاموش نیست.
پیوندی میان نقاط مختلف کشور
وی ادامه داد: یکی از نکات مهمی که در این تماسها برای ما اهمیت دارد، همین پیوندی است که میان نقاط مختلف کشور شکل میگیرد. وقتی مخاطبی از خاش یا تبریز یا شهری دیگر روی خط میآید، بیننده فقط یک سؤال پزشکی نمیشنود بلکه با حالوهوای آن منطقه، با لهجه و با بخشی از زیست مردم آنجا هم آشنا میشود.
این مسأله بهصورت نامحسوس یک حس همبستگی و شناخت بیشتر نسبت به ایران و مردمش ایجاد میکند. ما حتی از همین فضا استفاده میکنیم تا به موضوعات اجتماعی مثل مصرف آب و برق هم اشاره کنیم و بگوییم؛ مثلا رعایت مصرف در شهرهای دیگر چه تأثیری بر زندگی هموطنانمان دارد.
تهیهکننده برنامه ضربان درباره شیوه طرح مباحث تخصصی در برنامه گفت: ما نمیخواهیم برنامه به کلاس درس دانشگاهی تبدیل شود. اساتید ما بسیار توانمند هستند و اگر بخواهند صرفا از منظر تخصصی و آموزشی صحبت کنند، میتوانند ساعتها تدریس کنند، اما مسأله این است که مخاطب ما در لحظه اول دنبال راهکار است. او درد دارد، نگرانی دارد و میخواهد بداند الان چه باید بکند. برای همین از کارشناسان میخواهیم مطالب را ساده، ملموس و کاربردی بیان کنند و بهجای به اصطلاحات سنگین و توضیحات پیچیده علمی، بیشتر روی توصیههایی تمرکز کنند که برای زندگی روزمره مردم قابلفهم و قابل اجرا باشد.
او افزود: مثلا اگر موضوع درباره چشم، زانو، ستون فقرات یا بیماریهای قلبی باشد، تلاش میکنیم توضیحها در سطحی ارائه شود که مردم بتوانند آن را راحت درک کنند. اینکه فقط بگوییم از نظر علمی چه اتفاقی در بدن میافتد، لزوما کمکی به مخاطب نمیکند، اما اگر به او بگوییم چه مراقبتی لازم است، چه علائمی را باید جدی بگیرد، چه زمانی به پزشک مراجعه کند و چه عادتهایی را اصلاح کند، آن وقت برنامه واقعا به دردش میخورد. ما میخواهیم مخاطب بعد از دیدن برنامه حس کند چیزی یاد گرفته که میتواند همان روز در زندگیاش به کار ببندد.
در گفتوگو با کارگردان «افسانه سپهر» مطرح شد: