گاهی رعایت فاصله در یک صف، خودداری از توقف در مسیرهای پرتردد، همراه داشتن داروهای ضروری، مراقبت از افراد کمتوان یا اطلاعرسانی سریع در مواقع اضطراری تاثیری بهمراتب بیشتر از آنچه تصور میشود بر مدیریت این مراسم گسترده دارد. در این بین علیرضا رئیسی نیز دستورالعمل نظارت بهداشتی مراسم را به دانشگاههای علوم پزشکی مرتبط با این مراسم ابلاغ کرده است. در این گزارش، کارشناسان مهمترین نکاتی را مرور میکنند که رعایت آنها میتواند ضمن حفظ سلامت زائران، به تسهیل خدمترسانی و برگزاری هرچه منظمتر این مراسم کمک کند.
ایمنی در دل ازدحام
در کنار شور حضور مردم و تلاش شبانهروزی همه دستگاههای کشور، برای میزبانی شایسته از زائران، رعایت توصیههای ایمنی نیز نقش مهمی در برگزاری هرچه منظمتر این مراسم خواهد داشت. در این بین، کارشناسان ایمنی هشدار میدهند در ازدحامهای شدید، فشار ناشی از تراکم جمعیت میتواند تنفس افراد را مختل کرده و سلامت آنان را با خطر جدی مواجه کند. با این حال، رعایت چند توصیه ساده میتواند احتمال بروز آسیب را تا حد زیادی کاهش دهد. در صورتی که در موج جمعیت گرفتار شدید، بهترین اقدام آن است که دستهای خود را مانند حالت دفاعی ورزشکاران بوکس مقابل سینهتان قرار دهید تا فضای کافی برای حرکت قفسه سینه و تنفس حفظ شود. همچنین توصیه میشود سر را بالا نگهدارید و با حفظ آرامش، نفسهای عمیق و منظم بکشید. در چنین شرایطی، حرکت برخلاف جریان جمعیت یا تلاش برای هل دادن دیگران نهتنها کمکی به شما نمیکند بلکه فشار وارد شده به افراد را افزایش میدهد؛ بنابراین بهتر است همسو با جریان جمعیت حرکت کرده و به محض کاهش تراکم، بهصورت مورب و با احتیاط خود را به حاشیههای امن برسانید.
اسماعیل نجار رئیس پیشین سازمان مدیریت بحران کشور در گفتوگو با جام جم توضیح میدهد: شرکتکنندگان باید اطلاعیههای رسمی را با دقت دنبال کرده و از حضور در نقاط پرتراکم یا ایجاد فشار بر جمعیت خودداری کنند تا نیروهای امدادی و انتظامی بتوانند در صورت نیاز، خدمات خود را با سرعت و سهولت بیشتری ارائه دهند.
گرمازدگی را جدی بگیرید
همزمان با تدارک گسترده برای برگزاری آیین تشییع رهبر شهید و با توجه به پیشبینی حضور انبوه مردم و افزایش دمای هوا، سازمان اورژانس کشور از زائران خواسته با رعایت توصیههای بهداشتی و مراقبتی، از بروز گرمازدگی جلوگیری کنند. براساس این توصیهها، مهمترین اقدام برای مقابله با گرمای هوا، نوشیدن منظم آب و مایعات پیش از احساس تشنگی است. اورژانس همچنین توصیه کرده زائران تا حد امکان در مسیرهای سایهدار تردد کنند و با پوشیدن لباسهای سبک، گشاد و روشن، از افزایش دمای بدن جلوگیری کنند. استفاده از کلاه لبهدار، عینک آفتابی، کرم ضدآفتاب و خنک نگهداشتن صورت و گردن با دستمال مرطوب یا اسپری آب نیز از دیگر راهکارهای مؤثر برای کاهش اثر گرما بر بدن عنوان شده است. همچنین در صورت امکان، استراحتهای کوتاه در مکانهای خنک میتواند از خستگی و گرمازدگی پیشگیری کند.
سیدسعید هاشمی نظری رئیس ستاد برگزاری مراسم وداع و تشییع رهبر شهید انقلاب در دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی نیز ضمن اشاره به نکات بهداشتی و ایمنی این مراسم میگوید: «به سالمندان، کودکان و افرادی که دارای بیماریهای زمینهای بهویژه بیماریهای قلبی و عروقی هستند توصیه میشود در محلهای سایهدار و حاشیه مراسم حضور یابند و از قرار گرفتن در فضاهای شلوغ و پرتراکم خودداری کنند.»
او استفاده از پودرهای الکترولیت را راهکاری مؤثر برای پیشگیری از گرمازدگی میداند و میافزاید: «شرکتکنندگان پیش از آغاز مراسم، مایعات کافی بنوشند و در طول مراسم نیز یک بطری آب و ترجیحا حاوی پودر الکترولیت (قابل تهیه از داروخانهها) بههمراه داشته باشند.»
هاشمی نظری همچنین از گروههای آسیبپذیر همچون سالمندان و مبتلایان به بیماریهای زمینهای خواست برای حفظ سلامت خود و دیگران، در تمام مراحل بهویژه در نقاط شلوغ از ماسک استفاده کنند، تا حد امکان فاصلهگذاری اجتماعی را رعایت نمایند و به بهداشت عمومی توجه داشته باشند.
نسخهای برای گروههای آسیبپذیر
در مراسم تشییع رهبر شهید، توجه بیشتر به گروههای آسیبپذیر بسیار حائز اهمیت است. دکتر محبوبه فیروزی مدیر گروه مامایی و بهداشت باروری دانشگاه علوم پزشکی مشهد با تاکید بر ضرورت مراقبت بیشتر از مادران باردار در روزهای برگزاری مراسم، مهمترین توصیه را مصرف منظم آب و مایعات سالم عنوان میکند.
به گفته او، مادران باردار نباید منتظر احساس تشنگی بمانند و لازم است در طول روز بهطور مرتب مایعات مصرف کنند. همچنین پرهیز از مصرف نوشیدنیهای بسیار شیرین و حاوی کافئین، به حفظ تعادل آب بدن کمک میکند.
فیروزی همچنین توصیه میکند مادران باردار تا حد امکان از تردد غیرضروری در ساعات گرم روز، بهویژه از ساعت ۱۱ تا ۱۶ خودداری کنند و در صورت ضرورت حضور در فضای باز، با سرعت مناسب حرکت کرده و در فواصل زمانی مشخص، در محیطهای سایهدار یا خنک استراحت داشته باشند.
دکتر حسن نوری ساری معاون آموزش سازمان اورژانس کشور نیز با اشاره به افزایش دمای هوا، پیشگیری از کمآبی بدن و گرمازدگی را مهمترین توصیه برای زائران عنوان میکند و به جام جم میگوید: «کودکان، سالمندان، مادران باردار و افراد دارای بیماریهای زمینهای بیش از سایرین در معرض عوارض ناشی از گرما قرار دارند و باید مراقبت بیشتری از آنان صورت گیرد.»
او میافزاید: «نوشیدن مستمر مایعات، همراه داشتن بطری آب یا لیوان شخصی و استفاده از نوشیدنیهای حاوی املاح، مانند شربت آبلیمو میتواند به جبران آب و الکترولیتهای از دسترفته بدن کمک کند و احتمال گرمازدگی را کاهش دهد.»
دکتر نوری استفاده از لباسهای سبک، خنک و متناسب با فصل را از دیگر راهکارهای مؤثر برای پیشگیری از افزایش دمای بدن برمیشمارد.