زوجیت بنیان سیاستگذاری خانواده ایرانی

زوجیت بنیان سیاستگذاری خانواده ایرانی
‌سالروز ازدواج حضرت علی (ع) و حضرت فاطمه (س) که در تقویم روز ازدواج نامیده شده، فرصت مناسبی است برای پرداختن به این مساله که خانواده اساسی‌ترین نهاد اجتماعی است و با جامعه در ابعاد مختلف پیوندی تنگاتنگ و دوسویه دارد؛ یکی از موضوعات قابل‌توجه در نظام‌های سیاسی-اجتماعی، موضوع «خانواده» است.
کد خبر: ۱۵۵۲۵۸۶
نویسنده دکتر عاصمه قاسمی - عضو هیات‌علمی دانشگاه آزاد اسلامی و جامعه‌شناس

آسیب‌ها و پیامد‌های ناشی از تغییر و تحولات پرشتاب اجتماعی و فناوری بر نهاد خانواده در عصر حاضر، سیاستگذاری دقیق، همه‌جانبه و متناسب با شرایط اجتماعی را در‌خصوص تشکیل و تحکیم خانواده به امری مهم و اجتناب‌ناپذیر تبدیل کرده است. 

در ایران اسلامی، به گواه تاریخ و تمدن عظیم این سرزمین، خانواده همواره جایگاهی مهم در جامعه داشته است؛ حتی در دوران‌هایی از تاریخ، خانواده نقش اصلی را در انتقال فرهنگ و هویت ایرانی-اسلامی ایفا کرده و جبران مسئولیت دیگر نهاد‌ها و بخش‌ها را نیز بر‌عهده داشته است. پیروزی انقلاب اسلامی و محوریت رویکرد اسلامی مبتنی بر قرآن و سیره ائمه در قوانین و سیاست‌ها سبب شد که تکریم و پاسداشت خانواده (اعم از ازدواج و تشکیل خانواده تا فرزندآوری و مادری و تقویت بنیان خانواده) هم در عرصه سیاست‌ها و هم در حوزه قوانین و دستورالعمل‌ها دنبال شود. از این‌رو، علاوه بر ابلاغ سیاست‌های کلان از‌جمله سیاست‌های کلی خانواده (ابلاغی رهبر شهید)، طی دهه‌های اخیر قوانین و دستورالعمل‌های قابل‌توجهی در‌خصوص تسهیل شرایط ازدواج و تشویق به فرزندآوری تصویب و اجرا شده است. 
با وجود تمرکز سیاست‌ها و قوانین بر رفع موانع ازدواج و تشکیل خانواده و همچنین فرزندآوری و افزایش نرخ جمعیت، هنوز چالش‌های بسیاری در این حوزه وجود دارد که سبب کاهش قابل‌ملاحظه‌ای در نرخ ازدواج و فرزندآوری شده است. 

آسیب‌شناسی قوانین، ضوابط و دستورالعمل‌ها در این حوزه نشان می‌دهد که مهم‌ترین موضوع در سیاستگذاری، توجه به تحولات هویتی و تنوع و تکثر سبک‌های زندگی در جامعه کنونی است. باید تغییر معنای ازدواج و اهمیت تشکیل خانواده در جامعه امروز در کنار پررنگ‌شدن مفاهیمی همچون استقلال و فردیت دیده شود تا سیاستگذاری‌ای شکل بگیرد که بتواند اثرگذار باشد. در دنیایی که تعهد و مسئولیت‌پذیری لزوما پذیرفته همگان نیست، نمی‌توان تسهیل در امر ازدواج و تشکیل خانواده را منوط به حل مسائل اقتصادی دید. 

اگرچه امروزه اقتصاد و نوسانات آن در تصمیم به ازدواج و فرزندآوری بسیار مهم است، اما پیش از مهیا‌کردن شرایط اقتصادی برای این دو امر، ایجاد معنا، هدف و انگیزه در این خصوص اهمیت دارد. 
امروزه هجوم به نهاد خانواده در اشکال مختلف سبب شده است که ازدواج معنای اصلی خود را برای بسیاری از جوانان از دست بدهد و والد‌بودن را نیز بی‌نتیجه معرفی کند. در این میان، آنچه باید مورد توجه قرار گیرد، زمینه‌سازی فرهنگی و اجتماعی برای ازدواج است. اگرچه حمایت‌ها و تشویق‌های اقتصادی ضروری است، اما کافی نیست. قوانین نیاز به «پیوست خانواده» ندارند، بلکه باید محور همه قوانین، تشکیل و تحکیم خانواده باشد.

فراتر از کار‌های فرهنگی و تبلیغی، نظریه زوجیت در اسلام که ازدواج را اولین اصل منشور خانواده می‌داند، باید در همه سیاست‌ها و عرصه‌های جامعه در محوریت قرار گیرد. اصل مترقی زوجیت در اسلام که مبتنی بر همراهی، همگامی و همدلی است و با رویکردی تکاملی به زن و مرد در خانواده می‌نگرد، در اصلاح ساختار‌ها و سیاست‌ها و همچنین در رفع موانع این حوزه بسیار کارآمد است.

newsQrCode
ارسال نظرات
مدرسه فراتر از نمره

در گفت‌وگوی اختصاصی روزنامه «جام‌جم» با معاون آموزش متوسطه وزیر آموزش‌وپرورش عنوان شد

مدرسه فراتر از نمره

نیازمندی ها