حالا میوه هم می تواند تولید کرد راز باغهای معلق بابل

بدون شک نام باغهای معلق در لیست عجایب هفتگانه جهان را شنیدهاید ، باغهایی که به صورت معلق در بابل قدیم وجود داشته است.

کد خبر: ۱۵۳۲۵۴

مارکوپولو هم در سفرنامه خود به جزیرهایی که در برخی دریاچهها به صورت معلق حرکت میکردند و مملو از گل و گیاهان بودند اشاره کرده است.
اما به راستی چگونه ممکن است باغی معلق باشد و گل و گیاه آن ریشه در خاک نداشته باشند؛
امروزه به این روش کشاورزی "هیدروپونیک" یا "کشاورزی بدون خاک" گفته میشود که در زمانهای خیلی دور استفاده میشد اما اکنون بعد از گذشت قرن ها دوباره یاد آن زنده شده است.
هیدروپونیک، یک کلمه ترکیبی یونانی است: hydroبه معنای آب و ponos به معنای کار یا فعالیت.
در دوران جنگ جهانی دوم، ارتش آمریکا برای تهیه مواد غذایی تازه برای سربازانش در انگلستان، اروپا، افریقا و آسیا از روش هیدروپونیک استفاده کرد.
اکنون این روش که در غرب اصطلاحا " "growoolنامیده میشود، در سطح وسیعی به اجرا درمیآید و یکی از بخشهای به ویژه فعال در این زمینه، صنعت پرورش گلهای بریده در استرالیاست.
با توجه به اظهارات محققان و دانشمندان مبنی بر این که برای تشکیل حدود یک سانتی متر خاک، حدود تا سال زمان لازم است، میتوان به اهمیت کشاورزی بدون خاک پی برد.
اهمیت نیاز به مواد غذایی با افزایش جمیعت کره زمین در سالهای اخیر بیش از پیش مورد توجه قرار گرفت اما همزمان با این افزایش، میزان زمین قابل کشت نیز کاهش یافته است.
تغییرات آب و هوایی، بیابانزایی، بالا آمدن سطح آب دریاها ، تجاوز شهرها به زمینهای کشاورزی همزمان با سیر افزایش جمعیت کره زمین و لزوم تامین غذا، و به تازگی، سوخت زیستی برای آنها، این اراضی را سخت تحت فشار قرار دادهاست.
اینمساله سبب شده است که پژوهشگران برای حل کمبود خاک بطور جدی به راهکار کشاورزی بدون خاک رو کنند. کشاورزی هیدروپونیک روشیاست که در آن به جای خاک برای کشت از بستر آب یا بسترهای خنثی مانند ماسه، پشم شیشه، پشم سنگ و غیره که فقط حکم نگهدارنده ریشه را دارند استفاده میشود و عناصر مورد نیاز برای رشد گیاه از طریق محلول و به صورت دستی به گیاه تزریق میشود.

تاریخچه هیدروپونیک (کشاورزی بدون خاک)

هیدروپونیک در کره زمین مربوط به زمانی است که دراقیانوسها گیاهان بدون وجود خاک در حال رویش بودند وکشت هیدروپونیک در زمین به زمان اهرام مصر تعلق دارد.
اما بسیاری از افراد معتقدند که هیدروپونیک از بابل قدیم شروع شده و نمونه آن در باغهای معلق وجود داشته که در لیست عجایب هفت گانه قدیم است.
مارکوپولو در سفرنامه خود نوشته که در دریاچهای جزیرههایی وجود داشته که روی آب دائم در حال حرکت بودهاند و این جزیرهها در اصل همان کرجیهایی است که مملو از گلها و میوههای مختلف است وهم چنین به خاطر رشد نامحدود در گیاهان در کرجیها به باغهای معلق تشبیه شدهاند.
باغهای معلق در حقیقت یک سیستم ماهرانه هیدروپونیک بوده که استفاده از آب شیرین مواد غذایی غنی را به دنبال داشته است. البته توسعه کشت بدون خاک تحت شرایط کنترل شده ( (CEAسریع نبوده است.
نخستین کاربرد کشاورزی بدون خاک تحت شرایط کنترل شده به پرورش خیار خارج از فصل برای امپراطور رومی تیبریوس با استفاده از سنگ شفاف یا میکا در قرن اول میلادی نسبت داده میشود.
نخستین بار یک استاد دانشگاه در کالیفرنیا به نام دکتر "و.ف.گریکه" کلمه هیدروپونیک را در دهه به کار برد. او توانست شیوهای را که دو دانشمند آلمانی به نام ساکس در سال و کنوب بین سالهای و پدید آورده بودند، به یک روش تولید تجاری تبدیل کند.
با الهام از روش دکتر گریکه، تحقیق در مورد این شیوه کشاورزی در سراسر دهههای و نیز ادامه یافت.
بعد از گذشت سالها با فراوان شدن پلاستیک، هیدروپونیک بار دیگر مورد توجه قرار گرفت، در اواخر سالهای محققان مرکز تحقیقات گلخانهای انگلستان( (GCRIروش ( nutrient film technique (NETیا لایه نازک موادغذایی را ابداع کردند که آن نیز بهبود کیفیتهایی را به دنبال داشت.
بعد از نزدیک به سال که از توجه واقعی به سیستم تجاری حقیقی هیدروپونیک گذشته است، امروزه توجه زیادی به این سیستم(کشاورزی درشرایط محیطی کنترل شده) معطوف شده است.
به خصوص در مناطقی که مساله آلودگی آبهای زیر زمینی یا ضایعات محلولهای غذایی و مواد ضدعفونیکننده اهمیت دارد.

نظرات کارشناسان

محقق بخش آب و خاک کشاورزی مرکزتحقیقات کشاورزی ورامین گفت: تشکیل هر یک سانتی متر مربع خاک نیاز به زمان بسیار طولانی دارد و در واقع حفظ و نگهداری خاک هم از لحاظ فیزیکی و هم شیمیایی بسیار مشکل است.
"مهدی صادقی پور مروی" در گفت و گو با خبرنگار ایرنا افزود: کشاورزی سنتی قدمتی تاریخی دارد و در این روش از کشاورزی، برای حفظ خواص فیزیکی و شیمیایی خاک به آن مواد آلی اضافه میکردند.
وی ادامه داد:اما بعد از گذشت زمان و افزایش جمعیت، مواد آلی جوابگوی نیاز خاک از لحاظ تامین عناصر مختلف از جمله فسفات، آهن، منگنز، روی، سرب و غیره نبود که به ناچار کودهای شیمیایی مورد استفاده قرار گرفتند.
به گفته وی، بعد از دهه که کودهای شیمیایی وارد ایران شد، بر روی خصوصیات فیزیکی و شیمیایی خاک اثرات نامطلوب گذاشته است.
این محقق بخش آب و خاک اضافه کرد: به دنبال این اثرات نامطلوب برروی خاک و محصولات کشاورزی، تحقیقات بر روی روشهای دیگر کشاورزی آغاز شد که کشاورزی بدون خاک یا هیدروپونیک و کشاورزی ارگانیک یعنی استفاده از طبیعت برای تقویت خاک، از نتایج آن است.
صادقی توضیح داد: در کشاورزی هیدروپونیک به جای خاک از یک سری مواد پرکننده که فقط حجم دارند و مانند اسفنج هستند استفاده میشود که این مواد از بقایای گیاهی مانند درختانی که در حال پوسیدن هستند (تورب) به دست میآیند.
این مواد اسفنجی قادر هستند، آب مورد نیاز گیاه را به مدت طولانی در خود حفظ کنند و کمکم به گیاه پس دهند.
البته این مواد فاقد عناصر شیمیایی مانند فسفر، ازت، پتاسیم، منگنز و عناصر مورد نیاز گیاه هستند و این عناصر باید به صورت دستی به مواد اسفنجی تزریق شوند.
تحقیقات در خصوص نحوه اضافه کردن عناصر مورد نیاز به گیاه نشان داد که بهترین زمان تزریق عناصر هر دو روز یکبار است.
صادقی معتقد است که کشت بدون خاک جایگزین بسیار خوبی برای تولید بیشتر است اما به شرطی که در شرایط کنترل شده انجام شود.
این محقق بخش آب و خاک ادامه داد: با توجه به کمبود خاک، آلودگی و دیگر عوامل مضر برای کشاورزی، این روش بسیار مناسب است اما مشروط بر این که در مصرف کودهای شیمیایی، حد مجاز آن رعایت شود.
یک عضو هیات علمی بخش تغذیه گیاه و حاصلخیزی خاک موسسه تحقیقات خاک و آب نیز در این خصوص گفت: کشاورزی هیدروپونیک به دو روش برروی آب و بستر خنثی مانند ماسه، پشم شیشه، پشم سنگ و غیره انجام میشود.
"دکتر سعید سماوات" به خبرنگار گروه علمی ایرنا گفت: در روش کشاورزی بدون خاک تمام عناصر جذب گیاه میشود اما گیاهی که در خاک طبیعی کشت میشود با توجه به جاذب بودن خاک، نمیتواند به راحتی عناصر مورد نیاز خود را تامین کند.
همچنین آلودگیهایی که ممکن است از طریق خاک به گیاه وارد شود از طریق کشاورزی بدون خاک امکان پذیر نیست و گیاه سالم است اما به شرطی که از مواد محلول برای تامین عناصر مورد نیاز گیاه در حد مجاز استفاده شود.
به گفته وی ، در ایران گلخانههای متعددی به روشهای "ریشه در آب" و "بستر خنثی" به کشاورزی هیدروپونیک مشغول هستند که باید با توجه به افزایش جمعیت و نیاز جامعه به صیفی و سبزی، این مراکز کشاورزی توسعه یابند.
عضو هیات علمی موسسه تحقیقات خاک و آب نیز به خبرنگار ایرنا گفت:این روش درایران تا حدی بومیسازی شده و دست اندرکاران این روش سعی کردند تا آنرا با امکانات موجود در ایران سازگار کنند.
مهندس مجید بصیرت افزود: روش هیدروپونیک در کشورهای خارجی به صورت "بسته" ( (closeاست یعنی اینکه باقی مانده محلول غذایی بعد از استفاده گیاه، بعد از کنترل کیفیت مجددا وارد چرخه مصرف میشود. به عبارت دیگر این روش پساب ندارد.
اما در ایران روش هیدروپونیک به صورت "باز" ( (openاست یعنی وقتی محلول غذایی مورد استفاده گیاه قرار میگیرد باقیمانده آن به پساب تبدیل میشود و مجدد وارد چرخه مصرف نمیشود.
وی اظهار داشت: روش هیدروپونیک در تهران، هشتگرد، پاکدشت، اصفهان، یزد، مرکزی و خراسان رضوی مورد استفاده قرار میگیرد که بیشتر از این روش برای تولید گل استفاده میشود.
به گفته این محقق داخل کشور گل "آنتریوم" درصد به روش هیدروپونیک تولید میشود.
به گفته بصیرت حدود تا درصد گل رز و ژربرا و حدود پنج درصد خیار و گوجهفرنگی در کشور به روش هیدروپونیک تولید میشود.
وی گفت: البته طی چند سال اخیر تولید توت فرنگی به این روش نیز توسعه یافته و اکنون حدود تا درصد توت فرنگی به روش هیدروپونیک تولید میشود.