تله فیلم نیما یوشیج در نگاهی کوتاه چند گام مانده به سراب

بسیار سفر باید تا پخته شود خامی صوفی نشود صافی تا سرنکشد جامی برخی فیلمسازان این دیار در مسیر دست و پنجه نرم کردن با موضوع ها و بارور کردن آنها می خواهند یکشبه ره صدساله را گز کنند.

کد خبر: ۱۵۲۸۵۹

هنرمند در بدو امر در مرحله گزینش دستمایه برای خلق اثر خود باید تصادف را کنار بگذارد و با توجه به داشته ها و توانایی هایش دست به زایش بزند، در غیر این صورت فرزندی در این مسیر متولد خواهد شد که نقص عضو و بیماری ژنتیک ، کمترین عارضه این کودک غیرطبیعی است .انگشت گذاشتن روی نامها و اسامی جریان ساز در عرصه فرهنگ و هنر این مرز و بوم و بازنمایی زندگانی این مفاخر با ابزار درام کار سهل و آسانی نیست .نیما یوشیج ، پدر شعر نو فارسی ، با شنا کردن در خلاف جریان آب به پویایی و بالندگی رسید. نسخه زندگی این شاعر در 92دقیقه ناقابل با چند پیمانه لکنت و تپق در شمایل یک تله فیلم در برابر دیدگان مخاطب قرار گرفت . در یک روند عادی و طبیعی ، فیلمسازان در آثار اتوبیوگرافی تلاش دارند سیر طبیعی و ناتورالیستی زندگی فرد را با چاشنی درام از مرحله نوشتار به ساحتی بصری گره بزنند. فراز و نشیب هایی که آدمی چون نیما یوشیج چه در زندگی شخصی و چه در زندگی ادبی خود با آن دست و پنجه نرم کرد، به اندازه کافی قابل تامل و جذاب است که از کنار آن آسان نگذشت و در ظرف زمانی یک سریال بلند مدت به آن نگریست . گزارش تلگرافی و یخ زده از زندگی این شاعر نامی در فیلمی 90 دقیقه ای جز حسرت برای بیننده ، عایدی دیگر نداشت .روایت گسیخته و فاقد انسجام منطقی از زندگی نیما، همراه با از این شاخه به آن پریدن فیلمساز، فیلم را در روایت دچار سکته کرده است . به علاوه تزریق ایده ها و ترفندهای بیانی ذهنی و استفاده نادرست از تکنیک فاصله گذاری ، بیننده را در پیگیری روند عادی داستان به سمت بی راهه هل داده است .در سازمان و ساختار روایی یک مستند گزارشی ، هیچ ایرادی بر تزریق اطلاعات به صورت نریشن وارد نیست ؛ اما در یک فیلم تلویزیونی آن هم از نوع اتوبیوگرافی وقتی آدمها در جایگاه گوینده فیلم مستند قرار می گیرند آنگاه کلیت و بنیان فیلمی که ماموریت نخستش تعریف یک داستان به زبان درست است ، زیر سوال می رود.زمانی که شاعر زیر ذره بین خاطرات و مخاطرات توسط فیلمساز رصد می شود، اولین و بدیهی ترین موضوع در ارتباط با وی نمایش دغدغه ها و خلوت این آدم است . زندگی شاعر، خواه ناخواه به گونه ای در اشعارش متجلی می شود، اما در این فیلم زندگی و هنر، سازی جداگانه برای هم می نوازند. مضاف بر این که تا بیننده می آید به گوشه ای از زندگی شاعر سرک بکشد، فیلمساز او را به وادی دیگری پرتاب می کند، گویی که تماشاگران با دور تند به چند دهه زندگی شاعر، سریع نظر انداخته و رد می شوند بدون آن که فرصت مکث و تامل و نگاه همه جانبه توسط سازنده فیلم برای گیرنده پیام مهیا شود!بخشهای متعدد زندگی نیما در مقاطع مختلف با استفاده از ترفند مستهلک و بیات شده فیدهای سیاه به هم متصل شده است . چند مرتبه ای نیز صدای شاعر به شکل اورلب مایه خیر و برکت شده و برش صوتی نیز به عنوان چاشنی به مدد تصاویر آمده است .روستای یوش به عنوان جولانگاه و سکوی پرتاب شاعر به دنیای ادب و هنر هیچ جایگاه قابل اتکایی در فیلم ندارد. گویی با روستایی مواجه هستیم که بیشتر ساکنان آن ارواح هستند. ارتباط نیما با افسانه رویاهایش فقط به کوه و دشت و دمن گره خورده و جز چند قاب چشم نواز، بیننده از زندگی آدمها چیزی را رصد نمی کند. عالیه هم که بعدها جایگزین افسانه می شود، نه در شهر و نه در روستا با کسی مراوده ندارد. ما او را با توجه به حرفه آموزگاری اش در محل کار و میان مردم هیچ گاه نمی بینیم . گویی این آدمها در کهکشان دیگری زندگی می کنند. به همین دلیل است که در زمان کهولت نیما، همسرش عالیه هنوز در سنین جوانی خود مانده و چین و چروکی بر سیمای وی هویدا نیست . عالیه گویی مانند اشخاص اساطیری روئین تن است و پیری و میانسالی توفیری بر وجنات او ندارد.سرمایه گذاری و همت تلویزیون بر یادآوری و بازنمایی زندگی مفاخر این مملکت حرکت مقبول و پسندیده ای به نظر می رسد؛ اما این فرصتها نباید با انتخاب های نادرست پدیدآورندگان و سازندگان این آثار به فرصتی سوخته بدل شود، بخصوص مفاخری که عده بسیاری از نفوس جامعه به هنر علم و ادب آنان ارادت دارند و هر نوع تحریف یا تعریف ناقص روایی را که با حافظه تاریخی خود منطبق نبینند، پس می زنند. به هر روی در ساخت فیلمهای اتوبیوگرافی ، سکان هدایت کشتی درام را به افراد استخوان خردکرده ، باتجربه و حرفه ای تری باید سپرد تا خدشه ای بر حافظه تاریخی و جمعی بیننده وارد نشود. تله فیلم «نیما یوشیج » در شکل ناقص و ناموزون کنونی این مقوله را در ذهن ما دوباره یادآوری کرد که میان نگاه خام و آماتور و نگاه کارآمد و حرفه ای هیچ موازنه ای نمی توان برقرار کرد.