20 سال بعد آقایان به فکر افتاده اند چرا این همه سال تاخیر برای شنیدن دردهای بی صدا

«هتل عباسی اصفهان میزبان یک همایش بود؛ نزدیک 20 سال گذشته؛ خیلیها شهید شدن؛ خیلیها از دست رفتن؛ خیلیها هم اصلا روننداختن

کد خبر: ۱۵۱۷۱۲

و نیومدن؛ حالا وقتشه که بنیاد بعد این همه سال یه حساب و کتابی کنه، یه آماری بگیره و با یه همایش پزشکی و فرهنگی که شکل و شمایل قابل قبولی هم داره، دیگه معطلی را جایز ندونه!»
به گزارش ایسنا، این سوال بعد از برگزاری همایش پزشکی فرهنگی جانبازان شدید ریوی است که «چرا پس از این همه سال، تازه امسال بنیاد به این فکر افتاده؛ آیا اعتبار کم بوده !؛ هتل مناسب وجود نداشته!؛ همت کار مثل امروز نبوده!؛ مدیریت همراه نبوده !؛ یا اصلا چنین فکری نبوده و این حرکت را لازم نمی دانستند!؛

23 مهر هتل عباسی اصفهان انگار همه چیز مرتب است!

150 جانباز ریوی شدید با خانوادههایشان از هر جایی که فکرش را بکنی آمدهاند ؛ هم فال و تماشا و هم آزمایش با دی پلاستیموگرافی!
هتل عباسی تقریبا در اختیار مهمانان جنگ دیده و جنگ زده است و همه چیز برای ثبت یک خاطره به یاد ماندنی آماده است.
مسوولان بنیاد هدف از برگزاری این همایش که انگار نخستین همایش است را اطلاع از میزان سلامت جانبازان شیمیایی ریوی شدید و برنامهریزی کوتاه و بلند مدت برای آنها عنوان کرده و پزشکان کمیته تخصصی حاضر در هتل عباسی تاکید داشتند که آنچه امروز در مورد درمان جانبازان شیمیایی صورت میگیرد همان درمانهای گذشته است ، با این تفاوت که این بار همه متخصصان و همه دستاوردها و امکانات یک کاسه شده و حتما نتیجه بهتری خواهد داشت.
عراقی زاده معاون بهداشت و درمان بنیاد شهید و امور ایثارگران نسبت به اجرای این همایش و پایش سلامت جانبازان شیمیایی نگاه مثبت و امیدوار کنندهای دارد و از همین رو است که در جریان همایش بارها نسبت به انعکاس مناسب خبری آن به رسانهها تاکید دارد.
وی از آمارهای متفاوت در مورد جانبازان شیمیایی شدید چشم، ریه و اعصابوروان انتقاد میکند و تاکید دارد که آمارهای رسمی حاکی از وجود 50 هزار جانباز شیمیایی ثبت شده در کل کشور است که خوشبختانه فقط یکهزار نفر آنها شیمیایی شدید هستند.
معاون بهداشت و درمان بنیاد شهید و امور ایثارگران، نسبت به تامین دارو و امکانات لازم برای درمان مقطعی جانبازان شیمیایی و حتی اعزام آنها به خارج از کشور اطمینان خاطر میدهد ولی در عین حال در مورد پزشکان متخصص و اعزام آنها به مناطق مورد نیاز و برخی شهرستانها نگران است: در برخی از مراکز استانها لنگ یک متخصص هستیم و تنها نهادی که میتواند متخصصان را به شهرستانها بفرستد وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی است.
وی تاکید دارد که در حال حاضر مراحل تامین داروهای جانبازان به ویژه جانبازان شدید ریوی، چشم و یا پوست توسط بنیاد شهید وامور ایثارگران تامین میشود.
عراقی زاده در عین حال از ورود بی حساب و کتاب داروهای خارجی که وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی آنها را تایید نمیکند، خبر میدهد و میافزاید: « این داروها را برخی شرکتها با توجه به سلایق شخصی از سوی برخی پزشکان تجویز میکنند و به همین شکل وارد شبکه دارویی بنیاد هم شده است، این داروها از نظر کیفیت تفاوت چندانی با داروهای داخلی ندارند و نمیتوان گفت بهتر از داروهای ساخت داخل هستند.»
وی در عین حال از برنامه بنیاد برای تکمیل بیمه همگانی و تکمیلی جانبازان و خانوادههای آنها و نیز خانوادههای شهدا خبر میدهد و امیدوار است که با استفاده از لایحه جامع خدماترسانی به ایثارگران که در حال حاضر در مجمع تشخیص مصلحت نظام است، تکلیف این قشر در مورد بیمه همگانی و تکمیلی مشخص شده و به این ترتیب دولت مکلف به پیشبینی مشخصی از بودجه در ابتدای سال میشود.

اعزامهای زمان جنگ فرودگاهی و غیرکارشناسی بود

داستان همه آنهایی که برای یافتن ریهای سالم راه بیبازگشت آلمان را در پیش گرفتند مثل قهرمان داستان فیلمساز معروف جنگ و خیلی از داستانهای مشابه آن نبود. فیلمها هم مثل گزارشها از خیلی چیزها فاکتور میگیرند و آخر سر هم داستان غم انگیز رفتن را برای دل باز میگویند. به قول همان جانباز خیلیها خارج از کشور رفتند و کمی بهتر برگشتند، خیلیها اصلا برنگشتند، خیلیها هم اصلا نرفتند! اگر امروز معاون بهداشت و درمان بنیاد شهید و امور ایثارگران اعزامهای جانبازان به کشورهای اروپایی و به ویژه آلمان را اعزامهایی فرودگاهی و غیرکارشناسی میخواند، دلیلی بر بیهوده بودن این اعزامها نیست، اما میتواند گواهی روشن برنابسامانی برنامه برای جانبازان در سالهای اول آسیب دیدن آنها باشد.
عراقی بعد از حدود 25 سال، امروز میتواند با اطمینان کامل از توان پزشکان داخلی حرف بزند، اما آیا همین اطمینان در اواخر دهه 60 و دهه 70 هم وجود داشته که ما امروز بتوانیم به علت و یا چگونگی فتن یا نرفتن جانبازان به خارج از کشور نقد منفی وارد کنیم!؛
وی در عین حال خاطر نشان میکند: در حال حاضر مواردی که درمانهای خاص نیاز داشته باشند به خارج از کشور فرستاده میشوند که تعداد آنها بسیار محدود است و مثلا در سال 86 تنها پنج مورد داشتهایم.
وی گفت: تمام تلاش ما این است که به جای اعزام جانبازان، پزشکان متخصص را به ایران بیاوریم.
بعد از جنگ جهانی اول که از بمب اتم و سایر بمبهای شیمیایی استفاده شد کشورهای جهان نسبت به استفاده از این نوع بمبها در جنگ دوم جهانی برای یکدیگر خط و نشان کشیدند، اما متاسفانه این طرد و نفی کردنها شامل ایران و متخاصمان به آن نشد و شاهد استفاده گسترده بمبهای شیمیایی از سوی عراق علیه ایران بودیم.
این جملات معاون بهداشت و درمان بنیاد شهید وامور ایثارگران است که پس از آن در مورد عملکرد موفقیتآمیز پزشکان و متخصصان ایرانی سخن میگوید : پس از سالهای متمادی که حتی توان شناخت اثرات گاز خردل و گاز اعصاب را نداشتهایم ، متخصصان داخلی به مرور توانستهاند راههای درمانی هر چند موقت برای درمان آنها پیدا کنند و در حال حاضر کشور ما در شناسایی، درمان و اطلاعات تخصصی مصدومان شیمیایی در مقاوم اول قرار دارد و در هر جای دنیا که از این سلاحها استفاده شود متخصصان ایرانی در آنجا حاضر هستند و امکان کمک دارند.
دکتر مصطفی قانعی رییس مرکز مصدومان شیمیایی کشور از دستیابی جمهوری اسلامی ایران به تولید علم درمان مصدومان شیمیایی خبر میدهد و این که هم اکنون ایران در بخشهایی از جمله برونشیولیت انسدادی و پیوند قرنیه با سلولهای بنیادی به دستاوردهایی رسیده است.
وی با اشاره به بیاطلاعی و نبود شناخت در پزشکان کشورمان به هنگام مراجعه یک مجروح شیمیایی در ابتدای جنگ گفت: سالها طول کشید که ما علم درمان مصدومان شیمیایی را تولید کنیم.
رییس مرکز مصدومان شیمیایی کشور با اشاره به قرار داشتن کرسی بینالمللی درمان مصدومان شیمیایی در دستان پرتوان پزشکان ایران گفت: هم اکنون ایران در شاخه پزشکی سازمان منع سلاحهای شیمیایی OPCW که یک سازمان بینالمللی محسوب میشود، از پایگاه بالایی برخوردار است و اگر در یک نقطه از دنیا سلاح شیمیایی به کار رود پزشکان ایرانی نیز برای کمک و درمان در آن نقطه حضور خواهند داشت.

این همه سال انتظار برای شناخت گاز خردل

دکتر قانعی افزود: متاسفانه پزشکان خارجی پس از مدتها بررسی بر روی جانبازان ما بر این باور بودند که آنها دچار نوعی سوختگی شدهاند و تنها پس از آزمایشهای متعدد علت سوختگی را تماس با گاز خردل تشخیص داده بودند.
اما دکتر سروش مدیر عامل پژوهشکده مهندسی و پزشکی بنیاد شهید و امور ایثارگران از زاویه دیگری به این موضوع نگاه میکند و میگوید: پزشکان ایرانی فعال در درمان جانبازان در سالهای گذشته علیرغم همه کمبودها و بیاطلاعیها باز هم عملکرد قابل قبول و خیره کنندهای در داخل و خارج کشور داشتهاند و چه بسا که پزشکانی از سالهای اولیه جنگ و استفاده از گاز خردل و اعصاب در جبههها حاضر بودهاند و روی جانبازان از همان روزهای اول مطالعه و درمان همزمان داشتهاند.
وی تاکید میکند: «آن قدر که مطالعات، بررسی و درمان در مورد جانبازان از سوی جامعه علمی و پزشکی صورت گرفته، شاهد این اندازه تلاش چشمگیر از سوی سایرین نبودهایم.»
دکتر اصلانی رییس بیمارستان بقیهالله از جمله پزشکانی است که از سالهای اول بروز مجروحیت شیمیایی همراه شفیق جبهه و جنگ بوده و بر این باور است که: بدیع بودن جراحات جانبازان شیمیایی در دنیا بیسابقه است و همین مساله باعث شده دامنه مطالعات و درمانها به ویژه در سالهای اول محدود باشد. پزشکان متخصص هیچ آشنایی با این نوع از گازهای اعصاب و خردل نداشتهاند و باید مجموعه علمی و پزشکی به طور همزمان اقدام به درمان و پژوهش میکردند که این حرکت فوقالعاده سخت بوده است. این روش قطعا بهبود را هم در پی داشته ولی این بهبود در افراد مختلف متغیر بوده است.
اصلانی به برخی نامهربانیهای مراکز و مجامع علمی و پزشکی در درمان مصدومان شیمیایی اشاره کرده و گفت: اطلاعات دنیا در مورد بیماریهای ناشی از گاز خردل به آزمایشهای محدود آنها روی حیوانات آزمایشگاهی بر میگردد و در عین حال این کشورها در جهت حل معضل مصدومان شیمیایی جنگ ایران و عراق ما را بسیار محدود کردند.
وی افزود: «در گذشته به دلایل مختلف که به هیچ وجه دلایل پزشکی هم نداشت و تنها از روی احساس بود، جانبازان به خارج از کشور منتقل میشدند و بنیاد و سایر مراکز نیز برای جلوگیری از ناراحتی آنها و این که گمان نکنند ما کمک را از آنها مضایقه کردهایم، اعزام به خارج صورت میگرفت.»
این پزشک متخصص ریه از ادعای جامعه پزشکی مرتبط با جانبازان ریوی شدید در مورد توانمندیهای به وجود آمده در این زمینه پس از سالها گفت و افزود: «امکانات، تجربیات و توانمندیهای ایران در زمینه مصدومان شیمیایی در دنیا بینظیر است و حتی در مراکز علمی در بحث آسیبهای ناشی از گازهای شیمیایی به مقالات و نظر پزشکان ایرانی استناد میکنند.»
وی برای توضیح بیشتر گفته خود به مشکلات ثبت مقاله دکتر قانعی در یکی از معتبرترین نشریات بینالمللی اشاره کرد و توضیح داد: «مطالعه وی در مورد جانبازان شیمیایی سردشت قرار بود در یکی از مجلات معتبر آمریکایی به چاپ برسد، اما یکی از افراد بررسی کننده مقاله که صهیونیست بود مانع از چاپ شد و گفت که ایرانیها از چاپ این مقاله هدف سیاسی دارند. هر چند که پاسخ این فرد داده شد و نهایتا مقاله به چاپ رسید. اما هنوز نمونههای اینچنینی وجود دارد.»
اصلانی با بیان این که جامعه پزشکی و علمی همه توان خود را برای نشان دادن ابعاد وحشتناک استفاده از سلاحهای شیمیایی به جهان انجام داد اما متاسفانه این تلاش و حرکتها در دستگاه دیپلماسی و سیاست خارجی وجود نداشته و یا بسیار محدود و بیاثر بوده است، گفت: ارائه شفاهی مقالات در کنگرههای بینالمللی و برگزاری هفت دوره آموزش پزشکان از طریق OPCW که بازخورد خوبی داشته، از جمله اقدامات جامعه پزشکی بوده است.
وی گفت: متاسفانه علیرغم تلاشهای بسیار در یکی از سمینارهایی که چند سال پیش در مورد سلاحهای شیمیایی برگزار شد، بسیاری از اعضای آن حتی از به کار رفتن سلاح شیمیایی در جنگ ایران و عراق اطلاع نداشتند و این مساله حجم گسترده فعالیت رسانههای جمعی غرب را برای پنهان نگهداشتن این فجایع نشان میدهد.
دکتر عمادی متخصص پوست هم در توضیح و تکمیل همین مطلب به سفر اخیر خود در فرانسه، اشاره کرد: «رییس دپارتمان پوست فرانسه در جلسه مشترکی که با هم داشتیم بر این گمان بود که افراد غیرنظامی در جنگ ایران و عراق شیمیایی نشدهاند و وقتی در مورد این مسئله مطمئن شد به شدت تحت تاثیر قرار گرفت.»

همه فقط ساسان و بقیه الله را میشناسند!

سالهای زیادی از زمان بیمارستانهای صحرایی گذشته ، آن روزهایی که همه برای سامان دادن اورژانسی به وضعیت جانبازان بسیج میشدند دیگر گذشته و این روزها هر ارگان و دستگاهی بدون آنکه درگیری مستقیم یا غیر مستقیم داشته باشد وارد این عرصه نمیشود ! بیمارستانهایی که از ضریب K (تعرفه خدمات درمانی)اعلام شده توسط بنیاد رضایت ندارند وارد این گردونه نمیشوند و بیمارستانهایی خاص با شرایط خاص به جانبازان خدمات ارائه می کنند و به این ترتیب حجمی از جانبازان کشور دسترسی به بیمارستانهای مجهز و معتبر ندارند و برای دسترسی به پزشکان متخصص روانه تهران و بیمارستانهای بنام آن یعنی ساسان و بقیهآلله میشوند.
پزشکان کمیته پزشکی همایش پزشکی فرهنگی جانبازان ریوی شدید که تمایل زیادی به باز کردن جزئیات اقدامات صورت گرفته داشتند و حتی پس از جلسه برای گفتوگوی بیشتر حاضر شدند، بر این باورند که مراکز علمی و پزشکی کشور باید خودشان برای حضور در این عرصه پیشقدم شوند و مطمئن باشند از سوی بنیاد شهید و امور ایثارگران و سایر مراکز حمایتهای خوبی صورت میگیرد ، اما متاسفانه این حضور بسیار محدود و غیرمستقیم است. اگر بقیهالله و ساسان پیش از همه زبانزد شدهاند به دلیل این بوده که جانبازان شدید را به آنجا منتقل میکردهاند و در عین حال همواره پزشکان و متخصصان خوبی در آن مینشستند.
در بسیاری از موارد پژوهشگاهها ، دانشگاهها، آزمایشگاهها و کلینیکهای تخصصی به طور غیرمستقیم به مراکز مربوط به جانبازان خدمات میدهند و رویکرد آنها به این موارد همچون سایر بیماران است، به عبارتی این مراکز داوطلبانه حاضر به ارائه خدمات به جانبازان نیستند و اگر هم مواردی وجود داشته باشد بسیار اندک است.
خانم دکتر غضنفری رییس مرکز مطالعات سلولوزی و ایمونولوژیک دانشگاه علوم پزشکی از همکاری دانشگاه و مرکز تحقیقات و حداقل 100 محقق در زمینه جانبازان میگوید که روی مکانیزمهای درونی بدن جانبازان و بیماریهای آنها تحقیق میکنند ، اما قطعا این حضور همچنان کم و غیر قابل قبول است.
دکتر اصلانی رییس بیمارستان بقیهالله در این مورد نظر دیگری دارد و میگوید:« بیمارستانهای ساسان و بقیهالله از ابتدا جانبازان را پذیرش میکردند و در عین حال یک یا دو بیمارستان باید به عنوان هد و پیشرو معرفی شود!» اما وی به این موضوع اشارهای نکرد که میزان خدمات و رسیدگی به بیمارستانهای ساسان و بقیهالله تا چه اندازه با سایر بیمارستانهای سراسر کشور متفاوت است!؛

قصه تجویز کورتن

آنچه در این همایش به آن پرداخته نشد یا کم پرداخته شد و فقط در برابر اصرار خبرنگاران بحث آن باز میشد همان قصه پر رمز و راز «تجویز کورتن» و «درصدهای جانبازان» بود.
در مورد دوم گفته شد که مسوولان حوزهای که در مورد درصد پاسخگو باشند در دور اول همایش حاضر نیستند و ما هم مرجع صحبت در این مورد نیستیم ، پس سوالها بیجواب ماند. اما در مورد اول، از دکتر اصلانی رییس بیمارستان بقیهالله سوالی در مورد میزان تجویز انواع کورتن طی سالهای گذشته برای جانبازان ریوی شدید پرسیده شد که وی در جواب، گفت:« کورتن همیشه به صورت ارزان در دسترس بوده و قطعا کورتنهای خوراکی ، تزریقی و استنشاقی نفعشان بیشتر از ضرر بوده است و اگر در مورد بیماری این طور نبوده حذف شده است. کورتن خوراکی ، تزریقی و استنشاقی بنابر وضعیت بیمار تجویز میشود و در صورت مشاهده عوارض شدید ترجیحا قطع میشود.»
اما آنچه جانبازان شدید ریوی در مورد این داستان دردناک میگویند چیز دیگری است.همسر یکی از جانبازان در توضیح سختیهای زندگی با همسر خود به عوارضی که کورتن برای او داشته اشاره میکند ومیافزاید:« غیر دردهایی که هر روز بیشتر میشه ، استخوانهاش هم داره پوک میشه! به محض این که دست و پایش به جایی میخوره ، هر آن ممکنه بشکنه و تا چند روز آه و ناله میکند! از وقتی دوز کورتنش زیاد شده تمام بدن و صورتش باد کرده و رنگش برگشته! اسپری کورتن رو که میزنه چشماش قرمز میشد ! مردم هم فکر میکند که معتاد شده وهی تیکه میندازن!»
گفتههای دکتر اصلانی و سایر پزشکان دلسوز و متخصص را که کنار بگذاریم با جمع قابل توجهی از پزشکان در سراسر کشور روبهرو هستیم که هیچ نظارتی برعملکرد آنها نمیشود و برای راحتی کار خود به تجویز کورتن با دوز بالا روی میآورند ، پزشکانی که اگر چه نیتی بد ندارند اما اطلاعی هم از اثرات و صدمات کورتن بر این جانبازان هم ندارند! از سوی دیگر جانبازانی هستند که شاید هیچ پروندهای نداشته باشند و پزشکان در مواجهه با آنها هم کورتن تجویز میکنند و باقیمانده عمر آنها را کوتاه میکنند . اولین همایش پزشکی فرهنگی جانبازان شدید ریوی همراه با خانوادههایشان در حالی پایان یافت که تخمینی از جانبازان شیمیایی و معلول در دست نیست و هر کدام از آنها در گوشهای از این خاک پر افتخار قطعا شاهد رنجهایی در نوع خود هستند.
آنچه بنیاد شهید و امور ایثارگران در قالب همایش پزشکی فرهنگی جانبازان ریوی شدید و چشمی شدید در اصفهان و مشهد در سال جاری با بالاترین کیفیت ممکن و باهزینه قابل توجه برگزار کرد در جای خود جای بسی تشکر و قدردانی را دارد اما هنوز جای این سؤال باقی است که چرا این حرکتها پس از حدود 20 سال صورت می گیرد!؛ مگر 10 سال پیش ایران جانباز ریوی شدید و چشمی شدید نداشت!؛ مگر آنها همین دردهای بیصدا را نداشتند و از دست نرفتند!؛ مگر خانوادههای آنها آسیبهای جدی ندیدند و زنان و فرزندانشان دچار افسردگی حاد نشدند!؛ و مگر ما به آنهایی که 10 سال پیش رفتند فکر نکرده بودیم!؛ و اماهایی دیگر که هر کدام گزارشی جداگانه را میطلبد...