زباله های بیمارستانی و بی مسوولیتی متولیان

: 7500 تن زباله بیمارستانی که هم عفونی و هم خطرناک است ، روزانه در کشور تولید می شود و با آن که قانون تکلیف آن را مشخص کرده ، همچنان با روشهای غیرمطمئن از سوی شهرداری ها امحائ می شود ولی وزارت بهداشت به دلیل کمبود اعتبار زیر بار مسوولیت خود نمی رود و کماکان بیمارستان های دولتی بدترین وضعیت جمع آوری و نگهداری زباله ها را دارند.

کد خبر: ۱۴۳۱۵۶

پیش از این که قانون پسماندها رای به تفکیک انواع زباله ها بدهد تا زباله های عفونی و خطرناک با پسماندهای عادی و با یک روش جمع آوری و در یک محل امحائ نشوند ، شاید این مشکل و به تبع آن کمبود اعتبار بر دوش وزارت پرمسوولیت بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی این قدر سنگینی نمی کرد ، چرا که بی هیچ نظمی سرنگها، پارچه های خونی و عفونی و حتی اعضا و اندام قطع شده بیماران در محل عبور عابران و در کنار پسماندهای عادی مردم ریخته می شد و بعد با یک وسیله نقلیه که البته شیرابه آن بعد از ریختن بر آسفالت خیابان ها می ماسید ، جمع آوری می شد. شاید تنها بخت و اقبال مردم بلند بوده که این شیوه جمع آوری زباله ها ، تاکنون باعث بروز بیماری های اپیدمی نشده است . وضعیت زباله های بیمارستانی اگرچه امروز در مبدا تفکیک می شود و شاید بعضی از شهرداری های کشور به اجبار و شاید برای پیشگیری از عوارض ناشی از حمل و نقل غیراستاندارد ، وسایل نقلیه مجزا و استاندارد برای جابه جایی پسماندها تهیه کرده اند اما مساله دفن همچنان یک بحران است . در شهرهای شمالی که مساله دفن زباله های عادی نیز خود با مشکل روبه روست ، به دلیل نبود زمین ، دفن زباله های بیمارستانی به معضل تبدیل شده است.

قانون و سیستم نظارتی

قانونگذار ، سازمان حفاظت محیط زیست را به عنوان فصل الخطاب و ناظر پسماندها و بالطبع زباله های بیمارستانی تعریف کرده و وظیفه این سازمان این است که بر حسن رفتار سازمان های مرتبط نظارت کند. سروش مدبری ، معاون سازمان حفاظت محیطزیست در این خصوص به «جام جم» می گوید: براساس طرح جامع مدیریت پسماندها هر تولیدکننده ای هر نوع پسماندی را تولید می کند، باید آن را جمع آوری کند.وی با اشاره به این که وزارت بهداشت نیز مسوول زباله های بیمارستانی است ، تاکید می کند: با آن که مسوولیت ها مشخص و قوانین روشن است اما هنوز هیچ اتفاق و تحول جدی درخصوص این نوع پسماندها رخ نداده است .وی اضافه می کند: ضوابط تدوین شده و در جلسه مشترک تایید و به وزارت بهداشت ابلاغ شده و ما منتظر پاسخ این وزارتخانه هستیم . مدبری در پاسخ به این پرسش که وزارت بهداشت بر روش اتوکلاو (بسته بندی و تفکیک زباله و ضدعفونی کردن آن با بخار و فشار) اصرار دارد و شهرداری بر زباله سوز تاکید می کند ، می گوید: برای سازمان محیط زیست حل مساله اهمیت دارد ، آن هم بر اساس روشهای علمی و به روز و زباله سوز روشی است که در دنیا به کار می رود.

تهران و زباله بیمارستان

یک دهم زباله های بیمارستانی کشور در 400 بیمارستان تهران تولید می شود و باز هم عدم ورود وزارت بهداشت به دلیل نبود اعتبار ، به مشکلات این بخش افزوده است .مصطفی سلیمی ، مدیرعامل خدمات موتوری شهرداری تهران درخصوص زباله های بیمارستانی هم به خبرنگار ما می گوید: روزانه 75 تن زباله از 400 بیمارستان ، درمانگاه و مرکز بهداشتی بزرگ جمع آوری می شود. وی با اشاره به این که شهرداری 10میلیارد تومان برای ماشین آلات زباله های بیمارستانی سرمایه گذاری کرده است ، اضافه می کند: براساس قانون ، وظیفه جمع آوری پسماندها به عهده وزارت بهداشت است ، اما ما نمی توانیم ببینیم که شهر را عفونت بگیرد و اقدام به جمع آوری زباله های بیمارستانی کرده ایم . وی با اشاره به این که وزارت بهداشت به قانون عمل نکرده است ، اضافه می کند: دادستانی و کمیسیون های مختلف مجلس شورای اسلامی در جریان هستند و این مساله را پیگیری کرده اند، اما وزارت بهداشت با ادعای این که دولت بودجه لازم را در اختیار این وزارتخانه قرار نداده است ، به وظایف قانونی خود عمل نمی کند. سلیمی می گوید: براساس قوانین ، پسماندهای بیمارستانی باید در اتاق های ویژه در داخل بیمارستان ها نگهداری شود و سپس در بهترین حالت به زباله سوز انتقال یابد اما بسیاری از بیمارستان های دولتی حتی فاقد اتاق سرد و مخصوص زباله های عفونی خود هستند و تنها بعضی از بیمارستان های خصوصی چنین امکاناتی دارند تمکین کرده اند.وی در پاسخ به این پرسش که در حال حاضر چه روشی برای امحای زباله بیمارستانی به کار می برید، خاطرنشان می کند: زباله های بیمارستانی که در حیاط بیمارستان های دولتی یا در اتاق مخصوص است ، توسط پیمانکار جمع آوری ، ضدعفونی و با آهک در جنوب تهران دفن می شود.

زباله سوز بهترین روش

مصطفی سلیمی ، زباله سوز را بهترین روش استاندارد و به روز و قابل استفاده برای زباله های بیمارستانی می داند و می گوید: مسوولان پیشین شهرداری تهران که در دولت نهم حضور دارند ، در زمان مدیریت خود بر ایجاد زباله سوز در تهران برای زباله های بیمارستانی تاکید داشتند و این مساله را مکتوب کرده اند و این نشان می دهد که مسوولان دولتی ، بهترین روش امحای زباله ها را می دانند. وی با اشاره به این که در همه جای دنیا ، زباله سوزها در وسط شهر مورد استفاده قرار می گیرد و هیچ خطری برای شهروندان ندارد ، بلکه آب گرم و انرژی شهرهای توسعه یافته را نیز تامین می کند ، می گوید: این زباله سوزهای استاندارد بین 1200 تا 1800 درجه حرارت داشته و منظور ما هم از زباله سوز، این نوع استاندارد است .سلیمی در پاسخ به این پرسش که وزارت بهداشت به اتوکلاو برای جمع آوری زباله های بیمارستانی معتقد است ، می گوید: برای ما فرقی نمی کند ، دوستان وزارت بهداشت مسوولیت خود را بپذیرند و به هر شکلی که می خواهند ، تکلیف زباله های بیمارستانی را مشخص کنند.

جلوگیری از خسارات پسماند بیمارستانی

موضوع پسماندهای بیمارستان ها مساله ای نیست که تنها سه نهاد در سازمان محیطزیست ، وزارت بهداشت و شهرداری درگیر آن باشند و ورود دادستان کل کشور اهمیت این مساله را نشان می دهد. دری نجف آبادی در نامه ای به معاون اول رئیس جمهور درخصوص مدیریت پسماند بیمارستانی عنوان کرده است ، باید ترتیبی اتخاذ شود که موضوع به صورت فوریت بررسی و از ایراد خسارات و لطمات فزون تر به کشور و مردم جلوگیری شود. دری نجف آبادی در این نامه خطاب به پرویز داوودی با اشاره به جلسات متعدد کارشناسی برگزار شده در دادستانی کل کشور درباره بررسی ابعاد و خطرات ناشی از پسماندهای بیمارستانی ، عنوان کرده است : تنها در کلانشهر تهران حدود 6500 واحد بهداشتی و درمانی به طور متوسط روزانه بین 70 تا 80 تن زباله های عفونی و خطرناک تولید می کنند [به ازای هر تخت بیمارستانی 2710 گرم] که مع الاسف بنا بر وضعیت نابسامان دفع این زباله ها منجر به شیوع عفونت های بیمارستانی شده و سالانه حداقل 8میلیارد دلار هزینه اضافی به سیستم بهداشت و درمان کشور تحمیل می کنند. دادستان کل کشور در ادامه خاطرنشان کرده است : به استناد قانون مدیریت پسماندها و نیز آیین نامه اجرایی قانون یاد شده ، شرح وظایفی برای هریک از دستگاه ها تدوین شده است که براساس این قانون ، تولیدکننده زباله های پزشکی ، مسوول بی خطرسازی آن است و سازمان حفاظت از محیط زیست نیز موظف شده است که آیین نامه اجرایی مدیریت بر خنثی سازی یا امحای پسماندهای پزشکی را با همکاری وزارت بهداشت تنظیم و بر اجرای آن نظارت کند.
دری نجف آبادی ، معضلات اصلی درباره پسماندهای بیمارستانی و مراکز درمانی را که جزء پسماندهای ویژه به حساب می آیند ، عدم جداسازی پسماندهای ویژه (عفونی و بیمارستانی) و تبدیل آن به پسماندهای عادی در بعضی بیمارستان ها و مراکز درمانی ، عدم تعهد بیمارستان ها و مراکز درمانی در قبال مسوولیت بی خطرسازی پسماندها، تدوین نشدن آیین نامه اجرایی مدیریت بر خنثی سازی یا امحای پسماندهای پزشکی ، اختلاف نظر میان دستگاه های مسوول درخصوص به کارگیری یک روش علمی در انهدام پسماندهای ویژه و تامین اعتبار ناکافی توسط سازمان مدیریت و برنامه ریزی برای برنامه های مرتبط با موضوع برشمرده است . اگرچه اهمیت پسماندهای بیمارستانی و نقش وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشکی بر کسی پوشیده نیست ، تلاش خبرنگار «جام جم» برای گفتگو با مسوول پاسخگویی به مساله زباله های بیمارستانی که از سوی روابط عمومی این وزارتخانه معرفی شده بود ، پس از 4 روز پیگیری بی نتیجه ماند و نظر مستقیم این وزارتخانه در این گزارش لحاظ نشد و در روزهای آتی منتظر پاسخگویی و نظرات این سازمان خواهیم بود.