تلویزیون در هوای خوزستان

اهل سرزمین که شب‌های شنبه ساعت 21 روانه آنتن شبکه مستند می‌شود، حاصل تلاش شبانه‌روزی گروهی است که شش ماه برای تصویربرداری این مستند زمان گذاشته و به 160 روستا و 30 شهر رفته‌اند تا بتوانند مستند تماشایی درباره زندگی مردم عرب بسازند تا مردم اطلاعات خوبی به‌واسطه دیدن این مستند دریافت کنند. گروه سازنده در هر یک از این شهرها و روستاها بخشی از این مستند را تصویربرداری کردند.
حتی برای یکی از قسمت‌های این مجموعه به مدت هشت روز در لنج بودند تا بتوانند تصاویر را به شکل واقعی ضبط کنند و به قوم عرب خوزستان ادای دین داشته باشند. به همین بهانه با ظریفی‌پور درباره جزئیات این مستند صحبت کردیم.

دغدغه اقوام ایرانی
محسن ظریفی‌پور از آن مستندسازانی است که به تحقیق و پژوهش اهمیت زیادی می‌دهد و قبل از شروع ساخت هر مستند، مدت زمانی را به این کار اختصاص می‌دهد. او علاقه زیادی به اقوام ایران دارد و دغدغه‌مند است که درباره هر یک از این اقوام مستندهای متنوعی بسازد که هم مخاطب با تماشای آن سرگرم شود و هم این‌که اطلاعات کافی دریافت کنند. همین بهانه‌ای شد تا او بعد از شش ماه کار تحقیقاتی سراغ ساخت مجموعه مستند اهل سرزمین برود.
او که خودش هم اهل اهواز است، تصمیم گرفت در اولین گام سراغ زندگی مردم عرب خوزستان برود. البته او عرب نیست اما شناخت خوبی نسبت به منطقه و قوم اعراب استان خوزستان دارد، به همین دلیل سراغ آنها رفت. به گفته ظریفی‌پور، ایران شامل اقوام متنوع است و عرب هم یکی از اقوام ایرانی است که قدمت زیادی هم در این منطقه دارد.
ظریفی‌پور ادامه می‌دهد: مردم عرب خوزستان مشکلات فراوانی دارند. یکی از آسیب‌هایی که به آنها وارد شده، آب شور منطقه است که به باغات نخلستان‌ها آسیب زیادی زده است و متاسفانه در سه سال اخیر جهاد کشاورزی اعلام کرده که 5/1 میلیون نخل مرده‌اند. به همین دلیل در مستند اهل سرزمین درباره نابودی نخلستان‌ها، بحث نفت منطقه و زمین‌های حاصلخیز کشاورزی هم صحبت کرده‌ایم.

صحبت با ریش‌سفیدان
مسلما تولید هر کاری سختی‌های خودش را دارد؛ به عنوان مثال گروه سازنده مجموعه مستند اهل سرزمین به روش‌های مختلف به بزرگان یا ریش‌سفیدان یک قوم برای گفت‌وگو نزدیک می‌شدند و بعد کار را انجام می‌دادند تا ادامه کار راحت شود. ظریفی‌پور با اشاره به تولید مستند اهل سرزمین می‌گوید:
شش ماه تحقیقات زمان برد و شش ماه تصویربرداری. البته هنوز هم کار تمام نشده و همزمان با پخش از شبکه مستند که شب‌های شنبه ساعت 21 روانه آنتن می‌شود، تدوین و صداگذاری هم در حال انجام است.

از ابوحمیظه تا کوت عبدا...
تهیه‌کننده و کارگردان مستند اهل سرزمین گفته است در این مستند به همه موارد قوم عرب خوزستان از جمله لباس، زبان، آداب و رسوم، فرهنگ و ... پرداخته‌ایم. به گفته ظریفی‌پور، آنها بدون دخل و تصرف این مستند را ساختند و سراغ مردم معمولی رفتند و به هیچ وجه صحنه‌ها بازسازی نیست تا از این طریق حق مطلب را ادا کرده باشند. به همین دلیل برای ساخت این مستند سراغ 160 روستا و 30 شهر رفتند. آنها از هویزه گرفته تا سوسنگرد، آبادان، شادگان، ابوحمیظه، رُفیع، خرمشهر، اروندکنار، کارون، کوت‌عبدا... و ... سفر کردند تا این مستند را در این شهرها و مناطق بسازند.

8 روز ضبط روی لنچ
به گفته ظریفی‌پور، یکی از قسمت‌های این مجموعه به نام نی‌سان تولید شده که نی‌سان یکی از بخش‌های شهرستان هویزه استان خوزستان محسوب می‌شود. در این قسمت به زندگی هورنشینی و تالاب‌نشینی پرداختند که روایتگر زندگی یک خانواده است که از طریق تالاب هم ارتزاق می‌کند. همچنین یکی دیگر از قسمت‌ها به فرهنگ دریانوردی مردم عرب خوزستان اختصاص دارد که گروه سازنده برای ساخت این قسمت هشت روز در لنچ بود تا بتواند تصاویر را ضبط کند. در این بخش به فرهنگ صیادان اشاره شده است. گروه سازنده تلاش کرده تا مخاطب با تماشای این مستند به تفکر وا داشته شود.

ادبیات و شعر مردم عرب
یکی از قسمت‌های این مجموعه با نام قصیده جنوب پخش می‌شود که نگاهی به ادبیات و شعر مردم عرب خوزستان دارد. همچنین برای یکی از قسمت‌های این مستند، گروه به سراغ جنگ رفته است. شاید این تصور را داشته باشید این قسمت بخش تازه‌ای برای مخاطبان نداشته باشد، اما این طور نیست. چون گروه سازنده مستند اهل سرزمین نه تنها به سراغ سوژه‌های تکراری نرفته، بلکه سراغ یکی از روستاهای استان خوزستان رفته که همه مردان این روستا در زمان جنگ قتل عام شدند، اما این موضوع باعث نشد زنان، منطقه را خالی کنند و به شهرهای دیگر بروند، بلکه ایستادند و مبارزه کردند. در این قسمت از مستند از دیدگاه زنان به جنگ نگاه و به تاثیرگذاری زنان پرداخته شده است. یکی دیگر از قسمت‌های مستند اهل سرزمین به نخل سرزمین خوزستان اختصاص دارد که به عنوان اسطوره میان مردم یاد می‌شود و به هیچ وجه نگاهشان به نخل به عنوان درخت نیست، حتی گاهی به آن به شکل یکی از اعضای خانواده نگاه می‌کنند. این مجموعه مستند با زبان مردم به عربی پخش و دیالوگ‌های آنها به زبان فارسی زیرنویس می‌شود. گروه سازنده از نریشن استفاده نکردند تا زبان اصلی مردم را بینندگان بشنوند و بهتر بتوانند با این مستند همذات‌پنداری کنند.

فاطمه عودباشی

رسانه