صد رحمت به نیمرو!

همه چیز از بیست‏ویکم مهرماه شروع شد‌؛ دوشنبه‌شب، همه دانشجویان جوجه‌کباب خوردند و بعد شب همان روز هم سیب‏زمینی و تخم‏مرغ سلف خوابگاه را میل کردند. صبح روز سه‏شنبه اما این آمبولانس‎ها بودند که گروه‎گروه در محوطه دانشگاه و خوابگاه داشجویی در تردد بودند. اینها را معید مهدیان، دبیر شورای صنفی دانشگاه علم و صنعت می‏‎گوید. این‌که بچه‏‎ها بعد از مسمومیت، جلوی در دانشگاه تحصن کردند، اما هیچ‌کدام از مسؤولان دانشگاه، به دانشجویان بیماری که تحصن کرده بودند، توجهی نکرد. کار اما بالا گرفت و موضوع رسانه‏ای شد. داستان‎های بعد از آن، از برکناری مسؤول امور دانشجویان این دانشگاه تا اظهارنظرهای متناقض را خیلی‌ها می‎دانند.
از 150 نفر مسمومیت تا تحصن
مهدیان می‏گوید که آمار 70 نفری مسمومیت دانشجویان اشتباه است و 150 نفر از دانشجویان کارشان به اورژانس و بیمارستان کشیده است. او با اشاره به آخرین کارهایی که در این رابطه انجام شده است، به ما می‎گوید:‌ «یک گروه پزشک، از دانشجویان نمونه‏برداری کرده‏اند.» نتایج نمونه‏برداری هنوز اعلام نشده است. دبیر شورای صنفی دانشگاه علم و صنعت معتقد است به احتمال زیاد یکی از دلایل مسمومیت ناشی از ظرف‎های آلوده باشد: «ظروف سلف دانشگاه کم است و هیچ مایع ظرفشویی وجود ندارد،‌ این می‏تواند یکی از دلایل مسمومیت باشد.» هرچند یکی از وظایف مهم این شورا این است که یک نماینده ناظر در آشپزخانه دانشگاه داشته باشند. او البته توضیح می‏دهد آنها ناظر کیفی یا ناظر بهداشت نیستند و فقط می‏توانند بر عملکرد کارکنان و این‌که تاریخ انقضای مواد اولیه غذایی گذشته است ‌یا نه، نظارت داشته باشند. هرچند دانشگاه علم و صنعت، یک مسؤول بهداشت هم دارد، تنها یک مسؤول بهداشت که بر عملکرد سلف چند دانشکده نظارت می‏کند و از نظر مهدیان مشکل هم از همین جا نشأت می‏گیرد.
این اما اولین باری نیست که دانشجویان دانشگاه علم و صنعت با مسمومیت غذایی مواجه می‏شوند. تیرماه امسال هم هشت نفر از دانشجویان دچار مسمومیت غذایی شدند، اتفاقی که در سکوت خبری گذشت و کسی هم از آن مطلع نشد. اینها اما باعث نشده است اعضای شورای صنفی دانشجویان ساکت باشند. برای دوره قبل، همه چیز با تعویض پیمانکار ختم به خیر شد. بعد از مسمومیت اخیر اما، دانشجویان درخواست‌های خود را به دانشگاه ارائه دادند. ده درخواستی که به عزل پیمانکار فعلی، عذرخواهی مسؤولان از دانشجویان، پرداخت هرینه‏های درمان دانشجویان مسموم، افزایش کیفیت غذا و انتشار اطلاعات مناقصه تعیین پیمانکار سلف و حضور نمایندگان شورای صنفی دانشجویان در مناقصه را شامل می‌شود. درخواست‎هایی که به گفته مهدیان اگر با آنها موافقت نشود، تحصن دانشجویان دوباره انجام می‎شود.
رضایت 2 درصدی
داستان سلف دانشگاه علم و صنعت، برای بسیاری از دانشگاه‎ها تکرار می‎شود. شرایط دانشگاه درجه یک کشور، دانشگاه تهران هم شرایطی شبیه به دانشگاه علم و صنعت دارد. هرچند به گفته محمدجواد کربلایی‌زاده، ناظر کیفی سلف دانشکده فنی این دانشکده تا به حال هیچ مسمومیتی در یک‌سال و نیم فعالیت او مشاهده نشده است؛ اما اینها دلیلی نمی‏شود که کیفیت غذای دانشگاه مورد تایید باشد. کربلایی‏زاده از وجود حشرات در غذای دانشگاه می‏گوید، از این‌که حشرات در غذای دانشگاه جولان می‏دهند و ظروف سلف هم کثیف و آلوده هستند. او توضیح می‏دهد: «اینها جنبه بیرونی و ظاهری غذاست. درباره کیفیت غذا، ما باید نظارت‏هایی را انجام دهیم.» اتفاقی که او و دیگر اعضای شورا پیگیرش هستند و به‌جز این هم قرار است که دانشجویان هم بر عملکرد آشپزخانه‏ها نظارت کنند. کربلایی‏زاده و گروهش البته هر روز از دانشجویانی که از غذای سلف دانشگاه استفاده می‏کنند، نظرسنجی می‎کنند. نتایج نظرسنجی جالب است. رضایت از برخی غذاها فقط 2 درصد و بعضی دیگر از غذاها هم بیشتر از این و به 38 درصد ‌می‌رسد. سبزی‏پلو با تن ماهی بیشترین رضایت و خوراک دلمه فلفل هم کمترین اقبال را در بین دانشجویان فنی دارد.
همیشه پای یک پیمانکار در میان است
اداره یک سلف دانشگاهی اما به چه صورت است؟ فرآیند اداره یک سلف را محمدعلی برخورداری بافقی، رئیس پیشین دانشگاه علم و صنعت توضیح می‏دهد. او در این باره به ما می‏گوید:‌ «در یک مناقصه، سلف دانشجویی دانشگاه به پیمانکار واگذار می‌شود.» پیمانکار تنها اداره آشپزخانه را بر‌عهده خواهد داشت و کار آشپزی را انجام می‎دهد. در این میان اما دانشگاه هم وظایفی دارد. مواد اولیه را دانشگاه تهیه می‎کند. مواد اولیه‏ای که شاید مهم‎ترین بخش طبخ غذاست و اگر کیفیت پایینی داشته باشد، طبیعی است که کیفیت غذا هم پایین می‎آید. در بیشتر دانشگاه‎هایی که آشپزخانه و سلف دانشجویی دارند، پای پیمانکار و دانشگاه هم برای طبخ غذا، به میان کشیده می‎شود و موضوع هم همین‎جاست، تا زمانی که بودجه کافی برای تهیه مواد اولیه غذایی وجود داشته باشد، کیفیت هم بالا می‏رود، اما با افزایش هر روزه قیمت‎های مواد غذایی و بودجه کمی که به دانشگاه‎ها تعلق می‎گیرد، آیا می‎توان کیفیت را تامین کرد؟ برخورداری می‏گوید که با محدودیت اعتباری که تقریبا در همه دانشگاه‎ها وجود دارد، آشپزخانه‏ها سعی می‏کنند کیفیت مشخصی را حفظ کنند. هرچند که حرف دانشجویان چیز دیگری است، این که همیشه در اوایل سال تحصیلی دانشگاه‎ها کیفیت غذای سلف خوب است و به مرور افت پیدا می‎کند.
تامین مخارج با کمک دیگران
این روزها برخی در خانه‏‌ هم با مشکلات تامین هزینه‎ها مواجه هستند و تامین وعده‏های غذایی‌ در حالی که قیمت‌ها ثبات ندارد شاید سخت‏ترین کار دنیا باشد. برای دانشگاه‎ها هم تامین هزینه‎های مواد غذایی یکی از معضلات است. هزینه‎های تامین مایحتاج ناهار و شام دانشجویان، در دل بودجه هر‌دانشگاه می‎گنجد و این خود دانشگاه‎ها هستند که باید به قول معروف دودوتا چهارتا کنند تا بتوانند از پس هزینه‏ها برآیند. هزینه‏ای که حتی بخشی از آن هم با کمک صندوق رفاه دانشجویان وزارت علوم تامین می‎شود. غذای دانشجویان اما یارانه‏ای و بخشی از آن هم از سوی دولت پرداخت می‏شود و هزینه 1200 یا 2000‌تومانی را دانشجویان پرداخت می‏کنند. موضوع مهم دیگر در اداره آشپزخانه دانشگاه‏ها، موضوع نظارت است. به گفته رئیس پیشین دانشگاه علم و صنعت، نه از وزارت علوم و نه از طرف صندوق رفاه دانشجویی نظارتی انجام نمی‎شود و این دانشگاه و دانشجویان هستند که نظارت اصلی را انجام می‏دهند. در تمام دانشگاه‎ها و دانشکده‏های کشور، یک مامور بهداشت کار می‏کند، کسی که بر عملکرد آشپزخانه‎ها و کارمندان نظارت دارد. این حالی است که شورای صنفی دانشجویان هم کار نظارت را دنبال می‌کند و نماینده‌ای به عنوان ناظر در آشپزخانه‎ها ‌دارد. با همه اینها اما دانشجویان از‌ نبود بهداشت و کیفیت پایین غذا در سلف گلایه دارند.‌

آشپزخانه‌ها‌ صنعتی‌ می‌شود

داستان مسمومیت 70 نفر از دانشجویان دانشگاه علم و صنعت، ‌مشتی نمونه خروار است. هر سال داستان‏های مشابه زیادی در دانشگاه‎های کشور اتفاق می‌افتد که البته در انبوه اخبار یا دیده نمی‎شو‌د یا از همان ابتدا، رسانه‏ای نمی‎شود. از نظر مجتبی صدیقی، رئیس سازمان امور دانشجویان هم تعدادی از آشپزخانه‎ها و خوابگاه‎های دانشگاه شرایط خوبی ندارند. او البته به مهر گفته است که بنابر برنامه‏ریزی‎های صندوق رفاه، آشپزخانه‌های دانشگاهی تا پایان سال 99 استاندارد و صنعتی می‎شود و قرار است که ارتقای کیفی و بهداشتی آشپزخانه‌ها انجام شود. حرف حمایت میرزاده، عضو کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری مجلس شورای اسلامی اما چیز دیگری است. آن طور که او می‌گوید برای ارتقای رفاه دانشجویان هر روز باید تلاش کرد تا نیازهای‌شان رفع شود. میرزاده به ما می‏گوید:‌ «ما در دیدارهایمان به دانشگاه‏ها و امکانات رفاهی آنها سر می‏زنیم و در صورتی که مشکلی وجود داشته باشد، برای رفع آن اقدام می‏کنیم.» هرچند که میرزاده معتقد است که شرایط بد خوابگاه‏ها و آشپزخانه‎ها در همه
دانشگاه‎ها وجود ندارد‌.
سخنگوی کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری مجلس شورای اسلامی، با اشاره به ماجرای مسمومیت دانشجویان دانشگاه علم و صنعت، می‏گوید:‌ کمیته علت‏یاب مسمومیت تشکیل شده و علت مسمومیت هم در حال بررسی است. مجلس شورای اسلامی پیگیر علت مشکلات به وجود آمده است.»

لیلا شوقی

جامعه