ناجی موسیقی از ابتــذال

حسین دهلوی در سال ۸۲ به‌عنوان چهره‌ ماندگار مورد تجلیل قرار گرفته بود. او بعد از مدت‌ها مبارزه با بیماری در بیمارستان شریعتی تهران درگذشت. به گزارش مهر، سوسن اصلانی تصمیم‌گیری و اطلاع‌رسانی درباره مراسم تشییع و ختم این هنرمند را به چند روز آینده و زمان بازگشت فرزندان این هنرمند به کشور موکول کرد. حسین دهلوی هنرمند پیشکسوت موسیقی که طی سال‌های اخیر به بیماری آلزایمر مبتلا بود، از چندی پیش با صلاحدید و تحت نظر خانواده در آسایشگاه بستری شده بود.
این هنرمند پیشکسوت آموزش موسیقی را از پنج‌سالگی نزد پدرش معزالدین دهلوی از شاگردان مرحوم علی‌اکبرخان شهنازی نوازنده و ردیف‌دان نامدار تار و فرزند میرزا حسینقلی آغاز کرد. وی بعد از رها کردن این ساز در ۹ سالگی و به تشویق مادرش به سمت ساز ویولن و آموزش آن نزد پدرش رفت. این هنرمند دوره اول ویولن را نزد پدر فراگرفت و سپس دوره دوم (ردیف راست کوک) را نزد ابوالحسن صبا گذرانید و وارد هنرستان موسیقی شد و از آن پس به فراگیری علمی موسیقی گرایش پیدا کرد.
دهلوی در سال ۳۹ با مدرک آهنگسازی از هنرستان عالی موسیقی فارغ‌التحصیل شد و در دوره هنرستان با همکاری ابوالحسن صبا ارکستر شماره یک هنرهای زیبا را راه‌اندازی و در همین دوره چند اثر از آثار صبا را برای ارکستر تنظیم کرد. پس از درگذشت صبا رهبری این ارکستر که بعدا ارکستر صبا نامیده شد به دهلوی واگذار و در همین دوره شاخه‌های ۲، ۳ و ۴ نیز به آن افزوده شد. این ارکسترها از زمان افتتاح تلویزیون ایران به صورت هفتگی به اجرای برنامه پرداختند.
«سبک بال» براساس موتیف کوتاهی ملهم از قطعه قاسم‌آبادی ساخته ابوالحسن صبا، «کنسرتینو برای سنتور و ارکستر» با همکاری مشترک فرامرز پایور، «گفت‌وگوی دل»، «فروغ عشق»، «به یاد صبا» برگرفته از قطعه «به یاد گذشته»، «چهارمضراب برای ویولن و ارکستر»، «نغمه ترک»، اجرای ۱۵ قسمت از اپرای ۲۶ قسمتی «بیژن و منیژه»، «دوئو سنتور در سه گاه»، «شورآفرین در شور برای ارکستر»، «چهارنوازی مضرابی در اصفهان»، «سوئیت بیژن و منیژه برای ارکستر زهی»، «بیژن و منیژه برای ارکستر سمفونیک»، «سرباز برای آواز گروهی و ارکستر» از جمله آثار شنیداری و تالیفی این هنرمند در عرصه موسیقی است.
دهلوی در سال ۷۱ ارکستر مضرابی را تشکیل داد که صرفا شامل سازهای مضرابی سنتور، تار، قانون، عود و بم تار (تارباس) بود. یکی از مهم‌ترین آثار حسین دهلوی کتاب «پیوند شعر و موسیقی آوازی» است که جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی در بخش هنر را به خود اختصاص داد. این کتاب حاصل بیش از ۴۰ سال تجربه دهلوی در تلفیق موسیقی با شعر ایرانی است که به شیوه‌ای علمی و متدیک فرآیند کار را توضیح می‌دهد.
دهلوی، موسیقی را از ابتذال نجات داد
حسین علیزاده استاد موسیقی هم روز گذشته در آیین اختتامیه اولین جشنواره موسیقی دانشگاهی صبا در تالار وحدت تهران به بیان دیدگاه‌های خود در رابطه با مرحوم دهلوی پرداخت. به گزارش فارس، این استاد موسیقی با بیان این‌که من احترام خاص و عمیقی نسبت به حسین دهلوی‌قائلم، گفت: حسین دهلوی در سال‌هایی که من در هنرستان مشغول به تدریس بودم، مدیر بود؛ مدیری دغدغه‌مند که شاگردانش به او احترام و هم‌نسلان و همکارانش او را تکریم می‌کردند. تمام تاریخ موسیقی ایران مقابل ما می‌نشستند و آزمون موسیقی و ساز می‌دادند که دهلوی مدیر همه آنها بود. در دورانی که موسیقی حال و احوال خوبی نداشت و به سمت ابتذال گرایش پیدا کرده بود دهلوی تمام توان و عشقش را گذاشت تا به ما موسیقی درست یاد دهد. دهلوی در واقع به خانواده موسیقی جایگاهی داد که پیش از آن نداشت.
علیزاده بیان کرد: همه اساتید در آن دوران افتخار می‌کردند که معلم هنرستان هستند؛ ضمن این‌که هرکسی در آن بحران نمی‌توانست به‌سادگی و آسانی معلم شود، و باید معلم هم در رشته موسیقی صلاحیت صد درصد می‌داشت و هم از مباحث اخلاقی و آموزش آن آگاه می‌بود تا می‌توانست معلم هنرستان شود.

زینب مرتضایی‌فرد

فرهنگ و هنر